รูปแบบการเลี้ยงดูที่ส่งผลต่อพฤติกรรม: สิ่งที่ลูกเรียนรู้จากบ้าน

ลูกดื้อหรือซนเกินไป หรือเป็นเพราะวิธีเลี้ยงดูของเรากันแน่?

เวลาคุณพ่อคุณแม่พาเด็กๆ มาพบหมอที่คลินิก หลายครั้งที่เรามักจะได้ยินคำถามว่า ทำไมลูกถึงมีพฤติกรรมก้าวร้าว ไม่ค่อยเชื่อฟัง หรือดูไม่มั่นใจในตัวเอง ซึ่งจริงๆ แล้วพฤติกรรมเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่เป็นผลผลิตที่ค่อยๆ สะสมมาจากการสื่อสารและความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่กับลูกตลอดหลายปีที่ผ่านมา

เลี้ยงลูกแบบไหน ส่งผลกับนิสัยลูกอย่างไร?

รูปแบบการเลี้ยงดูที่ส่งผลต่อพฤติกรรมของเด็กมีอยู่หลายแบบ และแต่ละแบบก็สร้างรอยประทับในใจที่แตกต่างกันออกไป หมออยากให้ลองสำรวจตัวเองดูว่า ในทุกวันนี้ เรากำลังใช้วิธีการไหนอยู่บ้าง

เลี้ยงแบบเข้มงวดเกินไป ลูกจะเก่งหรือจะเครียด?

การเลี้ยงลูกด้วยกฎเกณฑ์ที่เคร่งครัด ต้องการความสมบูรณ์แบบตลอดเวลา และไม่ค่อยเปิดโอกาสให้ลูกได้แสดงความคิดเห็น มักทำให้เด็กเติบโตมาเป็นคนที่มีระเบียบวินัยดีก็จริง แต่ในขณะเดียวกัน เขามักจะขาดความมั่นใจในตัวเอง กลัวความผิดพลาด และอาจมีอาการวิตกกังวลสะสม เพราะทุกครั้งที่ทำผิด เขาจะรู้สึกว่าโลกนี้ช่างกดดันเหลือเกิน

เลี้ยงแบบตามใจ อยากได้อะไรก็ให้หมด

บ้านไหนที่เน้นการประนีประนอมสูง ไม่กล้าขัดใจลูกเพราะกลัวลูกร้องไห้ หรือไม่มีขอบเขตที่ชัดเจน มักพบว่าเด็กจะควบคุมอารมณ์ตัวเองได้ยาก เมื่อไม่ได้ดั่งใจจะแสดงออกด้วยการโวยวาย หรือขาดความอดทนรอคอย เพราะเขาไม่เคยเรียนรู้ว่าชีวิตจริงมีกฎกติกาที่ต้องปฏิบัติตาม

เลี้ยงแบบปล่อยปละละเลย ผลกระทบที่น่ากังวล

รูปแบบนี้คือการที่พ่อแม่ไม่มีเวลาให้ หรือไม่ค่อยสนใจว่าลูกจะทำอะไร รู้สึกอย่างไร พฤติกรรมที่ตามมามักจะน่าห่วงที่สุด เพราะเด็กจะรู้สึกขาดความมั่นคงทางอารมณ์ ไม่รู้ว่าสิ่งที่ทำนั้นเหมาะสมหรือไม่ จนอาจนำไปสู่ปัญหาการปรับตัวเข้ากับเพื่อนหรือสังคมเมื่อโตขึ้น

ทางสายกลาง: การเลี้ยงดูแบบอบอุ่นแต่มีขอบเขต

วิธีที่หมอแนะนำเสมอคือการผสมผสานระหว่าง ความรักความเข้าใจ กับ กฎกติกาที่ชัดเจน เด็กที่เติบโตมาในสภาพแวดล้อมที่พ่อแม่พร้อมรับฟังเหตุผล แต่ในขณะเดียวกันก็รู้จักการรักษากฎเกณฑ์ จะเป็นเด็กที่มีความมั่นใจ กล้าตัดสินใจ และรู้จักกาลเทศะ ซึ่งเป็นทักษะชีวิตที่สำคัญที่สุดในระยะยาว

เปลี่ยนวิธีสื่อสาร เพื่อเปลี่ยนพฤติกรรมลูก

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมลูกไม่ใช่เรื่องที่จะเกิดขึ้นได้ในชั่วข้ามคืน หมออยากให้คุณพ่อคุณแม่เริ่มจากจุดเล็กๆ เช่น การหันมาใช้การชื่นชมเมื่อลูกทำความดี แทนการดุเมื่อทำผิด หรือการใช้การสื่อสารแบบเผชิญหน้ากันด้วยความใจเย็น แทนการใช้อารมณ์ตัดสิน เพราะสุดท้ายแล้ว พ่อแม่คือกระจกเงาบานแรกที่ลูกมองเห็นตัวเองมากที่สุด การเปลี่ยนที่ตัวเราก่อน จะช่วยปรับพฤติกรรมลูกให้ดีขึ้นได้อย่างยั่งยืน