ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์: เรื่องใกล้ตัวที่แม่ท้องต้องรู้และรับมือ

ตรวจเจอเบาหวานตอนท้อง อันตรายแค่ไหน

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาในห้องตรวจด้วยสีหน้ากังวลหลังจากทราบผลน้ำตาลในเลือดสูงกว่าเกณฑ์ คุณหมอเข้าใจดีว่าข่าวนี้อาจทำให้คุณแม่ตกใจ แต่ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ไม่ใช่เรื่องที่ต้องตื่นตระหนกจนเกินไป สิ่งสำคัญคือการทำความเข้าใจว่าทำไมร่างกายถึงเกิดภาวะนี้ และเราจะดูแลลูกน้อยในครรภ์ให้แข็งแรงได้อย่างไร

ทำไมร่างกายถึงคุมน้ำตาลไม่อยู่ตอนท้อง

ตามปกติแล้ว ช่วงที่ตั้งครรภ์ฮอร์โมนจากรกจะพุ่งสูงขึ้นเพื่อช่วยในการเจริญเติบโตของทารก แต่ฮอร์โมนบางชนิดกลับไปขัดขวางการทำงานของอินซูลิน ซึ่งเป็นตัวช่วยนำน้ำตาลในเลือดไปใช้เป็นพลังงาน เมื่ออินซูลินทำงานได้ไม่เต็มที่ น้ำตาลจึงค้างอยู่ในกระแสเลือดมากกว่าปกติ และนั่นคือที่มาของภาวะน้ำตาลสูงในช่วงนี้

สัญญาณเตือนที่ร่างกายอาจจะบอกคุณแม่

บ่อยครั้งที่ภาวะนี้ไม่มีอาการแสดงออกมาให้เห็นชัดเจนจนกว่าจะได้รับการตรวจเลือด แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ อย่าเพิ่งนิ่งนอนใจ:

• หิวน้ำบ่อยมากและดื่มน้ำมากกว่าปกติ
• ปัสสาวะบ่อย โดยเฉพาะในช่วงกลางคืน
• รู้สึกอ่อนเพลียผิดปกติแม้พักผ่อนเพียงพอ
• น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นเร็วกว่าเกณฑ์ที่ควรจะเป็น

ความเสี่ยงที่ต้องระวังถ้าไม่ควบคุมระดับน้ำตาล

หากปล่อยให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงต่อเนื่องโดยไม่ได้รับการดูแล อาจส่งผลกระทบต่อทั้งตัวคุณแม่และลูกน้อย เช่น:

• ลูกน้อยตัวโตเกินเกณฑ์ ทำให้การคลอดธรรมชาติทำได้ยาก
• ทารกอาจมีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำหลังคลอด เนื่องจากร่างกายเคยชินกับการได้รับน้ำตาลปริมาณมากจากแม่
• คุณแม่มีความเสี่ยงต่อภาวะครรภ์เป็นพิษหรือความดันโลหิตสูง

คุมอาหารอย่างไรให้ลูกได้รับสารอาหารครบถ้วน

การคุมเบาหวานตอนท้องไม่ได้หมายถึงการอดอาหาร แต่คือการเลือกกินให้ถูกวิธี:

• เน้นคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน เช่น ข้าวไม่ขัดสี ขนมปังโฮลวีต แทนแป้งขัดขาว
• เพิ่มผักใบเขียวในทุกมื้ออาหาร เพื่อช่วยชะลอการดูดซึมน้ำตาล
• แบ่งมื้ออาหารเป็นมื้อเล็กๆ 3-5 มื้อต่อวัน แทนการกินมื้อใหญ่ เพื่อไม่ให้ระดับน้ำตาลพุ่งสูงเกินไปหลังมื้ออาหาร
• หลีกเลี่ยงน้ำหวาน ผลไม้รสหวานจัด และเบเกอรี่ทุกชนิด

เมื่อไหร่ที่ต้องพึ่งพาคุณหมอและยา

หากคุณแม่ลองปรับพฤติกรรมการกินและออกกำลังกายเบาๆ ตามคำแนะนำของแพทย์แล้ว แต่น้ำตาลยังไม่ยอมลงสู่ระดับที่ปลอดภัย ทีมแพทย์อาจจำเป็นต้องพิจารณาการใช้ยาฉีดอินซูลิน ซึ่งเป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับทารกในครรภ์ เพราะอินซูลินไม่ผ่านรกไปส่งผลต่อลูก ดังนั้นอย่าได้กังวลหากต้องใช้ยา เพราะนั่นคือการป้องกันความเสี่ยงที่ดีที่สุดสำหรับลูกน้อย