ความจริงที่ผู้หญิงควรรู้: ความสัมพันธ์ระหว่างไวรัสเอชพีวีกับโรคมะเร็งปากมดทลูก

เวลาตรวจสุขภาพประจำปีแล้วหมอมักจะชวนคุยเรื่องการตรวจภายในหรือการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดทลูก หลายคนมักจะมีความกังวลใจหรือนึกภาพความเจ็บปวดขึ้นมาทันที แต่มีเชื้อไวรัสตัวหนึ่งที่หมออยากชวนทำความรู้จักอย่างจริงจัง เพราะมันคือต้นเหตุหลักเกือบทั้งหมดของโรคร้ายนี้ นั่นก็คือเชื้อเอชพีวี หรือที่เรียกกันทางการแพทย์ว่า Human Papillomavirus

เชื้อเอชพีวีหน้าตาเป็นอย่างไรและติดต่อกันได้อย่างไร?

หลายคนมักเข้าใจผิดว่าเชื้อโรคนี้ต้องติดต่อจากการมีเพศสัมพันธ์กับคนแปลกหน้าเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงแล้ว เชื้อเอชพีวีเป็นไวรัสผิวหนังที่ติดต่อกันได้ง่ายมากผ่านการสัมผัสเนื้อแนบเนื้อบริเวณจุดซ่อนเร้น ไม่ว่าจะมีเพศสัมพันธ์รูปแบบใดก็ตาม ขอแค่ผิวหนังหรือเยื่อบุมีความเสียียดสีกันเล็กน้อย เจ้าไวรัสตัวนี้ก็สามารถส่งต่อจากคนสู่คนได้แล้ว

ความน่ากลัวของมันคือ คนส่วนใหญ่ที่ได้รับเชื้อจะไม่แสดงอาการอะไรเลย ร่างกายแข็งแรงดีจนคิดว่าไม่มีอะไรผิดปกติ หลายคนติดเชื้อโดยไม่รู้ตัวด้วยซ้ำ ทำให้เชื้อแอบแฝงอยู่ในร่างกายได้เป็นปีๆ โดยที่เราใช้ชีวิตตามปกติ

จากไวรัสตัวเล็กๆ สู่การเปลี่ยนแปลงของเซลล์ปากมดทลูก

โดยปกติแล้ว เมื่อร่างกายได้รับเชื้อเอชพีวี ระบบภูมิคุ้มกันของเราจะทำหน้าที่จัดการและขับเชื้อออกไปได้เองภายในหนึ่งถึงสองปี เปรียบเสมือนไข้หวัดทั่วไปที่หายได้เอง แต่มีเชื้อเอชพีวีบางสายพันธุ์ที่มีความดุร้ายเป็นพิเศษ โดยเฉพาะสายพันธุ์ 16 และ 18 ซึ่งจัดเป็นกลุ่มเสี่ยงสูง หากร่างกายกำจัดเชื้อเหล่านี้ไม่หมด เชื้อจะแอบเข้าไปฝังตัวและรบกวนการทำงานของเซลล์บริเวณปากมดทลูก

เมื่อเวลาผ่านไปหลายปี เซลล์บริเวณนั้นจะเริ่มเกิดความผิดปกติทีละน้อย จากเซลล์ปกติกลายเป็นเซลล์อักเสบ เซลล์เริ่มกลายพันธุ์ และลุกลามกลายเป็นเนื้อร้ายหรือมะเร็งปากมดทลูกในที่สุด กระบวนการนี้ไม่ได้เกิดขึ้นชั่วข้ามคืน แต่ใช้เวลาสะสมนานเป็น 10-15 ปี ซึ่งนี่คือจุดที่ทำให้หมอบอกเสมอว่า โรคนี้มีระยะเวลาให้เราตรวจพบและป้องกันทันทีก่อนที่มันจะสายเกินแก้

ทำไมการตรวจคัดกรองถึงช่วยชีวิตเราได้?

เนื่องจากระยะเริ่มต้นของมะเร็งปากมดทลูกหรือแม้แต่ช่วงที่เซลล์กำลังจะเปลี่ยนสภาพ ไม่มีอาการเตือนอะไรเลย ไม่มีเลือดออกผิดปกติ ไม่มีอาการปวดท้องน้อย คนไข้หลายคนมาพบหมอเมื่อก้อนมะเร็งโตจนมีอาการแสดงออกแล้ว ซึ่งมักจะเป็นระยะลุกลาม

การตรวจแปปสมียร์ (Pap Smear) หรือการตรวจหาเชื้อเอชพีวีโดยตรง (HPV DNA Test) จึงเป็นการควานหาความผิดตั้งแต่เนิ่นๆ เปรียบเหมือนการเจอโจรตั้งแต่ตอนที่มันกำลังแอบย่องเข้าบ้าน ยังไม่ทันได้งัดแงบตู้เซฟ หากตรวจพบเซลล์ผิดปกติหรือพบเชื้อตัวร้าย หมอสามารถรักษาและตัดวงจรไม่ให้มันพัฒนาไปเป็นมะเร็งได้ทันที

เราจะตัดวงจรความสัมพันธ์อันตรายนี้ได้อย่างไร?

ข่าวดีคือ เรามีวิธีป้องกันที่ได้ผลค่อนข้างสมบูรณ์แบบในปัจจุบัน นอกจากการตรวจคัดกรองภายในสม่ำเสมอแล้ว การฉีดวัคซีนป้องกันเอชพีวีถือเป็นเกราะป้องกันชั้นยอดที่ช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อสายพันธุ์หลักที่เป็นต้นเหตุของมะเร็งได้มากกว่าเก้าสิบเปอร์เซ็นต์

วัคซีนนี้ไม่ได้มีประโยชน์เฉพาะกับเด็กสาวที่ไม่เคยมีเพศสัมพันธ์เท่านั้น แต่ผู้หญิงที่แต่งงานแล้วหรือมีอายุมากขึ้นก็ยังได้ประโยชน์จากการฉีดเช่นกัน เพราะวัคซีนจะช่วยป้องกันสายพันธุ์ที่เรายังไม่เคยได้รับ

การดูแลตัวเองให้ห่างไกลจากโรคร้ายนี้ไม่ใช่เรื่องยาก เริ่มต้นจากการทำความเข้าใจความจริงเรื่องเชื้อเอชพีวี ไม่ละเลยการตรวจภายในประจำปี และปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำเรื่องวัคซีนที่เหมาะสมกับช่วงอายุของตัวเอง