เจ็บตัวกะทันหันทำอย่างไรดี? คู่มือการปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อเกิดบาดแผลและอุบัติเหตุที่บ้าน

อุบัติเหตุเล็กน้อยใกล้ตัวที่ห้ามมองข้าม

เชื่อว่าทุกคนคงเคยผ่านสถานการณ์ที่มีดบาดนิ้ว หกล้มถลอก หรือโดนของร้อนลวก ซึ่งหลายครั้งเรามักจะปล่อยผ่านหรือใช้วิธีผิดๆ อย่างการเอาสมุนไพรพอกหรือปล่อยให้แผลแห้งเอง การปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อเกิดบาดแผลอย่างถูกวิธีไม่ได้เป็นเพียงการบรรเทาอาการปวดเท่านั้น แต่ยังเป็นปราการด่านแรกที่ช่วยป้องกันการติดเชื้อที่อาจลุกลามจนกลายเป็นเรื่องใหญ่ได้

วิธีจัดการบาดแผลสดและรอยถลอกให้แผลหายไว

เมื่อมีเลือดออก สิ่งแรกที่ต้องทำคือตั้งสติและประเมินแผล หากแผลลึกหรือมีเลือดพุ่งออกมาเป็นสาย ให้กดทับที่แผลโดยตรงด้วยผ้าสะอาดเพื่อหยุดเลือดก่อนเสมอ

• ล้างแผลให้สะอาด: ใช้น้ำสะอาดหรือน้ำเกลือล้างแผล (Normal Saline) ชะล้างสิ่งสกปรกและเศษดินออกจากแผล หากเป็นแผลถลอกให้ถูเบาๆ อย่าให้มีสิ่งสกปรกตกค้าง
• ฆ่าเชื้อเฉพาะจุด: แนะนำให้ใช้เบตาดีนรอบๆ แผล แต่หากเป็นเนื้อเยื่อด้านใน ให้ใช้เพียงน้ำเกลือสะอาดล้างก็เพียงพอแล้ว เพราะน้ำยาฆ่าเชื้อบางชนิดอาจทำให้เนื้อเยื่อระคายเคืองและหายช้าลง
• ปิดแผลป้องกันเชื้อโรค: หากแผลอยู่ในจุดที่ต้องสัมผัสสิ่งสกปรกง่าย ให้ปิดแผลด้วยผ้าก๊อซสะอาดหรือพลาสเตอร์ปิดแผล เพื่อลดการเสียดสีและการติดเชื้อ

เมื่อถูกของร้อนลวก ดูแลอย่างไรไม่ให้พองเป็นตุ่มน้ำ

การถูกน้ำร้อนลวกหรือโดนของร้อนสัมผัสผิวหนัง ขั้นตอนที่สำคัญที่สุดคือการลดความร้อนออกจากผิวหนังให้เร็วที่สุด

วิธีหยุดความร้อนไม่ให้ทำลายชั้นผิว

ให้รีบเปิดน้ำสะอาดอุณหภูมิห้องไหลผ่านแผลประมาณ 10 ถึง 15 นาที ห้ามใช้ของเย็นจัดหรือน้ำแข็งประคบโดยตรง เพราะจะทำให้เนื้อเยื่อที่ถูกลวกเสียหายมากขึ้นและเลือดไปเลี้ยงบริเวณนั้นน้อยลงจนแผลหายยาก หากเกิดตุ่มน้ำใสขึ้นมา ห้ามใช้เข็มเจาะหรือดึงหนังที่พองออกเองเด็ดขาด เพราะหนังชั้นนั้นคือเกราะป้องกันเชื้อโรคที่ดีที่สุด

อาการแบบไหนที่แปลว่าบาดแผลเริ่มติดเชื้อ

หลังจากผ่านไป 1 ถึง 2 วัน หากสังเกตเห็นอาการดังต่อไปนี้ แสดงว่าแผลอาจกำลังมีการติดเชื้อและควรมาพบแพทย์

• บริเวณรอบแผลมีอาการบวม แดง และร้อนขึ้นอย่างชัดเจน
• มีหนองไหลออกมาจากแผล หรือมีกลิ่นเหม็น
• มีอาการไข้ร่วมด้วย หรือแผลมีอาการปวดรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

ไม่ใช่ทุกบาดแผลที่จัดการเองที่บ้านได้ การปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อเกิดแผลในกรณีต่อไปนี้ต้องทำเพียงเพื่อประคองอาการและรีบไปพบแพทย์โดยเร็ว

• แผลที่มีความลึกมากหรือปากแผลกว้างจนเห็นชั้นไขมันหรือกล้ามเนื้อ
• แผลที่เกิดจากวัตถุสกปรกมาก หรือสนิมเหล็กทิ่มตำ ซึ่งเสี่ยงต่อโรคบาดทะยัก
• เลือดหยุดไหลยากแม้จะกดแผลไว้นานกว่า 10 นาทีแล้ว
• แผลบริเวณใบหน้า หรือบริเวณที่อาจมีผลต่อการเคลื่อนไหวของเส้นเอ็นและข้อต่อ