ตื่นมาแล้วเข่าแข็ง ขยับไม่ได้ดั่งใจ: ปัญหาข้อเข่าติดขัดตอนเช้าที่ปล่อยไว้ไม่ได้

ตื่นนอนตอนเช้าใครๆ ก็ควรจะรู้สึกสดชื่นพร้อมเริ่มต้นวันใหม่ แต่ถ้าคุณพบว่าตัวเองลุกขึ้นยืนไม่ได้ดั่งใจ เพราะข้อเข่ามันตึง ฝืด และเหมือนมีสนิมเกาะจนต้องนั่งนิ่งๆ อยู่บนเตียงรอให้เข่ามันคลายตัวก่อน อาการแบบนี้ไม่ใช่เรื่องปกติที่ปล่อยผ่านไปได้ครับ

หลายคนที่มาปรึกษาที่คลินิกมักจะเล่าให้ฟังตรงกันว่า ตอนตื่นนอนตอนเช้าตรู่หรือหลังจากการนั่งทำงานนานๆ ขามันจะงอหรือเหยียดได้ไม่สุด ต้องใช้เวลาขยับอยู่พักใหญ่กว่าจะเดินได้ปกติ อาการแบบนี้ในทางการแพทย์เราเรียกว่าภาวะอาการข้อเข่าติดขัดในตอนเช้า ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายที่บอกว่าข้อเข่าเริ่มมีปัญหาความเสื่อมหรือการอักเสบแอบซ่อนอยู่แล้ว

ทำไมตื่นนอนทีไร ข้อเข่าถึงฝืดและแข็งทุกที?

เวลาที่เรานอนหลับพักผ่อนยาวๆ หลายชั่วโมง ร่างกายจะขยับเขี่ยนน้อยมาก น้ำหล่อเลี้ยงข้อต่อที่ทำหน้าที่เหมือนน้ำมันเครื่องคอยช่วยให้ข้อเข่าลื่นไหลจะไม่ค่อยถูกหมุนเวียน นอกจากนี้ หากข้อเข่าเริ่มมีความเสื่อมหรือมีการอักเสบเยื่อบุข้อภายใน สสารและสารน้ำต่างๆ จะคั่งค้างทำให้เกิดอาการบวมตึงขึ้นมาได้พอดิบพอดีในช่วงเวลาเช้าที่เราตื่นนอนพอดี

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าเข่ากำลังเสื่อมหรืออักเสบ?

อาการข้อเข่าติดขัดในตอนเช้าไม่ได้แปลว่าเป็นโรคเดียวกันเสมอไป แต่ความต่างมันอยู่ที่ระยะเวลาที่เป็น:

• ถ้าตื่นมาแล้วฝืดตึงแค่ไม่เกิน 15 ถึง 30 นาที แล้วขยับแล้วหายไปเอง ส่วนใหญ่มักจะเกิดจากภาวะข้อเข่าเสื่อมตามวัย หรือการใช้งานข้อหนักเกินไปเมื่อวันก่อน
• ถ้าตื่นมาแล้วข้อเข่าแข็งตึงนานเกิน 45 นาทีขึ้นไป หรือเป็นนานเป็นชั่วโมง ร่วมกับมีอาการบวมร้อนที่ข้อเข่า แบบนี้มักจะชี้ไปทางกลุ่มโรคข้ออักเสบ เช่น โรครูมาตอยด์ ซึ่งต้องให้ความใส่ใจเป็นพิเศษและรีบตรวจหาสสาเหตุที่แท้จริง

วิธีดูแลข้อเข่าเบื้องต้นเพื่อให้ตื่นมาแล้วเดินได้คล่องขึ้น

สำหรับใครที่เริ่มมีอาการตื่นมาแล้วเข่าฝืดเป็นประจำ เราสามารถปรับพฤติกรรมการดูแลตัวเองง่ายๆ ได้ตั้งแต่ตื่นนอน:

• ขยับเข่าเบาๆ บนเตียงก่อนลุก: ก่อนเอาเท้าแตะพื้นให้นอนหงายแล้วเหยียดและงอขาเบาๆ สักสิบถึงสิบห้าครั้ง เพื่อกระตุ้นให้น้ำหล่อเลี้ยงข้อเข่าไหลเวียน
• ประคบอุ่นช่วยคลายกล้ามเนื้อ: หากตื่นมาแล้วรู้สึกตึงมาก การใช้แผ่นประคบอุ่นบริเวณรอบเข่าสักสิบถึงสิบทาสีก่อนลุก จะช่วยให้เนื้อเยื่อรอบข้อคลายตัวและลดความฝืดลงได้ดี
• ปรับท่าทางในชีวิตประจำวัน: หลีกเลี่ยงการนั่งพับเพียบ นั่งยองๆ หรือคุกเข่า เพราะท่าเหล่านี้จะไปเพิ่มแรงกดทับในข้อเข่าทำให้ผิวข้อสึกหรอเร็วขึ้น

เมื่อไหร่ถึงควรพาตัวเองมาพบแพทย์เพื่อตรวจข้อเข่าอย่างละเอียด?

ถ้าอาการข้อเข่าติดขัดในตอนเช้าเริ่มเป็นบ่อยขึ้นทุกวัน หรือระยะเวลาที่เข่าแข็งตึงมันนานขึ้นเรื่อยๆ จนเริ่มรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้จนต้องทนกินยาแก้ปวดเองเป็นประจำ การมาพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินสภาพผิวข้อเข่า เอกซเรย์ดูช่องว่างในข้อ หรือตรวจเลือดหาภาวะอักเสบ จะช่วยให้เราพบสาเหตุที่แท้จริงและได้รับการรักษาที่ตรงจุด ตั้งแต่การทำกายภาพบำบัด การฉีดยาบำรุงข้อ ไปจนถึงการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต เพื่อให้เรากลับมาเดินเหินได้อย่างสบายใจโดยไม่มีอาการข้อเข่าติดขัดมากวนใจอีกต่อไปครับ