ตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยแมมโมแกรมและอัลตราซาวด์ จำเป็นแค่ไหนและเมื่อไหร่ควรไปตรวจ

ทำไมต้องตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยการตรวจทั้งสองแบบ

เวลาคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจ หลายคนมักสงสัยว่าแค่คลำเต้านมเองด้วยมือไม่พอหรือ ทำไมต้องไปเจ็บตัวด้วยการบีบเต้านมทำแมมโมแกรม หรือต้องเสียเวลาทำอัลตราซาวด์เพิ่มด้วย ความจริงคือมะเร็งเต้านมในระยะเริ่มต้นมักไม่มีอาการแสดงและขนาดเล็กมากจนนิ้วมือเราสัมผัสไม่เจอ การใช้เทคโนโลยีภาพถ่ายทางการแพทย์จึงเป็นวิธีเดียวที่จะช่วยให้เราเห็นสิ่งผิดปกติที่ซ่อนอยู่ก่อนที่มันจะลุกลาม

แมมโมแกรมคืออะไร และทำไมต้องยอมให้เครื่องบีบเต้านม

แมมโมแกรมเป็นการใช้รังสีเอกซเรย์ความเข้มต่ำเพื่อตรวจหาความผิดปกติภายในเนื้อเยื่อเต้านม โดยเฉพาะจุดหินปูนขนาดจิ๋วหรือก้อนเนื้อที่อาจซ่อนตัวอยู่ ซึ่งถือเป็นมาตรฐานทองคำในการตรวจพบมะเร็งตั้งแต่ยังไม่ปรากฏอาการ ส่วนเรื่องความรู้สึกอึดอัดตอนโดนบีบเต้านมนั้น เป็นเพราะเครื่องต้องการแผ่เนื้อเยื่อให้บางที่สุดเพื่อให้รังสีทะลุผ่านได้ชัดเจนและลดการฟุ้งกระจายของภาพ ซึ่งความเจ็บมักเกิดขึ้นเพียงไม่กี่วินาที แต่สิ่งที่ได้กลับมาคือความแม่นยำในการคัดกรองสูงมาก

แล้วอัลตราซาวด์เข้ามาช่วยตรงไหน

ผู้หญิงไทยส่วนใหญ่มีลักษณะเนื้อเต้านมที่แน่นและหนา ซึ่งภาษาทางการแพทย์เรียกว่า Dense Breast เนื้อเยื่อประเภทนี้จะมีความขาวทึบในภาพเอกซเรย์ ทำให้แมมโมแกรมอาจมองเห็นก้อนเนื้อได้ยาก อัลตราซาวด์จึงเข้ามาทำหน้าที่เป็นพระเอกเสริม โดยใช้คลื่นเสียงความถี่สูงตรวจดูโครงสร้างของเต้านม ซึ่งช่วยแยกแยะได้ชัดเจนว่าสิ่งที่พบเป็นถุงน้ำหรือก้อนเนื้อที่มีโอกาสเป็นอันตราย ทำให้เราสามารถประเมินผลได้แม่นยำยิ่งขึ้นเมื่อนำมาเปรียบเทียบกับภาพแมมโมแกรม

ใครบ้างที่ควรเริ่มตรวจได้แล้ว

หากไม่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านม คำแนะนำโดยทั่วไปคือ:

• ผู้หญิงอายุ 40 ปีขึ้นไป ควรเริ่มตรวจแมมโมแกรมและอัลตราซาวด์เป็นประจำทุกปี
• หากมีประวัติครอบครัวสายตรงเป็นมะเร็งเต้านม ควรปรึกษาแพทย์เพื่อเริ่มตรวจตั้งแต่อายุที่น้อยกว่าเกณฑ์ปกติ
• ผู้ที่คลำพบก้อนที่เต้านม มีอาการเจ็บผิดปกติ หัวนมบุ๋ม หรือมีของเหลวไหลออกจากหัวนม ไม่ควรรอให้ถึงรอบปี ต้องมาพบแพทย์ทันที

เตรียมตัวอย่างไรก่อนไปตรวจ

การตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยวิธีการเหล่านี้ไม่ได้ยุ่งยากอย่างที่คิด แต่มีข้อแนะนำเล็กน้อยเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด:

• งดทาโลชั่น แป้งฝุ่น หรือใช้ผลิตภัณฑ์ระงับกลิ่นกายบริเวณรักแร้และหน้าอกในวันที่ไปตรวจ เพราะสารเหล่านี้อาจติดค้างบนผิวหนังและปรากฏเป็นจุดขาวในภาพเอกซเรย์ จนทำให้แพทย์แปลผลผิดพลาดได้
• ควรตรวจในช่วงสัปดาห์หลังหมดประจำเดือน เพราะช่วงนั้นเต้านมจะคัดตึงน้อยที่สุด ทำให้รู้สึกเจ็บขณะทำแมมโมแกรมน้อยลง
• สวมเสื้อผ้าที่ถอดง่าย เพื่อความสะดวกในการเปลี่ยนชุดเข้าห้องตรวจ

การตรวจคัดกรองไม่ใช่เรื่องน่ากลัว แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้เรามีโอกาสรักษาหายขาดได้สูงหากพบเจอตั้งแต่ระยะแรก การยอมสละเวลาเพียงไม่กี่ชั่วโมงต่อปี จึงเป็นการลงทุนกับสุขภาพที่คุ้มค่าที่สุดอย่างหนึ่งของผู้หญิง