ปัสสาวะเป็นเลือดอย่าเพิ่งวางใจ: ทำความรู้จักโรคมะเร็งกระเพาะปัสสาวะ

อาการเตือนภัยที่ห้ามมองข้ามคืออะไร

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการปัสสาวะเป็นเลือด ซึ่งมักจะสร้างความตื่นตระหนกไม่น้อย แต่อยากให้เข้าใจก่อนว่าไม่ใช่ทุกคนที่มีเลือดปนในปัสสาวะจะเป็นมะเร็งเสมอไป อย่างไรก็ตาม อาการที่ต้องคอยสังเกตคือการที่ปัสสาวะมีสีแดงเข้มเหมือนน้ำล้างเนื้อ หรือสีน้ำชาแก่ๆ โดยที่บางครั้งอาจไม่ได้มีอาการเจ็บปวดร่วมด้วยเลย ซึ่งอาการไร้ความเจ็บปวดนี้แหละที่เป็นสัญญาณเตือนที่น่ากลัวกว่าอาการปวด เพราะทำให้หลายคนชะล่าใจจนปล่อยให้โรคดำเนินไปไกล

ทำไมจู่ๆ เซลล์ในกระเพาะปัสสาวะถึงกลายเป็นมะเร็ง

กระเพาะปัสสาวะเปรียบเสมือนถังเก็บของเสียจากร่างกาย เมื่อเราดื่มน้ำน้อย หรือได้รับสารพิษสะสมจากการสูบบุหรี่ สารเหล่านั้นจะถูกขับออกมาพร้อมปัสสาวะและแช่ขังอยู่ในกระเพาะปัสสาวะเป็นเวลานาน สารเคมีจำพวกอนุพันธ์ของเบนซีนหรือสารก่อมะเร็งในควันบุหรี่จะไปสัมผัสกับผนังด้านในของกระเพาะปัสสาวะโดยตรง ทำให้เซลล์เยื่อบุเกิดการกลายพันธุ์และแบ่งตัวผิดปกติจนกลายเป็นก้อนเนื้อร้ายในที่สุด

ใครบ้างที่เข้าข่ายกลุ่มเสี่ยงสูง

ปัจจัยที่ทำให้คนไข้มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคนี้สูงกว่าคนทั่วไป ได้แก่

• สิงห์อมควัน: คนที่สูบบุหรี่มีความเสี่ยงสูงกว่าคนไม่สูบหลายเท่าตัว
• คนทำงานในโรงงานเคมี: ผู้ที่สัมผัสกับสี ย้อมผ้า ยาง หรือสารเคมีในกระบวนการผลิตอุตสาหกรรมเป็นเวลานาน
• ดื่มน้ำน้อย: ทำให้ปัสสาวะเข้มข้นและสารพิษค้างอยู่ในกระเพาะปัสสาวะนานขึ้น
• อายุที่มากขึ้น: ยิ่งอายุเยอะ ความเสี่ยงก็ยิ่งเพิ่มขึ้นตามธรรมชาติ
• ประวัติการอักเสบเรื้อรัง: คนที่มีนิ่วในกระเพาะปัสสาวะหรือการติดเชื้อซ้ำซาก

ขั้นตอนการตรวจวินิจฉัยเพื่อยืนยันโรค

เมื่อมาพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุของการปัสสาวะเป็นเลือด เราไม่ได้ใช้แค่การตรวจร่างกายภายนอกเท่านั้น แต่จะมีการตรวจที่ละเอียดกว่านั้น ได้แก่

• การตรวจปัสสาวะดูเซลล์มะเร็ง: ส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อดูว่ามีการหลุดลอกของเซลล์ที่ผิดปกติหรือไม่
• การส่องกล้องกระเพาะปัสสาวะ: วิธีนี้แม่นยำที่สุด เพราะแพทย์จะใช้กล้องขนาดเล็กสอดเข้าไปดูความผิดปกติภายในและอาจทำการตัดชิ้นเนื้อเพื่อส่งตรวจทันที
• การเอกซเรย์คอมพิวเตอร์: เพื่อดูรอยโรคในระบบทางเดินปัสสาวะส่วนบนร่วมด้วย

วิธีรักษาเมื่อตรวจพบก้อนเนื้อ

การรักษามะเร็งกระเพาะปัสสาวะขึ้นอยู่กับระยะของโรค หากตรวจพบในระยะเริ่มต้น การส่องกล้องเพื่อตัดก้อนเนื้อออกอาจเพียงพอ แต่หากโรคเริ่มลุกลามเข้าสู่ชั้นกล้ามเนื้อของกระเพาะปัสสาวะ แนวทางจะเปลี่ยนไปเป็นการให้ยาเคมีบำบัด หรือในรายที่จำเป็นอาจต้องมีการผ่าตัดกระเพาะปัสสาวะออกและสร้างที่เก็บปัสสาวะใหม่ ซึ่งทีมแพทย์จะประเมินร่วมกับคนไข้เพื่อหาทางออกที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตน้อยที่สุด

การป้องกันและดูแลตัวเองให้ห่างไกลจากโรคร้าย

สิ่งที่ดีที่สุดคือการลดปัจจัยเสี่ยง เริ่มต้นง่ายๆ ด้วยการเลิกบุหรี่อย่างเด็ดขาด ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอต่อวันเพื่อให้ปัสสาวะเจือจางและลดการสะสมของสารพิษ หากใครทำงานในโรงงานที่มีสารเคมีต้องสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันให้ครบถ้วน และที่สำคัญที่สุดคืออย่าละเลยหากพบว่าปัสสาวะมีความผิดปกติแม้เพียงครั้งเดียว เพราะการตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มแรกมีโอกาสหายขาดสูงมาก