ลูกน้อยติดเชื้ออาร์เอสวี ทำไมถึงเสี่ยงเกิดภาวะหยุดหายใจขณะหลับ?

ช่วงนี้เวลาคุณพ่อคุณแม่พาเจ้าตัวเล็กมาหาที่คลินิกด้วยเรื่องไข้หวัดหรือเสียงหายใจครืดคราด หลายคนมักจะถามด้วยความกังวลใจว่า ทำไมลูกนอนแล้วดูเหมือนหายใจสะดุดไปชั่วขณะ ยิ่งในช่วงที่ลูกน้อยกำลังป่วยด้วยไวรัสอาร์เอสวี อาการนี้ยิ่งพบได้บ่อยและสร้างความตกใจให้กับคนในบ้านเป็นอย่างมาก

ในฐานะหมอที่ต้องดูแลเด็กๆ ป่วยด้วยโรคนี้บ่อยครั้ง ผมเข้าใจดีว่าความกลัวที่สุดของคนเป็นพ่อเป็นแม่คือการเห็นลูกหยุดหายใจไปต่อหน้าต่อตา วันนี้เรามาทำความเข้าใจกันแบบภาษาคนเข้าใจง่ายว่า ทำไมเจ้าไวรัสตัวนี้ถึงทำให้เด็กทารกเสี่ยงเกิดภาวะหยุดหายใจขณะหลับในทารกที่ติดเชื้ออาร์เอสวี และเราต้องสังเกตอาการอย่างไรบ้าง

ไวรัสอาร์เอสวีตัวร้าย ทำไมถึงทำให้เด็กเล็กหายใจสะดุดตอนนอน?

โรคติดเชื้ออาร์เอสวีไม่ใช่แค่หวัดธรรมดา แต่เจ้าไวรัสตัวนี้ชอบเล่นงานทางเดินหายใจส่วนล่างของเด็กเล็กเป็นพิเศษ เมื่อเชื้อเข้าไปในหลอดลมของทารก จะกระตุ้นให้ร่างกายสร้างเสมหะออกมาจำนวนมาก ประกอบกับเนื้อเยื่อบุหลอดลมเกิดอาการบวมอักเสบ

สำหรับเด็กทารก รูจมูกและหลอดลมของเขามีขนาดเล็กมากแค่นิดเดียว เมื่อมีเสมหะเหนียวข้นไปอุดกั้นร่วมกับอาการบวม ทางเดินหายใจจึงแคบลงไปอีก เวลาที่เด็กหลับ กล้ามเนื้อทั่วร่างกายจะผ่อนคลายลง รวมถึงกล้ามเนื้อที่ช่วยขยายทางเดินหายใจด้วย ส่งผลให้อากาศไหลผ่านไม่สะดวก เกิดการยุบตัวของทางเดินหายใจชั่วคราว จนกลายเป็นอาการหยุดหายใจขณะหลับในที่สุด

สัญญาณอันตรายช่วงกลางคืน สังเกตอย่างไรว่าลูกเริ่มมีภาวะหยุดหายใจ?

เวลาลูกนอนหลับ คุณพ่อคุณแม่อาจไม่ได้นั่งเฝ้าตลอดเวลา แต่มีจุดสังเกตสำคัญที่ช่วยให้เราไหวตัวทันว่า ลูกกำลังเผชิญกับภาวะหยุดหายใจขณะหลับในทารกที่ติดเชื้ออาร์เอสวีหรือไม่

• หยุดหายใจไปช่วงสั้นๆ: สังเกตเห็นลูกหยุดหายใจไปประมาณ 5 ถึง 10วินาที หรือมากกว่านั้น แล้วสะดุ้งเฮือกหรือหายใจเฮือกใหญ่เหมือนคนขาดอากาศ
• หายใจลำบากแรงๆ: เวลาหายใจซี่โครงยุบ บุ๋มตรงคอหรือลิ้นปี่ ปีกจมูกบานเข้าออกตามจังหวะหายใจ
• กระสับกระส่าย นอนหลับไม่สนิท ตื่นกลางคันบ่อยเพราะสะดุ้งตื่นจากการขาดอากาศหายใจ
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มเขียว: นี่คือสัญญาณเตือนวิกฤตว่าร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ

ช่วงไหนของโรคที่ต้องระวังการหยุดหายใจมากที่สุด?

จากประสบการณ์ดูแลคนไข้ อาการของไวรัสอาร์เอสวีไม่ได้รุนแรงที่สุดตั้งแต่วันแรก แต่มักจะพีคสุดในช่วงวันที่ 3 ถึงวันที่ 5 ของโรค ช่วงนี้คือนาทีทองที่คุณพ่อคุณแม่ต้องเฝ้าระวังเรื่องการหายใจของลูกเป็นพิเศษ แม้ว่าไข้จะเริ่มลดลงแล้ว แต่ปริมาณเสมหะในหลอดลมอาจจะยังสะสมมากและเหนียวข้น ทำให้ความเสี่ยงเรื่องการหยุดหายใจตอนกลางคืนยังมีสูง

วิธีดูแลลูกรักในช่วงป่วย เพื่อลดความเสี่ยงอันตราย

เมื่อรู้ว่าลูกมีความเสี่ยง สิ่งที่เราทำได้เพื่อช่วยประคับประคองอาการให้ผ่านช่วงวิกฤตไปได้มีดังนี้ครับ

• ช่วยเคลียร์ทางเดินหายใจ: หยอดน้ำเกลือเพื่อช่วยละลายน้ำมูกในจมูกของทารก และใช้ลูกยางแดงหรือเครื่องดูดน้ำมูกออกเบาๆ ก่อนนอน ช่วยให้ลูกหายใจทางจมูกได้โล่งขึ้น
• จัดท่านอนที่เหมาะสม: ให้ทาร่านอนหงายบนที่นอนราบที่แน่นหนา ไม่ควรเอาหมอนนิ่มหรือตุ๊กตาไว้ใกล้ตัวเพื่อป้องกันการอุด
• เพิ่มความชื้นในห้อง: การใช้เครื่องทำความชื้นในห้องนอนช่วยลดความแห้งกร้านของทางเดินหายใจ และทำให้เสมหะไม่แห้งเหนียวจนเกินไป
• ดื่มน้ำอุ่นบ่อยๆ (ในเด็กที่เริ่มทานน้ำได้): ช่วยให้เสมหะเจือจางลงและขับออกง่ายขึ้น

อาการแบบไหนที่พามาหาหมอด่วน ไม่ควรปล่อยไว้ถึงเช้า?

ถ้าคุณพ่อคุณแม่สังเกตเห็นอาการเหล่านี้ แม้จะเป็นเวลากลางคืน ก็ควรพาลูกน้อยมาพบแพทย์ที่ห้องฉุกเฉินทันที

• มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับชัดเจน ร่วมกับอาการตัวเขียว ปากเขียว
• หายใจหอบเหนื่อยรุนแรง จนซี่โครงบุ๋มชัดเจนทุกครั้งที่หายใจเข้า
• ซึมลง ปลุกตื่นยาก ไม่ยอมดูดนมหรือทานอาหารไม่ได้เลย
• มีไข้สูงร่วมกับอาการชัก หรือหายใจมีเสียงดังวี๊ดผิดปกติ

การติดเชื้ออาร์เอสวีในทารกเป็นเรื่องที่ต้องอาศัยความละเอียดอ่อนในการดูแลสูงมากครับ การรู้เท่าทันความเสี่ยงเรื่องการหายใจติดขัดจะช่วยให้เราช่วยเหลือลูกน้อยได้อย่างปลอดภัยทันท่วงที