รูปแบบการเลี้ยงดูที่ส่งผลต่อพฤติกรรม: เบื้องหลังนิสัยของลูกที่พ่อแม่ต้องรู้

ลูกดื้อหรือก้าวร้าว เกิดจากอะไรกันแน่

หลายครั้งที่หมอตรวจคนไข้เด็ก มักได้รับคำถามจากคุณพ่อคุณแม่ว่าทำไมลูกถึงมีพฤติกรรมแบบนี้ บางคนขี้กลัวจนไม่กล้าทำอะไรเอง บางคนเอาแต่ใจจนคุมไม่อยู่ หมออยากบอกว่าพฤติกรรมของลูกไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ แต่มักเป็นผลผลิตที่หล่อหลอมมาจาก รูปแบบการเลี้ยงดูที่ส่งผลต่อพฤติกรรม ของคนในบ้านนั่นเอง การเข้าใจว่าเรากำลังเลี้ยงลูกในรูปแบบไหน จะช่วยให้เราปรับจูนความสัมพันธ์และสร้างรากฐานนิสัยที่ดีให้เขาได้ตั้งแต่วันนี้

เลี้ยงลูกแบบเผด็จการ เน้นกฎระเบียบเข้มงวด

พ่อแม่กลุ่มนี้มักตั้งกฎเกณฑ์ชัดเจน ลูกต้องเชื่อฟังโดยไม่มีข้อสงสัย หากฝ่าฝืนมักได้รับบทลงโทษที่รุนแรง

• ผลต่อพฤติกรรม: เด็กที่เติบโตมาในสภาวะนี้มักจะดูเรียบร้อยเชื่อฟังต่อหน้าผู้ใหญ่ แต่ในระยะยาวมักขาดความมั่นใจในตัวเอง ไม่กล้าตัดสินใจ เพราะกลัวความผิดพลาด หรือในบางรายอาจกลายเป็นเด็กที่เก็บกดและระเบิดอารมณ์รุนแรงเมื่อหลุดจากสายตาพ่อแม่

เลี้ยงลูกแบบปล่อยปละละเลย ขาดการใส่ใจ

นี่คือรูปแบบที่น่ากังวลที่สุด คือพ่อแม่ไม่ได้ให้ความสนใจหรือให้เวลาลูกเพียงพอ ไม่มีการตั้งกฎระเบียบ และไม่มีการตอบสนองต่อความต้องการทางอารมณ์ของลูก

• ผลต่อพฤติกรรม: เด็กที่โตมาในลักษณะนี้มักจะมีความรู้สึกว่าตนเองไม่มีคุณค่า ขาดทักษะในการเข้าสังคม มักมีปัญหาเรื่องการควบคุมอารมณ์ และมีแนวโน้มที่จะมีปัญหาพฤติกรรมเกเรในช่วงวัยรุ่น เพราะพยายามเรียกร้องความสนใจจากคนรอบข้าง

เลี้ยงลูกแบบตามใจสุดโต่ง ให้ทุกอย่างที่อยากได้

พ่อแม่กลุ่มนี้รักลูกมากจนไม่กล้าขัดใจ มักหลีกเลี่ยงการสร้างกฎระเบียบ เพราะไม่อยากเห็นลูกร้องไห้หรือเสียใจ

• ผลต่อพฤติกรรม: เด็กจะขาดทักษะในการอดทนรอคอย มักเอาตนเองเป็นศูนย์กลางและไม่เข้าใจความรู้สึกของคนอื่น ทำให้เมื่อออกไปใช้ชีวิตในสังคมจริงหรือโรงเรียน มักจะมีปัญหาในการปรับตัวและเข้ากับเพื่อนได้ยาก

เลี้ยงลูกแบบประชาธิปไตย สร้างความเข้าใจและมีขอบเขต

นี่คือรูปแบบที่หมอสนับสนุนมากที่สุด คือพ่อแม่มีความอบอุ่น มีการให้เหตุผล มีกฎระเบียบที่ชัดเจนแต่ยืดหยุ่นได้ตามวัย และรับฟังความคิดเห็นของลูกเสมอ

ทำไมการสร้างสมดุลถึงสำคัญที่สุด

การเลี้ยงดูแบบประชาธิปไตยช่วยให้เด็กเรียนรู้ที่จะเคารพกฎกติกาโดยไม่รู้สึกอึดอัด และเติบโตมาเป็นคนที่มีความมั่นใจในตัวเองสูง กล้าคิดกล้าทำ มีความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น เพราะเขาได้รับการยอมรับและได้รับความรักอย่างมีเหตุผลมาตั้งแต่เด็ก พฤติกรรมที่ดีจึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลมาจากวินัยเชิงบวกที่คุณพ่อคุณแม่ร่วมกันสร้างขึ้นนั่นเอง