ใช้ชีวิตให้ปลอดภัย: ข้อควรระวังสำหรับผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เช่น โรคตับและเบาหวาน

การดูแลตัวเองแบบคนใกล้ชิดสำหรับผู้ป่วยโรคตับและเบาหวาน

เวลาที่หมอตรวจคนไข้ในห้องตรวจ หลายคนมักถามว่าต้องระวังอะไรเป็นพิเศษไหมในชีวิตประจำวัน ความจริงแล้วการมีโรคประจำตัวอย่างเบาหวานหรือโรคตับ ไม่ได้หมายความว่าเราต้องหยุดใช้ชีวิต แต่หมายถึงเราต้องรู้จักจังหวะและขีดจำกัดของร่างกายให้ดีขึ้น เพราะอวัยวะสำคัญเหล่านี้ทำงานหนักกว่าปกติอยู่แล้ว การเผลอเพียงนิดเดียวอาจส่งผลกระทบต่อเนื่องที่รักษายากกว่าเดิม

ทำไมเบาหวานและโรคตับถึงต้องระวังเรื่องยามากกว่าคนทั่วไป

คนไข้หลายคนชอบซื้อยาทานเองเวลาปวดหัวหรือปวดเมื่อย แต่สำหรับผู้ป่วยโรคตับและเบาหวาน ยาทุกเม็ดที่เข้าสู่ร่างกายคือโจทย์ใหญ่ครับ เพราะตับเป็นด่านหน้าในการทำลายยาเกือบทุกชนิด หากตับทำงานไม่ดี ยาอาจค้างอยู่ในร่างกายนานเกินไปจนเกิดพิษ หรือในรายที่เป็นเบาหวาน ยาบางกลุ่มอาจไปตีกับยาลดน้ำตาลจนทำให้น้ำตาลในเลือดแกว่งผิดปกติ

ยาสามัญประจำบ้านที่ต้องเช็กให้ชัวร์ก่อนกิน

พาราเซตามอล: แม้จะเป็นยาสามัญ แต่คนที่เป็นโรคตับแข็งหรือตับอักเสบต้องจำกัดปริมาณให้เคร่งครัด เพราะหากได้รับเกินขนาดเพียงเล็กน้อย ตับที่อ่อนแอยู่แล้วอาจล้มเหลวเฉียบพลันได้

ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs: เช่น ยาแก้ปวดข้อหรือยาแก้ปวดฟันหลายชนิด หมอขอให้หลีกเลี่ยงหรือปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ เพราะยาพวกนี้ส่งผลโดยตรงต่อไต ซึ่งผู้ป่วยเบาหวานมักมีความเสี่ยงเรื่องไตเสื่อมพ่วงมาด้วยอยู่แล้ว

กับดักความอร่อย: ของต้องห้ามสำหรับตับและน้ำตาลในเลือด

อาหารคือจุดตายของทั้งสองโรคนี้ โดยเฉพาะของหมักดอง อาหารแปรรูป หรือสมุนไพรที่ไม่ผ่านการรับรอง หลายคนเชื่อว่าสมุนไพรช่วยบำรุงตับ แต่บ่อยครั้งที่หมอพบว่าผู้ป่วยตับวายเพราะทานสมุนไพรที่ไม่รู้จักที่มาที่ไป สำหรับเบาหวาน การคุมแป้งและน้ำตาลคือเรื่องพื้นฐาน แต่สิ่งที่ลืมกันบ่อยคือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งเป็นศัตรูหมายเลขหนึ่งของทั้งคนที่เป็นเบาหวานและคนที่มีปัญหาเรื่องตับ

สัญญาณเตือนภัยที่ต้องรีบมาหาหมอทันที

ไม่ใช่ทุกเรื่องที่เรารอได้ โดยเฉพาะเมื่อร่างกายส่งสัญญาณเตือนผิดปกติเหล่านี้

• มีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง หรือปัสสาวะสีเข้มจัดผิดปกติ
• มีอาการซึม สับสน พูดจาวกวน ซึ่งอาจเป็นสัญญาณว่าตับเริ่มขับสารพิษไม่ไหว
• น้ำตาลในเลือดสูงหรือต่ำจนเกิดอาการหน้ามืด ใจสั่น เหงื่อแตก
• บวมตามเท้าหรือหน้าท้อง ซึ่งมักบ่งบอกถึงภาวะตับหรือไตที่เริ่มรับไม่ไหวแล้ว

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอ

การมาหาหมอตามนัดไม่ใช่แค่การมารับยา แต่คือการมาเช็กสภาพเครื่องยนต์ข้างในว่ายังทำงานได้ดีไหม ค่าเลือดบอกอะไรเรามากกว่าที่เห็นในกระดาษผลแล็บ สำหรับผู้ป่วยโรคเรื้อรัง การเข้าใจร่างกายตัวเองและการป้องกันไม่ให้เกิดภาวะแทรกซ้อน คือวิธีที่ดีที่สุดในการใช้ชีวิตให้ยืนยาวและมีความสุข