นิ่วในกระเพาะปัสสาวะ: ทำไมฉี่ไม่ออก เจ็บจี๊ด และวิธีจัดการให้หายขาด

หลายคนมักมาปรึกษาหมอด้วยอาการที่น่ารำคาญใจ คือการปัสสาวะติดขัด หรือรู้สึกเหมือนปัสสาวะไม่สุด ทั้งที่พยายามเบ่งเท่าไหร่ก็ยังค้างคาใจ อาการเหล่านี้มักเป็นสัญญาณเตือนว่าอาจมีก้อนนิ่วซ่อนอยู่ในกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งเจ้าก้อนที่ว่านี้หากปล่อยไว้นาน นอกจากจะทำให้ใช้ชีวิตลำบากแล้ว ยังอาจนำไปสู่ภาวะติดเชื้อหรือปัญหาไตเสื่อมในระยะยาวได้

นิ่วในกระเพาะปัสสาวะเกิดขึ้นได้อย่างไร?

โดยปกติแล้ว นิ่วในกระเพาะปัสสาวะมักไม่ได้เกิดจากไตโดยตรงเสมอไป แต่มักเกิดจากการที่กระเพาะปัสสาวะของเราไม่สามารถขับปัสสาวะออกมาได้หมดจด ทำให้มีปัสสาวะค้างอยู่ เมื่อค้างนานเข้า แร่ธาตุต่างๆ ในปัสสาวะก็จะตกตะกอนกลายเป็นก้อนแข็งเหมือนก้อนหินเล็กๆ ยิ่งค้างนานก้อนก็ยิ่งโตขึ้น หรือในบางกรณีอาจเกิดจากก้อนนิ่วที่หลุดลงมาจากไตแล้วมาเติบโตต่อในกระเพาะปัสสาวะก็ได้

สัญญาณเตือนที่ร่างกายพยายามบอกคุณ

อาการของคนที่เป็นนิ่วในกระเพาะปัสสาวะมักจะมีความเฉพาะตัวที่สังเกตได้ง่าย:

• ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ โดยเฉพาะตอนกลางคืน
• รู้สึกปวดจี๊ดๆ บริเวณท้องน้อยขณะปัสสาวะ
• ปัสสาวะสะดุด หรือไหลๆ หยุดๆ เหมือนมีอะไรมาขวางทางออก
• ปัสสาวะมีสีขุ่น หรืออาจมีเลือดปนออกมาในบางครั้ง
• หากมีการติดเชื้อร่วมด้วย อาจมีไข้ร่วมกับอาการแสบขัดอย่างรุนแรง

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงสูง?

กลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือคุณผู้ชายที่มีปัญหาเรื่องต่อมลูกหมากโต เพราะต่อมลูกหมากที่โตจะไปบีบท่อปัสสาวะทำให้ปัสสาวะไหลไม่สะดวก ส่งผลให้ปัสสาวะตกค้าง นอกจากนี้ คนที่มีปัญหาเรื่องเส้นประสาทควบคุมกระเพาะปัสสาวะทำงานผิดปกติ หรือผู้ที่ผ่านการผ่าตัดเกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะมา ก็มีโอกาสเกิดนิ่วได้สูงกว่าคนทั่วไป

ตรวจให้ชัดด้วยวิธีทางการแพทย์

เมื่อมีอาการดังกล่าว หมอจะแนะนำให้ตรวจยืนยันด้วยวิธีที่ไม่ซับซ้อน ได้แก่:

• การอัลตราซาวนด์บริเวณช่องท้อง เพื่อดูขนาดและจำนวนของนิ่ว
• การเอกซเรย์ระบบทางเดินปัสสาวะ
• การตรวจปัสสาวะเพื่อดูว่ามีการติดเชื้อหรือมีเม็ดเลือดแดงปนหรือไม่

ทางเลือกในการรักษาให้หายขาด

การรักษานิ่วในกระเพาะปัสสาวะปัจจุบันไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด เพราะเราไม่จำเป็นต้องผ่าเปิดหน้าท้องเสมอไป วิธีหลักที่หมอนิยมใช้คือ:

• การส่องกล้องนิ่ว: เป็นวิธีที่คนไข้ชอบที่สุด เพราะหมอจะส่องกล้องเข้าไปทางท่อปัสสาวะเพื่อใช้เลเซอร์หรือเครื่องมือบดนิ่วให้แตก แล้วดูดออกมาโดยไม่มีแผลผ่าตัดภายนอก
• การผ่าตัดในกรณีที่นิ่วมีขนาดใหญ่มาก: ในกรณีที่ก้อนนิ่วมีขนาดใหญ่จนการส่องกล้องทำได้ยาก หมออาจต้องพิจารณาผ่าตัดเอาออก เพื่อความปลอดภัยและลดโอกาสการบาดเจ็บต่อกระเพาะปัสสาวะ

วิธีดูแลตัวเองเพื่อป้องกันไม่ให้นิ่วกลับมาเกิดซ้ำ

เมื่อจัดการก้อนนิ่วออกไปแล้ว หัวใจสำคัญคือการป้องกันไม่ให้มันกลับมาใหม่:

• ดื่มน้ำให้เพียงพอ: ควรดื่มน้ำเปล่าอย่างน้อยวันละ 2 ลิตร เพื่อช่วยชะล้างตะกอนในกระเพาะปัสสาวะ
• อย่ากลั้นปัสสาวะ: การกลั้นปัสสาวะบ่อยๆ ทำให้ปัสสาวะค้างและเอื้อต่อการเกิดนิ่ว
• รักษาสุขภาพต่อมลูกหมาก: สำหรับผู้ชายที่มีปัญหาต่อมลูกหมากโต ควรรับการรักษาอย่างต่อเนื่องตามคำแนะนำของแพทย์
• ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน: ลดอาหารรสเค็มจัด เพื่อลดปริมาณแร่ธาตุที่ร่างกายต้องขับออกทางปัสสาวะ

หากคุณเริ่มรู้สึกถึงอาการผิดปกติระหว่างปัสสาวะ อย่าปล่อยทิ้งไว้จนกลายเป็นเรื่องใหญ่ เพราะนิ่วในกระเพาะปัสสาวะรักษาได้ง่ายและโอกาสหายขาดสูงมากหากมาพบแพทย์ในเวลาที่เหมาะสม