ทำไมคนเป็นโรคเกาต์ถึงต้องระวังเรื่องหัวใจและหลอดเลือดเป็นพิเศษ

เรื่องเล่าจากห้องตรวจ: เมื่อโรคข้ออักเสบไม่ได้จบแค่ที่นิ้วเท้า

เวลาที่มีคนไข้เดินเข้ามาหาด้วยอาการปวดบวมแดงร้อนที่โคนนิ้วโป้งเท้า ซึ่งเป็นอาการคลาสสิกของโรคเกาต์ หลายคนมักจะกังวลแค่เรื่องการกินอาหาร งดสัตว์ปีก งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ หรือการทานยาลดกรดยูริกเพื่อให้หายปวดข้อ แต่ในมุมมองของหมอที่มีโอกาสดูแลคนไข้กลุ่มนี้มานาน สิ่งที่น่ากังวลไม่แพ้ความเจ็บปวดที่ข้อ ก็คือสุขภาพของหัวใจที่ซ่อนอยู่เบื้องหลัง

หลายคนอาจคาดไม่ถึงว่า โรคเกาต์กับปัญหาเรื่องหัวใจและหลอดเลือดนั้นมีความเกี่ยวพันกันอย่างลึกซึ้ง คนไข้เกาต์หลายท่านมักจะมีโรคร่วมอื่นๆ ซ่อนอยู่โดยไม่รู้ตัว ซึ่งหากปล่อยไว้โดยไม่ดูแลให้ครอบคลุม อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ในอนาคต

กลไกที่เชื่อมโยงระหว่างกรดยูริกสูงกับหลอดเลือดหัวใจ

กรดยูริกที่เกินในเลือดจนตกตะกอนตามข้อจนเกิดเกาต์ ไม่ได้นิ่งนอนใจอยู่แค่ที่ข้อต่อเท่านั้น เจ้าผลึกเหล่านี้และภาวะอักเสบเรื้อรังในร่างกาย เปรียบเสมือนตัวการสำคัญที่ค่อยๆ เข้าไปสร้างความเสียหายให้กับผนังหลอดเลือดทั่วร่างกาย

เมื่อหลอดเลือดเริ่มมีความผิดปกติ ยืดหยุ่นได้น้อยลง และเกิดการอักเสบเรื้อรัง ความเสี่ยงเรื่องโรคร่วมทางระบบหัวใจและหลอดเลือดจึงพุ่งสูงขึ้นตามไปด้วย ร่างกายที่มีภาวะอักเสบจากโรคเกาต์จึงเหมือนไฟกองเล็กๆ ที่คอยสุมความร้อนให้ระบบไหลเวียนโลหิตทำงานหนักขึ้นเรื่อยๆ

โรคร่วมเด่นๆ ที่หมอมักพบเจอแพ็คคู่มากับโรคเกาต์

จากการตรวจรักษาคนไข้โรคเกาต์เป็นประจำ หมอมักจะพบโรคแทรกซ้อนหรือโรคร่วมที่มักจะมาจับมือกันมาเสมอ ซึ่งประกอบด้วย

• โรคความดันโลหิตสูง: เป็นของคู่กันที่พบบ่อยมาก หลอดเลือดที่แข็งตัวจากกรดยูริกทำให้แรงดันในเลือดสูงขึ้น หัวใจต้องบีบตัวแรงขึ้น
• โรคไขมันในเลือดสูงและเบาหวาน: ระบบเผาผลาญที่รวนทำให้ไขมันและน้ำตาลในเลือดสูง ซึ่งยิ่งเร่งให้หลอดเลือดตีบตันเร็วขึ้น
• โรคหัวใจขาดเลือดและภาวะหัวใจล้มเหลว: ผลลัพธ์ปลายทางเมื่อหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจเริ่มตีบแคบจากความเสียหายสะสม

สัญญาณเตือนภัยที่บอกว่าหัวใจเริ่มส่งเสียงร้อง

คนไข้โรคเกาต์หลายคนคุ้นเคยกับความเจ็บปวดเฉียบพลันที่ข้อ จนบางครั้งอาจมองข้ามอาการเล็กๆ น้อยๆ ที่หัวใจพยายามส่งสัญญาณเตือน หากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรรีบปรึกษาแพทย์ทันที

• แน่นหน้าอก เหมือนมีของหนักมาทับเวลาเดินขึ้นบันไดหรือออกแรง
• เหนื่อยง่ายผิดปกติ หอบเหนื่อยเวลาทำกิจวัตรประจำวัน
• ใจสั่น วูบ หน้ามืด โดยไม่มีสาเหตุที่ชัดเจน
• บวมตามขาและเท้าทั้งสองข้าง ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของภาวะหัวใจทำงานลดลง

วิธีดูแลตัวเองแบบองค์รวม: ปกป้องทั้งข้อและหัวใจไปพร้อมกัน

การรักษาโรคเกาต์ในปัจจุบันจึงไม่ใช่แค่การกินยาแก้ปวดตอนข้ออักเสบ หรือแค่เจาะเลือดดูระดับยูริกให้ต่ำลงเท่านั้น แต่เป็นการดูแลสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดควบคู่กันไปอย่างแยกไม่ออก

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น การควบคุมอาหารที่ไม่หวานจัดหรือมันจัด การออกกำลังกายสม่ำเสมอตามสภาพร่างกาย การควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ และการพบแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพหลอดเลือดและความดันโลหิตอย่างสม่ำเสมอ จึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้ใช้ชีวิตได้อย่างยืนยาวและมีความสุขโดยไม่ต้องกังวลเรื่องหัวใจ