ภาวะลิ้นติดในเด็กน้อย ลูกดูดนมลำบากเกี่ยวกันไหม?

ภาวะลิ้นติดคืออะไร ทำไมบางคนถึงเป็น

เวลาเห็นคุณแม่พาเจ้าตัวเล็กมาปรึกษาเรื่องการดูดนมมักมีคำถามเสมอว่าทำไมลูกถึงดูดนมยาก ดูดไปสักพักก็เหนื่อยหอบ หรือบางครั้งคุณแม่เองก็เจ็บหัวนมจนท้อ ภาวะลิ้นติด หรือที่ภาษาแพทย์เรียกว่า Ankyloglossia คือการที่พังผืดใต้ลิ้นสั้นหรือหนาผิดปกติ ทำให้ปลายลิ้นขยับได้ไม่เต็มที่เหมือนเด็กทั่วไป ส่งผลให้เด็กไม่สามารถตวัดลิ้นเพื่อโอบรัดหัวนมแม่ได้อย่างมิดชิดระหว่างการดูดนม

สังเกตอย่างไรว่าลูกเข้าข่ายลิ้นติด

การจะสังเกตว่าลูกมีภาวะนี้หรือไม่ คุณพ่อคุณแม่สามารถลองเช็กด้วยตัวเองเบื้องต้นได้ดังนี้

• เมื่อร้องไห้แล้วปลายลิ้นอาจมีลักษณะเป็นรูปหัวใจหรือเว้าตรงกลาง
• ลูกไม่สามารถแลบลิ้นออกมาให้พ้นขอบเหงือกหรือริมฝีปากล่างได้
• ลิ้นไม่สามารถยกขึ้นแตะเพดานปากได้ดี
• ปลายลิ้นดูแบนกว้างแทนที่จะเป็นทรงเรียวแหลม

ปัญหาหนักใจเมื่อลูกดูดนมแล้วลิ้นติด

เมื่อลิ้นขยับไม่ได้ตามธรรมชาติ กลไกการดูดนมจะเสียไปทั้งหมด เพราะเด็กต้องใช้เหงือกช่วยงับหรือเคี้ยวหัวนมแทนที่จะใช้ลิ้นรองรับ สิ่งที่ตามมาคือ

• แม่มักจะเจ็บหัวนมมาก หัวนมแตก หรือเป็นแผลเรื้อรัง
• ลูกได้รับน้ำนมน้อยลงเพราะดูดไม่ออก ทำให้น้ำหนักตัวขึ้นช้า
• ลูกดูดนมไปพักไปเพราะเหนื่อยง่าย หรือมีเสียงคลิกๆ ขณะดูดนม
• ลูกมีลมเข้าท้องเยอะเพราะปิดปากไม่สนิท ทำให้ท้องอืดหรือแหวะนมบ่อย

วิธีแก้ไขและตัดสินใจรักษา

ไม่ใช่ว่าเด็กที่ลิ้นติดทุกคนจะต้องทำการผ่าตัดเสมอไป หากลูกยังดูดนมได้ดี น้ำหนักตัวขึ้นตามเกณฑ์ปกติ และคุณแม่ไม่ได้เจ็บหัวนม ก็อาจไม่จำเป็นต้องทำอะไร แต่ถ้าปัญหาลิ้นติดกระทบต่อการกินนมหรือในอนาคตอาจกระทบเรื่องการออกเสียงพูด คุณหมอจะแนะนำให้ทำหัตถการตัดพังผืดลิ้น ซึ่งถือเป็นการผ่าตัดเล็กที่ใช้เวลาไม่นาน ไม่ต้องวางยาสลบ และเด็กสามารถกลับมาดูดนมแม่ได้ทันทีหลังทำ

เตรียมตัวอย่างไรให้พร้อมก่อนมาพบหมอ

หากตัดสินใจว่าต้องการให้ลูกเข้ารับการประเมินเพื่อแก้ไขภาวะลิ้นติด สิ่งสำคัญคือความพร้อมของลูก ควรให้ลูกได้รับประทานนมตามปกติและพักผ่อนให้เพียงพอก่อนมาคลินิก เพื่อให้คุณหมอสามารถตรวจเช็กการขยับของลิ้นได้ชัดเจนที่สุด ส่วนการดูแลหลังทำนั้นไม่ยุ่งยาก เพียงแค่คุณแม่หมั่นให้ลูกฝึกดูดนมบ่อยๆ เพื่อเป็นการบริหารลิ้นและป้องกันไม่ให้พังผืดที่ถูกตัดไปนั้นกลับมาติดซ้ำ