แค่ล้างมือก็ช่วยได้เยอะ: ทำไมการดูแลสุขอนามัยถึงเป็นเกราะป้องกันโรคที่ดีที่สุด

มือของเราพาเชื้อโรคเดินทางไปที่ไหนบ้าง

เวลาที่หมอตรวจคนไข้ หลายคนมักถามว่าทำไมหมอต้องย้ำเรื่องการล้างมือบ่อยๆ ทั้งที่ดูเป็นเรื่องพื้นฐานมาก ความจริงแล้วมือของเรานี่แหละคือพาหนะชั้นดีของเชื้อโรค เพราะในหนึ่งวันเราหยิบจับสิ่งของสารพัดอย่าง ตั้งแต่ลูกบิดประตู ปุ่มกดลิฟต์ ราวบันได ไปจนถึงหน้าจอมือถือที่เราก้มหน้าก้มตาไถกันอยู่ทุกวัน เชื้อโรคที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าเหล่านี้สามารถเกาะติดมือเราและรอจังหวะที่เราเผลอหยิบอาหารเข้าปาก หรือขยี้ตา เพื่อแทรกซึมเข้าสู่ร่างกายได้ทันที

ทำไมความสำคัญของการล้างมือและสุขอนามัยถึงลดโอกาสป่วยได้จริง

การล้างมือไม่ใช่แค่การทำความสะอาดให้หายเหนียวหรือหายเลอะเทอะ แต่มันคือกระบวนการตัดวงจรการแพร่เชื้อที่ทรงพลังที่สุด การล้างมือด้วยสบู่ให้ถูกวิธีสามารถทำลายเยื่อหุ้มของไวรัสและชะล้างแบคทีเรียให้หลุดออกไปจากผิวหนังได้จริง หมออยากให้มองว่ามันคือการสร้างเกราะป้องกันตัวเองแบบไม่ต้องลงทุนแพงๆ แต่ได้ผลลัพธ์มหาศาล เพราะเชื้อโรคหลายชนิดที่ทำให้เกิดอาการท้องร่วง ไข้หวัดใหญ่ หรือแม้แต่เชื้อที่รุนแรงกว่านั้น ต่างก็แพร่กระจายผ่านการสัมผัสเป็นหลัก

ล้างมือเมื่อไหร่ถึงจะเรียกว่าป้องกันโรคได้ทันท่วงที

หลายคนล้างมือเฉพาะตอนเข้าห้องน้ำเสร็จ ซึ่งนั่นยังไม่เพียงพอต่อการใช้ชีวิตในปัจจุบัน หมอแนะนำให้ปรับจังหวะการล้างมือให้ครอบคลุมช่วงเวลาเหล่านี้เพื่อความปลอดภัยที่มากขึ้น

• ทันทีที่กลับถึงบ้านหรือที่ทำงานก่อนเริ่มจับของส่วนตัว
• ก่อนหยิบจับอาหารหรือก่อนเริ่มมื้ออาหารทุกครั้ง
• หลังไอ จาม หรือสั่งน้ำมูกใส่ฝ่ามือ
• หลังสัมผัสสัตว์เลี้ยงหรือเก็บขยะ
• หลังดูแลคนป่วยในบ้าน

ล้างแค่น้ำเปล่าพอไหม หรือต้องมีเทคนิคพิเศษอะไรหรือเปล่า

การล้างแค่ผ่านน้ำเปล่าอาจช่วยให้สิ่งสกปรกหลุดออกไปได้บ้าง แต่ถ้าต้องการกำจัดเชื้อโรคให้สิ้นซาก การใช้สบู่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง เพราะสบู่มีคุณสมบัติในการดึงคราบไขมันที่เชื้อโรคใช้เป็นที่ยึดเกาะออกไปได้ดีกว่าน้ำเปล่าหลายเท่า

ขั้นตอนการล้างมือให้สะอาดหมดจดแบบที่หมออยากแนะนำ

• ถูฝ่ามือด้วยสบู่จนเกิดฟองให้ทั่ว
• ถูหลังมือและซอกนิ้วทั้งสองข้าง
• ประสานนิ้วถูซอกนิ้วให้ลึกถึงโคนนิ้ว
• กำนิ้วหัวแม่มือแล้วหมุนทำความสะอาด
• ใช้ปลายนิ้วถูขวางฝ่ามือเพื่อล้างซอกเล็บ
• ล้างออกด้วยน้ำสะอาดและเช็ดให้แห้งด้วยกระดาษชำระหรือผ้าที่สะอาด

ถ้าหาที่ล้างมือไม่ได้จริงๆ จะใช้อะไรแทนดี

ในจังหวะที่เราอยู่ข้างนอกและไม่สะดวกหาอ่างล้างมือ แอลกอฮอล์เจลหรือสเปรย์แอลกอฮอล์ที่มีความเข้มข้นไม่น้อยกว่า 70 เปอร์เซ็นต์คือตัวช่วยที่ดีมาก แต่ต้องไม่ลืมว่าแอลกอฮอล์จะทำงานได้เต็มประสิทธิภาพก็ต่อเมื่อมือของเราไม่มีคราบดินหรือรอยเปื้อนที่มองเห็นได้ชัด ดังนั้นหากมือเลอะคราบสกปรกมาก การล้างด้วยน้ำและสบู่ยังคงเป็นวิธีที่ดีที่สุดเสมอ