ภาวะพังผืดในข้อเข่าหนาตัวผิดปกติ: ทำไมเข่าถึงยึดตึงและขยับลำบาก?

ทำไมจู่ๆ เข่าถึงเริ่มตึงและงอได้ไม่สุด

หลายคนมักมาปรึกษาหมอด้วยอาการที่คล้ายกัน คือรู้สึกว่าเข่าที่เคยงอได้ปกติกลับเริ่มตึงเหมือนมีอะไรมาขัดข้างใน หรือบางคนรู้สึกเหมือนเข่าติดล็อกจนขยับลำบาก โดยเฉพาะหลังจากที่เพิ่งผ่านการผ่าตัดเข่ามา หรือเคยได้รับบาดเจ็บรุนแรงบริเวณข้อเข่ามาก่อน อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องปกติ แต่เป็นสัญญาณเตือนของ ภาวะพังผืดในข้อเข่าหนาตัวผิดปกติ ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้อาจส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมาก

ภาวะพังผืดในข้อเข่าหนาตัวผิดปกติเกิดขึ้นได้อย่างไร

ร่างกายคนเรามีกลไกซ่อมแซมตัวเองที่น่าทึ่ง แต่บางครั้งการซ่อมแซมนั้นก็ทำได้ดีเกินไป เมื่อข้อเข่าเกิดการบาดเจ็บ อักเสบ หรือผ่านการผ่าตัด ร่างกายจะสร้างเนื้อเยื่อพังผืดขึ้นมาเพื่อยึดเกาะรอยแผล แต่ถ้าการสร้างนี้มากเกินไป พังผืดเหล่านั้นจะกลายเป็นเนื้อเยื่อที่แข็งและไม่ยืดหยุ่นเหมือนเนื้อเยื่อปกติ มันจะเข้าไปยึดเกาะบริเวณรอบๆ ข้อเข่า ทำให้แคปซูลหุ้มข้อหนาตัวขึ้นจนกลายเป็นอุปสรรคที่คอยดึงรั้งไม่ให้เรางอหรือเหยียดเข่าได้ตามปกติ

ใครบ้างที่เสี่ยงต่อการเกิดพังผืดในข้อเข่า

แม้ภาวะนี้จะเกิดขึ้นได้กับทุกคน แต่กลุ่มที่หมอมักพบได้บ่อย ได้แก่:

• ผู้ที่เพิ่งผ่านการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม หรือผ่าตัดซ่อมเอ็นไขว้หน้า ซึ่งหากไม่บริหารข้อเข่าให้ดีตั้งแต่ช่วงแรกหลังผ่าตัด จะมีความเสี่ยงสูง
• ผู้ที่เคยได้รับบาดเจ็บรุนแรง เช่น ข้อเข่าหักหรือร้าว ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังภายในข้อ
• ผู้ที่มีภาวะข้อเข่าติดแข็งจากโรคข้ออักเสบเรื้อรัง ทำให้การเคลื่อนไหวลดลงเป็นเวลานาน

สัญญาณเตือนที่บอกว่าควรปรึกษาคุณหมอ

หากสังเกตว่าเริ่มมีอาการเหล่านี้ อย่ารอให้ผ่านไปนานจนกลายเป็นเรื่องยากในการรักษา:

• รู้สึกตึงแน่นในข้อเข่าเหมือนมีเส้นเอ็นหรือพังผืดคอยดึงรั้งอยู่
• งอเข่าได้น้อยลงกว่าเดิมอย่างเห็นได้ชัด
• มีเสียงกึกในเข่าหรือรู้สึกว่าเข่าติดล็อกขณะพยายามงอหรือเหยียด
• อาการปวดตื้อๆ ในข้อเข่าที่พยายามบริหารแล้วแต่ก็ไม่ดีขึ้น

วิธีรักษาเพื่อคืนอิสระให้หัวเข่า

การรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรงของพังผืดที่เกิดขึ้น โดยทั่วไปหมอจะเริ่มจากการทำกายภาพบำบัดอย่างเข้มข้น เพื่อยืดพังผืดและเพิ่มองศาการเคลื่อนไหวของข้อเข่า หากอาการไม่ดีขึ้นอาจต้องพิจารณาการส่องกล้องข้อเข่าเพื่อตัดเลาะพังผืดออก หรือในบางกรณีอาจต้องมีการดัดข้อเข่าภายใต้การระงับความรู้สึกเพื่อให้ข้อเข่ากลับมาเคลื่อนไหวได้ปกติอีกครั้ง

การป้องกันเพื่อไม่ให้เข่ากลับมาตึงซ้ำ

หัวใจสำคัญหลังจากรักษาคือการหมั่นบริหารเข่าอย่างสม่ำเสมอ การยืดเหยียดกล้ามเนื้อต้นขาและพับเข่าตามคำแนะนำของนักกายภาพบำบัดจะช่วยป้องกันไม่ให้พังผืดกลับมาหนาตัวขึ้นใหม่ การควบคุมน้ำหนักตัวไม่ให้ลงไปกดทับข้อเข่ามากเกินไปก็ถือเป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้เข่าของคุณมีสุขภาพดีในระยะยาว