เต้านมอักเสบทำให้น้ำนมน้อยลงจริงไหม? หมอไขข้อข้องใจให้คุณแม่ฟัง

เต้านมอักเสบเกิดจากอะไรและทำไมถึงกระทบกับน้ำนม

คุณแม่หลายท่านที่กำลังให้นมบุตรอาจเคยผ่านประสบการณ์เจ็บเต้านม ปวดบวมแดงร้อน หรือมีไข้ ซึ่งอาการเหล่านี้มักเป็นสัญญาณเตือนของภาวะเต้านมอักเสบ เมื่อเกิดการอักเสบขึ้น ร่างกายจะตอบสนองต่อเชื้อโรคหรือการอุดตันของท่อน้ำนม ทำให้เนื้อเยื่อรอบๆ เกิดการบวม ซึ่งนั่นคือจุดเริ่มต้นที่ส่งผลโดยตรงต่อการหลั่งน้ำนม ผลกระทบของเต้านมอักเสบต่อปริมาณการผลิตน้ำนมไม่ได้เกิดจากการที่ร่างกายผลิตน้ำนมได้น้อยลงในทันที แต่เกิดจากการที่น้ำนมถูกกักขังและระบายออกได้ยากขึ้นจากการบวมของเนื้อเยื่อภายใน

กลไกการผลิตน้ำนมเมื่อเต้านมอักเสบ

ตามธรรมชาติแล้ว เมื่อน้ำนมค้างอยู่ในเต้านมเป็นเวลานาน ร่างกายจะส่งสัญญาณย้อนกลับไปว่าเต้านมเต็มแล้ว ทำให้กระบวนการผลิตน้ำนมชะลอตัวลง ยิ่งไปกว่านั้น อาการปวดระบมยังทำให้ฮอร์โมนออกซิโทซินที่ช่วยในการหลั่งน้ำนมทำงานได้ไม่เต็มที่ เมื่อกลไกการปล่อยน้ำนมสะดุด ปริมาณน้ำนมที่เคยไหลออกมาอย่างสม่ำเสมอก็จะลดน้อยลง จนคุณแม่หลายคนรู้สึกว่าน้ำนมหายไปหรือลูกดูดไม่ออก

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเต้านมกำลังมีปัญหา

หากคุณแม่รู้สึกว่าเต้านมเริ่มมีอาการต่อไปนี้ ให้รีบหาทางแก้ไขก่อนที่จะกลายเป็นปัญหาระยะยาว:

• มีก้อนแข็งกดเจ็บ หรือมีจุดแดงบนเต้านม
• ผิวหนังบริเวณเต้านมร้อนและบวม
• รู้สึกปวดเมื่อยตามตัวคล้ายจะเป็นไข้หวัด
• น้ำนมไหลช้าลงกว่าปกติ หรือรู้สึกว่าเต้านมไม่นิ่มลงหลังลูกดูดนม

วิธีรับมือและรักษาปริมาณน้ำนมให้กลับมา

หัวใจสำคัญของการกู้คืนน้ำนมคือการระบายน้ำนมที่ค้างอยู่ออกอย่างสม่ำเสมอ แม้จะรู้สึกเจ็บก็ตาม การปล่อยให้น้ำนมค้างอยู่จะยิ่งทำให้การอักเสบรุนแรงขึ้นและน้ำนมจะยิ่งผลิตน้อยลง

การระบายน้ำนมอย่างต่อเนื่อง

ควรให้ลูกเข้าเต้าบ่อยๆ หรือใช้เครื่องปั๊มนมช่วยระบายน้ำนมออกทุก 2-3 ชั่วโมง การระบายน้ำนมออกจะช่วยลดแรงดันภายในท่อน้ำนมและลดการอักเสบลงได้ หากคุณแม่เจ็บมากอาจเริ่มจากการประคบอุ่นเบาๆ ก่อนให้นมเพื่อช่วยให้ท่อน้ำนมขยายตัว และประคบเย็นหลังให้นมเพื่อลดอาการบวมอักเสบ

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาหมอเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง

หากดูแลเบื้องต้นด้วยการประคบและการระบายน้ำนมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้นภายใน 24 ชั่วโมง หรือมีอาการไข้สูงขึ้น มีหนองไหลออกจากหัวนม หรือก้อนที่เต้านมมีขนาดใหญ่ขึ้นอย่างชัดเจน นี่คือสัญญาณว่าการอักเสบอาจรุนแรงจนต้องได้รับยาปฏิชีวนะหรือการดูแลจากแพทย์อย่างใกล้ชิด การรักษาที่รวดเร็วจะช่วยให้คุณแม่กลับมาให้นมลูกได้อย่างมีความสุขและต่อเนื่องโดยไม่กระทบต่อพัฒนาการของทารก