เจ็บจี๊ดที่เข่าแต่ไม่ใช่ปวดข้อ? ทำความรู้จักอาการปวดจากเส้นประสาทถูกกดทับบริเวณข้อเข่า

ปวดเข่าแบบไหน ที่ไม่ได้มาจากข้อเสื่อม

บ่อยครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาในห้องตรวจด้วยอาการปวดเข่า โดยเฉพาะบริเวณด้านข้างหรือด้านหน้า แล้วบอกว่าลองกินยาแก้ปวดข้อหรือทาครีมนวดแล้วก็ไม่ดีขึ้น หลายคนกังวลว่าเป็นข้อเข่าเสื่อมหรือเอ็นอักเสบ แต่หลังจากตรวจร่างกายละเอียดขึ้น หมอมักพบว่าต้นตอจริงๆ มาจากอาการปวดจากเส้นประสาทถูกกดทับบริเวณข้อเข่า ซึ่งเป็นภาวะที่ทำให้เกิดความเจ็บปวดรบกวนชีวิตประจำวันได้ไม่น้อยไปกว่าโรคข้อเข่าเสื่อมเลย

เส้นประสาทส่วนไหนที่ชอบโดนกดทับแถวเข่า

รอบๆ บริเวณเข่าของเรามีเส้นประสาทสำคัญหลายเส้นที่วางตัวอยู่ใกล้กับกระดูกและข้อต่อ โดยเส้นประสาทที่มักประสบปัญหาบ่อยที่สุดคือ เส้นประสาทที่ชื่อว่า Common Peroneal Nerve ซึ่งจะวิ่งอ้อมผ่านกระดูกด้านข้างของหัวเข่าลงไป บริเวณนี้ค่อนข้างมีความเสี่ยงสูงเพราะเส้นประสาทวางตัวอยู่บนกระดูกที่ค่อนข้างตื้น เมื่อมีการเสียดสี แรงกดทับ หรือการได้รับบาดเจ็บซ้ำๆ ก็จะส่งผลให้เส้นประสาทเกิดการอักเสบหรือถูกรบกวนได้

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเส้นประสาทกำลังมีปัญหา

หากอาการปวดนั้นไม่ได้สัมพันธ์กับการขยับข้อเข่าโดยตรง แต่มีความรู้สึกแบบนี้ ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าอาจเกี่ยวข้องกับเส้นประสาทครับ:

• มีอาการเจ็บจี๊ดๆ เหมือนไฟช็อต หรืออาการปวดแสบปวดร้อนบริเวณข้างเข่าหรือหน้าแข้ง
• รู้สึกชาบริเวณหน้าแข้งหรือหลังเท้า บางครั้งอาจมีอาการเหมือนเข็มทิ่ม
• มีอาการอ่อนแรงของเท้า เช่น รู้สึกว่ากระดกข้อเท้าขึ้นได้ไม่สุด หรือเดินแล้วเท้าตกบ่อยขึ้น
• มักเป็นๆ หายๆ ยิ่งตอนนั่งไขว่ห้างหรือนั่งยองนานๆ จะรู้สึกชัดเจนขึ้น

พฤติกรรมเสี่ยงที่ทำให้เส้นประสาทโดนกดทับ

หลายคนมักไม่รู้ตัวว่าไลฟ์สไตล์ประจำวันคือตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะนี้ โดยเฉพาะ:

• การนั่งไขว่ห้างหรือนั่งพับเพียบเป็นเวลานาน ซึ่งจะไปกดทับเส้นประสาทบริเวณด้านข้างหัวเข่าโดยตรง
• การใส่กางเกงที่รัดรูปหรืออุปกรณ์พยุงเข่าที่แน่นจนเกินไปจนไปเบียดเส้นประสาท
• อาการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา เช่น การบิดหมุนเข่าอย่างรุนแรงจนเกิดอาการบวมภายใน ซึ่งแรงบวมนั้นจะไปกดทับเส้นประสาทได้
• น้ำหนักตัวที่มากเกินไป ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างรอบเข่าและเพิ่มแรงกดทับต่อเส้นประสาทมากขึ้น

การดูแลและรักษาเบื้องต้นด้วยตัวเอง

หากอาการเพิ่งเริ่มเป็นและยังไม่รุนแรง หมอแนะนำให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเป็นอันดับแรกครับ:

• เลี่ยงการนั่งไขว่ห้าง หรือการนั่งในท่าที่เข่าต้องรับแรงกดนานๆ
• ใช้แผ่นประคบอุ่นบริเวณรอบๆ เข่าเพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อที่ตึงตัวรอบเส้นประสาทคลายตัวลง
• ปรับเปลี่ยนรองเท้าให้เหมาะสม หากรู้สึกว่ามีอาการชาที่เท้าควบคู่ไปด้วย เพื่อช่วยลดภาระของเส้นประสาท
• ออกกำลังกายยืดเหยียดกล้ามเนื้อต้นขาและสะโพกอย่างเบามือ เพื่อลดความตึงตัวที่ส่งผ่านมาจากกล้ามเนื้อส่วนบน

เมื่อไหร่ที่ควรมารับคำปรึกษาจากคุณหมอ

ถ้าคุณลองปรับเปลี่ยนพฤติกรรมแล้วอาการปวดจากเส้นประสาทถูกกดทับยังคงไม่ดีขึ้น หรือมีอาการดังต่อไปนี้ หมอแนะนำว่าไม่ควรทิ้งไว้นานครับ:

• อาการอ่อนแรงของเท้าเริ่มชัดเจนขึ้น จนสะดุดบ่อย หรือเท้าตกลงมาเวลาเดิน
• อาการชาขยายวงกว้างมากขึ้นเรื่อยๆ
• ปวดมากจนนอนไม่ได้ หรือปวดจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันอย่างหนัก

เพราะหากปล่อยทิ้งไว้จนเส้นประสาทเสียหายถาวร การรักษาจะทำได้ยากขึ้นมาก การตรวจวินิจฉัยตั้งแต่เนิ่นๆ ด้วยการทดสอบการนำกระแสไฟฟ้าของเส้นประสาท หรือการทำภาพวินิจฉัยเพิ่มเติม จะช่วยให้เราวางแผนการรักษาได้อย่างแม่นยำ ทั้งการใช้ยาปรับการทำงานของเส้นประสาท กายภาพบำบัด หรือในกรณีที่จำเป็นจริงๆ ก็อาจต้องพิจารณาการรักษาด้วยวิธีอื่นๆ ร่วมด้วยครับ