การประเมินความรุนแรงของไข้ด้วยตนเองที่บ้าน: เมื่อไหร่ที่ควรดูแลเอง และเมื่อไหร่ที่ต้องไปพบหมอ

ลูกมีไข้แค่ไหนถึงจะเรียกว่าสูง และเราจะรู้ได้อย่างไรว่าต้องกังวล

เวลาลูกหรือคนในบ้านตัวร้อนขึ้นมา สิ่งแรกที่เรามักทำคือการหยิบปรอทมาวัดไข้ แต่หลายครั้งที่เห็นตัวเลขบนหน้าจอปรอทแล้วเกิดความสับสนว่าตกลงไข้แค่นี้ถือว่าสูงไหม การประเมินความรุนแรงของไข้ด้วยตนเองที่บ้าน ไม่ใช่แค่การดูตัวเลขบนปรอทเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยการสังเกตอาการร่วมด้วย เพราะร่างกายแต่ละคนมีเกณฑ์การตอบสนองต่ออุณหภูมิที่แตกต่างกัน

สัญญาณเตือนจากร่างกายที่บอกว่าไข้เริ่มวิกฤต

นอกเหนือจากอุณหภูมิที่วัดได้ ซึ่งโดยทั่วไปหากเกิน 38 องศาเซลเซียสถือว่ามีไข้ เราต้องดูสภาพร่างกายโดยรวมประกอบด้วย หากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยถือว่าน่ากังวล:

• อาการซึมลง หรือดูอ่อนเพลียผิดปกติจนไม่ยอมขยับตัว
• หายใจหอบเหนื่อย หายใจแรง หรือมีเสียงหวีด
• มีผื่นขึ้นตามตัวอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะผื่นที่เป็นจุดเลือดออก
• อาเจียนรุนแรง หรือถ่ายเหลวหลายครั้งจนเริ่มมีอาการขาดน้ำ เช่น ปากแห้ง ตาโหล หรือไม่ปัสสาวะนานเกิน 6 ชั่วโมง
• มีอาการชักร่วมด้วย

วิธีดูแลเบื้องต้นเมื่อไข้ขึ้นสูงที่ทำได้เองทันที

การจัดการกับไข้ที่บ้านเป้าหมายหลักคือการทำให้คนไข้รู้สึกสบายตัวขึ้น ไม่ใช่แค่การลดตัวเลขบนปรอทให้เป็นปกติเสมอไป

เช็ดตัวลดไข้ให้ถูกวิธี

การเช็ดตัวที่ถูกต้องคือการใช้ผ้าชุบน้ำอุณหภูมิห้องหรือน้ำอุ่น ไม่แนะนำให้ใช้น้ำเย็นจัดเพราะจะทำให้หลอดเลือดหดตัวและอุณหภูมิภายในร่างกายสูงขึ้น การเช็ดควรเน้นบริเวณข้อพับ ซอกคอ และหน้าผาก เพื่อช่วยระบายความร้อนจากเส้นเลือดใหญ่ที่อยู่ใกล้ผิวหนัง

การกินยาให้ได้ผลและปลอดภัย

การใช้ยาลดไข้พาราเซตามอลควรคำนวณตามน้ำหนักตัว โดยกินห่างกันอย่างน้อย 4-6 ชั่วโมง สิ่งที่สำคัญที่สุดคือห้ามกินยาเกินขนาด และหากเป็นไข้จากโรคติดเชื้อบางชนิด ควรเลี่ยงยาในกลุ่มต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) เพราะอาจส่งผลต่อการแข็งตัวของเลือดหรือระคายเคืองกระเพาะอาหารได้

อาการแบบไหนที่ห้ามรอช้า ต้องพาไปหาหมอเดี๋ยวนี้

หากเราประเมินความรุนแรงของไข้ด้วยตนเองแล้วพบความผิดปกติบางอย่าง การไปโรงพยาบาลคือทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด โดยเฉพาะในกรณีที่มีไข้สูงติดต่อกันเกิน 48 ชั่วโมงโดยไม่ลดลงเลย หรือมีไข้สูงร่วมกับอาการคอแข็ง เกร็ง หรือมีอาการสับสนทางสมอง รวมถึงในเด็กเล็กที่อายุต่ำกว่า 3 เดือนที่มีไข้สูงเกิน 38 องศาเซลเซียส อาการเหล่านี้ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่ต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์ทันที