ท้องเสียเพราะอาหารเป็นพิษ: เมื่อไหร่ที่แปลว่าเรากำลังเจอภาวะติดเชื้อแบคทีเรียในทางเดินอาหาร

อาการปวดท้องบิดและถ่ายเหลวแบบนี้ แค่อาหารเป็นพิษธรรมดาหรือเปล่า

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาหาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่าท้องเสีย ถ่ายเหลวเป็นน้ำ หรือมีไข้ร่วมด้วย คำถามแรกๆ ที่หมอมักจะถามคือ ไปทานอะไรมาบ้าง เพราะส่วนใหญ่แล้วอาการเหล่านี้มักเกิดจากการกินอาหารหรือน้ำดื่มที่มีเจ้าตัวร้ายปนเปื้อนเข้าไป ภาวะติดเชื้อแบคทีเรียในทางเดินอาหาร จึงไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย และมักจะมาเยือนแบบไม่ทันตั้งตัว ทำให้จากวันที่สดใสกลายเป็นต้องนอนซบอยู่หน้าห้องน้ำทั้งวัน

แบคทีเรียตัวร้ายมาจากไหน และทำไมถึงทำให้เราปวดท้องรุนแรง

ในชีวิตประจำวันของเรา อาหารอร่อยๆ ตามท้องตลาดหรือแม้แต่ในตู้เย็นที่เก็บไว้นานเกินไป อาจเป็นแหล่งกบดานชั้นดีของเชื้อโรค เมื่อเรากินเข้าไป เจ้าแบคทีเรียเหล่านี้ไม่ว่าจะเป็นซาลโมเนลลา อีโคไล หรือแคมไพโลแบคเตอร์ จะเดินทางเข้าไปปักหลักในลำไส้ของเรา

เมื่อพวกมันเริ่มหลั่งสารพิษออกมา ลำไส้ของเราก็จะเกิดการอักเสบ บีบตัวรุนแรงเพื่อขับของเสียออก นั่นคือสาเหตุว่าทำไมเราถึงรู้สึกปวดบิดเกร็งท้องอย่างรุนแรง และร่างกายพยายามขับน้ำออกมาชะล้างเชื้อโรค กลายเป็นอาการถ่ายเหลวหรือท้องร่วงอย่างหนักนั่นเอง

แยกให้ออกระหว่างท้องเสียจากไวรัสกับแบคทีเรีย

หลายคนมักสงสัยว่า อาการท้องเสียที่เป็นอยู่ตอนนี้เกิดจากเชื้ออะไรกันแน่ หมอขอสรุปให้เห็นภาพง่ายๆ ดังนี้

• กลุ่มไวรัส: มักจะมาเร็วหายเร็ว ถ่ายเป็นน้ำ ปวดท้องน้อยกว่า และมักไม่มีไข้สูง ส่วนใหญ่หายได้เองในสองถึงสามวัน
• กลุ่มติดเชื้อแบคทีเรียในทางเดินอาหาร: มักมีไข้สูงร่วมด้วย ปวดบิดรุนแรง บางคนมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน และที่สำคัญคืออุจจาระอาจมีมูกหรือเลือดปน ซึ่งบ่งบอกว่าลำไส้เกิดการอักเสบติดเชื้อค่อนข้างรุนแรง

การดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการถ่ายท้อง

ช่วงวันแรกๆ ที่เริ่มมีอาการ สิ่งสำคัญที่สุดคือการป้องกันภาวะขาดน้ำ เพราะร่างกายสูญเสียเกลือแร่ไปจำนวนมากจากการขับถ่าย

• ดื่มเกลือแร่ (ORS): จิบทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อชดเชยน้ำและแร่ธาตุที่เสียไป ห้ามดื่มน้ำเปล่าปริมาณมากๆ ทีเดียวเพราะอาจทำให้อาเจียนได้
• เลือกกินอาหารอ่อนย่อยง่าย: เช่น ข้าวต้มปลา โจ๊ก หรือซุปใส หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด นม และอาหารไขมันสูงชั่วคราวเพื่อให้ลำไส้ได้พักผ่อน
• งดใช้ยาหยุดถ่ายทันที: หากสงสัยว่าเป็นการติดเชื้อแบคทีเรีย การกินยาหยุดถ่ายจะทำให้เชื้อโรคค้างอยู่ในร่างกายและขับออกไม่ได้ ซึ่งอาจทำให้อาการแย่ลง

สัญญาณเตือนอันตรายแบบไหนที่ต้องรีบมาหาหมอทันที

ส่วนใหญ่แล้วอาการจะดีขึ้นได้เองหากดูแลตัวเองอย่างเหมาะสม แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย หมอแนะนำว่าอย่าปล่อยไว้เด็ดขาด

• มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียสที่ไม่ยอมลด
• ถ่ายเป็นมูกเลือดสดหรืออุจจาระมีสีดำเข้ม
• ปวดท้องรุนแรงมากจนทนไม่ไหวและกดเจ็บหน้าท้อง
• มีอาการขาดน้ำรุนแรง เช่น เวียนหัวหน้ามืดตอนลุกยืน ปัสสาวะไม่ออกหรือมีสีเข้มจัด และริมฝีปากแห้งสนิท

การพบแพทย์เพื่อรับการตรวจอุจจาระและพิจารณาใช้ยาปฏิชีวนะที่ตรงกับชนิดของเชื้อ จะช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วและปลอดภัยมากขึ้นครับ