ข้อควรระวังสำหรับผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เช่น โรคตับและเบาหวาน: ใช้ชีวิตอย่างไรให้ปลอดภัย

เข้าใจร่างกายตนเอง เมื่อต้องอยู่กับโรคเรื้อรัง

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยความกังวลว่า ชีวิตประจำวันจะเปลี่ยนไปอย่างไรเมื่อได้รับวินิจฉัยว่าเป็นโรคเบาหวานหรือโรคตับ หมอมักจะบอกเสมอว่า การมีโรคประจำตัวไม่ใช่จุดจบของความสุข แต่คือการเปลี่ยนวิธีดูแลตัวเองให้ละเอียดอ่อนขึ้น เพราะร่างกายที่ทำงานหนักมานานต้องการการดูแลที่แตกต่างจากคนทั่วไปโดยเฉพาะในเรื่องของยาและการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม

ทำไมผู้ป่วยโรคตับและเบาหวานถึงต้องระวังเรื่องยาเป็นพิเศษ

สำหรับผู้ป่วยโรคตับ ตับเปรียบเสมือนโรงงานกำจัดของเสียและสารเคมีในร่างกาย เมื่อโรงงานนี้ทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ การกินยาอะไรเข้าไปมักจะส่งผลกระทบโดยตรง ส่วนผู้ป่วยเบาหวานนั้น ระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงหรือต่ำเกินไปจะส่งผลต่อการทำงานของอวัยวะต่างๆ ทำให้การตอบสนองต่อยาหลายชนิดเปลี่ยนไป การหยิบยาสามัญประจำบ้านมาทานเองโดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร จึงเป็นสิ่งที่ต้องระวังเป็นอันดับแรก

ยาแก้ปวดที่ต้องระวังเป็นพิเศษสำหรับคนเป็นโรคตับ

คนส่วนใหญ่มักคุ้นชินกับการกินพาราเซตามอลเมื่อมีอาการปวดหัวหรือเป็นไข้ แต่สำหรับผู้ที่มีปัญหาเรื่องตับ โดยเฉพาะตับอักเสบเรื้อรังหรือตับแข็ง หมอแนะนำให้หลีกเลี่ยงการซื้อยามากินเองโดยเด็ดขาด เพราะตัวยาพาราเซตามอลต้องใช้กระบวนการทางตับในการทำลายสูงมาก หากตับทำงานได้ไม่เต็มที่ อาจเกิดภาวะตับวายเฉียบพลันได้ง่ายกว่าคนทั่วไป

เบาหวานกับความเสี่ยงเรื่องแผลและการติดเชื้อ

ผู้ป่วยเบาหวานมักจะรู้ดีว่า ระดับน้ำตาลที่คุมไม่ได้จะทำให้แผลหายช้าและเสี่ยงต่อการติดเชื้อรุนแรง ข้อควรระวังสำคัญคืออย่าละเลยบาดแผลเล็กๆ น้อยๆ แม้แต่แผลจากการถูกรองเท้ากัดหรือแผลมีดบาด เพราะในสภาวะที่น้ำตาลในเลือดสูง เชื้อโรคจะเจริญเติบโตได้ดีมาก และระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายคนเป็นเบาหวานมักจะทำงานได้ไม่เต็มที่เหมือนคนปกติ

ปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์เพื่อการดูแลตัวเองในระยะยาว

• คุมระดับน้ำตาลให้คงที่สม่ำเสมอ เพื่อลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน
• หลีกเลี่ยงอาหารที่มีไขมันสูงและแอลกอฮอล์ ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อตับที่อ่อนแออยู่แล้ว
• หมั่นตรวจเช็คสุขภาพเท้าเป็นประจำเพื่อป้องกันแผลเรื้อรังที่มองไม่เห็น
• จดบันทึกยาทุกชนิดที่ทาน ไม่ว่าจะเป็นยาจากโรงพยาบาล วิตามินเสริม หรือสมุนไพร เพื่อแจ้งให้แพทย์ทราบทุกครั้งที่มีการนัดตรวจ

สัญญาณเตือนที่ควรต้องรีบมาพบหมอทันที

หากวันหนึ่งคุณรู้สึกว่ามีอาการผิดปกติเกิดขึ้น อย่าชะล่าใจรอจนกว่าจะถึงวันนัด โดยเฉพาะถ้ามีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง อ่อนเพลียผิดปกติ หรือมีแผลที่ดูไม่แห้งและเริ่มบวมแดงลุกลาม อาการเหล่านี้เป็นตัวบ่งชี้ว่าร่างกายกำลังส่งสัญญาณว่ารับมือไม่ไหว และจำเป็นต้องได้รับความช่วยเหลือทางการแพทย์อย่างเร่งด่วน