ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับความสามารถในการติดต่อผ่านสิ่งของเครื่องใช้: ของใช้ใกล้ตัวน่ากลัวอย่างที่คิดไหม?

ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับความสามารถในการติดต่อผ่านสิ่งของเครื่องใช้: ทำไมเราถึงมักกังวลเกินเหตุ

หลายครั้งที่หมอตรวจคนไข้ มักจะได้รับคำถามด้วยความกังวลว่า ถ้าเผลอไปหยิบจับสิ่งของที่คนป่วยใช้แล้ว หรือไปสัมผัสพื้นผิวในที่สาธารณะ จะติดโรคกลับบ้านมาไหม ความกังวลนี้ไม่ใช่เรื่องแปลก แต่หลายคนมักมีความเข้าใจผิดเกี่ยวกับความสามารถในการติดต่อผ่านสิ่งของเครื่องใช้ จนกลายเป็นความวิตกกังวลที่เกินพอดี วันนี้หมอจะมาไขข้อข้องใจให้ฟังว่า จริงๆ แล้วเชื้อโรคเดินทางผ่านสิ่งของมาถึงตัวเราได้ง่ายแค่ไหน

กลไกการแพร่เชื้อที่แท้จริง: สัมผัสผ่านของใช้ VS การหายใจ

เราต้องแยกให้ออกก่อนว่าเชื้อโรคแต่ละชนิดมีวิธีการเดินทางที่ต่างกัน เชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียส่วนใหญ่ไม่ได้มีชีวิตรอดอยู่บนพื้นผิวสิ่งของได้นานหรือแพร่เข้าสู่ร่างกายได้ง่ายเพียงแค่การสัมผัสเพียงเสี้ยววินาที โดยปกติแล้วเชื้อโรคต้องอาศัยปัจจัยหลายอย่าง เช่น ปริมาณเชื้อที่ติดอยู่ ความชื้นของพื้นผิว และความทนทานของเชื้อชนิดนั้นๆ การติดเชื้อผ่านสิ่งของส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นเมื่อเรานำมือที่เปื้อนเชื้อไปสัมผัสบริเวณ ใบหน้า ตา จมูก หรือปาก โดยตรง หากเรามีสุขอนามัยที่ดี การสัมผัสสิ่งของทั่วไปไม่ได้น่ากลัวอย่างที่หลายคนเข้าใจ

เชื้อโรคอยู่บนสิ่งของได้นานแค่ไหนกันแน่

หลายคนชอบอ่านข่าวเรื่องเชื้อโรคอยู่บนพื้นผิวได้นานหลายวันจนเกิดความตื่นตระหนก แต่ในความเป็นจริง แม้เชื้อจะยังอยู่ แต่ไม่ได้หมายความว่าเชื้อนั้นจะมีปริมาณมากพอหรือมีความแข็งแรงพอที่จะก่อโรคได้เมื่อสัมผัสถูกตัวเรา ปัจจัยที่สำคัญกว่าคือความสะอาดของมือเราเอง การทำความสะอาดของใช้ส่วนตัวด้วยแอลกอฮอล์หรือน้ำยาฆ่าเชื้อเป็นเรื่องที่ดี แต่ไม่ใช่ทุกอย่างจะต้องผ่านการฆ่าเชื้อด้วยความถี่ที่สูงจนเกินไปจนทำให้เราเสียสมดุลในการใช้ชีวิต

วิธีป้องกันตัวเองแบบพอดี ไม่ต้องถึงขั้นระแวง

แทนที่จะพะวงว่าสิ่งของชิ้นไหนมีเชื้อโรคบ้าง หมอแนะนำให้เน้นไปที่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของตัวเองจะเห็นผลมากกว่า ซึ่งทำได้ง่ายๆ ดังนี้

• ล้างมือให้เป็นนิสัย: หลังจากสัมผัสของใช้สาธารณะหรือก่อนกินอาหาร การล้างมือด้วยสบู่หรือแอลกอฮอล์เจลคือเกราะป้องกันที่ดีที่สุด
• เลิกสัมผัสใบหน้า: พยายามฝึกนิสัยไม่ให้มือไปแคะ แกะ เกา หรือสัมผัสใบหน้าโดยไม่จำเป็น เพราะนี่คือช่องทางหลักที่เชื้อโรคจะเข้าสู่ร่างกาย
• จัดการของใช้ส่วนตัว: แยกของใช้บางประเภทที่ไม่ควรใช้ร่วมกับผู้อื่น เช่น ผ้าเช็ดหน้า หรือแปรงสีฟัน เพียงเท่านี้ก็เพียงพอแล้ว

เมื่อไหร่ที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับความสามารถในการติดต่อผ่านสิ่งของเครื่องใช้ มักจะหายไปเมื่อเราเข้าใจความเสี่ยงจริงๆ เราจะเริ่มรู้ว่าเราต้องระวังเมื่ออยู่ในที่ที่มีคนป่วยหนาแน่น หรือเมื่อต้องสัมผัสของใช้ของบุคคลที่ยืนยันว่ามีการติดเชื้อจริงๆ ในสภาวะปกติทั่วไป การอยู่ร่วมกับผู้อื่นและการใช้สิ่งของร่วมกันในชีวิตประจำวันไม่ได้มีความเสี่ยงสูงจนต้องกังวล เพียงแค่มีสติ หมั่นล้างมือ และรักษาความสะอาดตามสมควร ก็เพียงพอต่อการป้องกันโรคได้อย่างมั่นใจแล้ว