ประจำเดือนมานานเกินเจ็ดวัน แบบนี้ปกติไหม หรือร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนอะไรอยู่

หลายครั้งเวลาที่นั่งคุยกับคนไข้ในห้องตรวจเรื่องรอบเดือน สิ่งหนึ่งที่มักจะทำให้หลายคนกังวลใจและรีบมาหาหมอไม่ใช่เรื่องปวดท้องน้อยอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของวันมามากที่ลากยาวเกินกว่าปกติ จากเดิมที่เคยหมดภายในห้าวัน กลายเป็นเจ็ดวัน แปดวัน หรือบางคนลากยาวไปจนถึงสัปดาห์ที่สอง จนเริ่มรู้สึกเพลีย หน้ามืด หรือกังวลว่าตัวเองกำลังเป็นโรคอะไรร้ายแรงหรือเปล่า

ในฐานะหมอที่เจอเคสแบบนี้บ่อยๆ อยากชวนมาทำความเข้าใจกันก่อนว่า โดยธรรมชาติแล้วรอบเดือนของผู้หญิงเราควรจะหยุดสนิทภายในเจ็ดวันครับ ถ้าเมื่อไหร่ที่ประจำเดือนมานานเกินเจ็ดวันติดต่อกันเป็นประจำทุกรอบ หรือมีปริมาณที่มากกว่าปกติจนต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุกๆ ชั่วโมง แบบนี้ถือว่าไม่ใช่เรื่องบังเอิญแล้วครับ และควรต้องหาสสาเหตุที่แท้จริง

ทำไมประจำเดือนถึงหยุดยากและไหลนานผิดปกติ

เวลาที่เราพูดถึงกลไกการมีประจำเดือน มันคือการหลุดลอกของเยื่อบุโพรงมดลูกภายใต้การควบคุมของฮอร์โมนเพศ แต่ถ้ามีอะไรไปขัดขวางกระบวนการนี้ เช่น ฮอร์โมนเกิดความไม่สมดุล มดลูกหดตัวได้ไม่ดี หรือมีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในโพรงมดลูก เลิอดก็จะไม่ยอมหยุดไหลง่ายๆ

สาเหตุที่เราพบบ่อยในทางปฏิบัติมีตั้งแต่เรื่องใกล้ตัวไปจนถึงโรคที่ต้องได้รับการรักษาอย่างจริงจังครับ:

• ภาวะฮอร์โมนไม่สมดุล: มักเจอได้บ่อยในช่วงวัยรุ่นที่ฮอร์โมนยังแกว่ง หรือผู้หญิงวัยใกล้หมดประจำเดือน รวมถึงคนที่มีภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS) ทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกหนตัวขึ้นเรื่อยๆ พอหลุดลอกออกมาเลยมาเยอะและนานกว่าปกติ
• เนื้องอกในกล้ามเนื้อมดลูกหรือติ่งเนื้อในโพรงมดลูก: ก้อนเนื้อเหล่านี้มักจะไปขัดขวางการหดตัวของมดลูก ทำให้เลือดที่ควรจะหยุดไหลกลับไหลซึมออกมาเรื่อยๆ
• ผลข้างเคียงจากการคุมกำเนิด: การใช้ยาคุมกำเนิดแบบฉีด แบบฝัง หรือการใส่ห่วงอนามัยบางชนิด ในช่วงแรกๆ อาจทำให้เกิดภาวะเลือดออกกะปริดกะปรอยหรือประจำเดือนมานานกว่าปกติได้
• ความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด: บางคนมีปัญหาเกล็ดเลือดต่ำหรือโรคทางพันธุกรรมบางอย่าง ทำให้เวลาเลือดออกแล้วหยุดยาก

เช็กตัวเองด่วน อาการแบบไหนที่เรียกว่าอันตรายและควรมาหาหมอ

ถ้าเป็นแค่รอบเดียวแล้วหายไปเองอาจจะพอสังเกตอาการต่อได้ แต่ถ้ามีสัญญาณเหล่านี้ร่วมด้วย แนะนำว่าอย่าปล่อยไว้เด็ดขาดครับ:

• เลือดออกมากจนต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุกชั่วโมงติดต่อกันหลายชั่วโมง หรือมีลิ่มเลือดก้อนใหญ่เท่าเหรียญสิบหลุดออกมาบ่อยๆ
• มีอาการหน้ามืด เวียนหัว เหนื่อยง่าย ใจสั่น ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายกำลังสูญเสียเลือดจนเกิดภาวะซีดหรือโลหิตจาง
• มีเลือดออกกะปริดกะปรอยในช่วงระหว่างรอบเดือน หรือมีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์
• ประจำเดือนขาดหายไปนานหลายเดือนแล้วอยู่ๆ ก็ไหลออกมาไม่หยุด

คุณหมอตรวจวินิจฉัยอย่างไรบ้างเมื่อมาพบแพทย์

หลายคนกลัวการมาตรวจภายในเพราะความเขินอาย แต่จริงๆ แล้วขั้นตอนไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิดครับ เริ่มต้นจากการพูดคุยซักประวัติเพื่อดูว่าลักษณะการมาเป็นอย่างไร จากนั้นหมอฟักจะแนะนำให้ตรวจภายในเพื่อดูสภาพปากมดลูกและมดลูกเบื้องต้น และสิ่งที่ช่วยให้เราเห็นภาพชัดเจนที่สุดคือการทำอัลตราซาวนด์ ไม่ว่าจะเป็นทางหน้าท้องหรืออัลตราซาวนด์ช่องคลอด ซึ่งจะทำให้เราเห็นก้อนเนื้อ ติ่งเนื้อ ความหนาของเยื่อบุโพรงมดลูก หรือความผิดปกติของรังไข่ได้อย่างชัดเจน เพื่อจะได้วางแผนการรักษาได้อย่างตรงจุด ไม่ว่าจะเป็นการใช้ฮอร์โมนปรับรอบเดือน การรักษาเนื้องอก หรือการให้ยาช่วยหยุดเลือดครับ