วิธีดูแลตัวเองเมื่อเป็นตับอักเสบร่วมกับภาวะเกล็ดเลือดต่ำ

ทำไมตับอักเสบถึงทำให้เกล็ดเลือดต่ำลงได้

เวลาที่คนไข้มาตรวจผลเลือดแล้วพบว่าค่าตับสูงขึ้นจนเข้าข่ายตับอักเสบ แถมยังมีค่าเกล็ดเลือดต่ำกว่าเกณฑ์ หลายคนมักจะกังวลว่าสองอาการนี้เกี่ยวข้องกันอย่างไร ในความเป็นจริงแล้ว ตับมีหน้าที่สร้างสารสำคัญหลายอย่าง รวมถึงโปรตีนที่ช่วยในการแข็งตัวของเลือด เมื่อตับเกิดการอักเสบเรื้อรัง การทำงานของตับจะรวนไปหมด นอกจากนี้ ตับที่อักเสบจนเริ่มแข็งจะไปขัดขวางการไหลเวียนของเลือดผ่านตับ ส่งผลให้ม้ามโตขึ้น ซึ่งม้ามที่โตผิดปกติจะทำหน้าที่กักเก็บและทำลายเกล็ดเลือดทิ้งมากกว่าปกติ จึงเป็นสาเหตุว่าทำไมค่าเกล็ดเลือดถึงลดลงนั่นเอง

สัญญาณเตือนที่ต้องเฝ้าระวังให้ดี

สำหรับผู้ที่มีภาวะนี้ สิ่งสำคัญที่สุดคือการสังเกตความผิดปกติของร่างกายตนเอง เพราะเกล็ดเลือดที่ต่ำจะทำให้เลือดหยุดไหลยากกว่าคนทั่วไป อาการที่ต้องระวังเป็นพิเศษ ได้แก่

• จุดเลือดออกตามผิวหนัง มีลักษณะเป็นจ้ำสีม่วงหรือจุดแดงเล็กๆ คล้ายรอยเข็ม
• เลือดกำเดาไหลบ่อยผิดปกติ หรือเลือดออกตามไรฟันเวลาแปรงฟัน
• แผลเล็กน้อยแต่เลือดไหลไม่หยุด หรือหยุดช้ากว่าปกติ
• ถ่ายอุจจาระเป็นสีดำ หรือมีเลือดปน
• ผู้หญิงที่มีประจำเดือนแล้วพบว่ามามากกว่าปกติ หรือนานกว่าปกติ

อาหารและกิจกรรมที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ

การดูแลผู้ป่วยตับอักเสบที่มีภาวะเกล็ดเลือดต่ำเน้นไปที่การลดภาระการทำงานของตับและการป้องกันการเกิดบาดแผล สิ่งที่ควรทำมีดังนี้

• งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิดโดยเด็ดขาด เพราะเป็นตัวการทำลายเซลล์ตับโดยตรง
• หลีกเลี่ยงยาสมุนไพร หรืออาหารเสริมที่ไม่ได้ผ่านการรับรอง เพราะบางชนิดอาจมีสารที่ทำให้เลือดแข็งตัวช้าลงหรือเป็นพิษต่อตับ
• เลือกรับประทานอาหารที่ปรุงสุก สะอาด ย่อยง่าย เพื่อไม่ให้ตับต้องทำงานหนักเกินไป
• หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่เสี่ยงต่อการได้รับบาดเจ็บหรือกระแทก เช่น กีฬาที่ต้องมีการปะทะแรงๆ เพราะหากเกิดแผลภายใน จะทำให้คุมเลือดได้ยาก

กินยาแก้ปวดอย่างไรให้ปลอดภัยต่อตับและเกล็ดเลือด

ข้อควรระวังเรื่องยาเป็นเรื่องที่ผมมักจะย้ำเสมอ โดยเฉพาะยาแก้ปวดในกลุ่ม NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน หรือแอสไพริน ยาเหล่านี้มีผลกระทบโดยตรงต่อการทำงานของเกล็ดเลือดและอาจทำให้เลือดออกได้ง่ายขึ้น รวมถึงเป็นพิษต่อตับและไต หากมีอาการปวดหัวหรือปวดเมื่อย ให้เลือกใช้ยาพาราเซตามอลตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น และห้ามกินเกินปริมาณที่กำหนดในแต่ละวันเด็ดขาด

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบมาพบแพทย์ทันที

หากอาการเกล็ดเลือดต่ำส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต หรือมีสัญญาณของเลือดออกภายใน ต้องไม่รอช้า โดยเฉพาะกรณีที่มีอาการดังต่อไปนี้ให้รีบมาโรงพยาบาลทันที

• อาเจียนเป็นเลือดหรือถ่ายเป็นเลือดสด
• มีอาการมึนงง ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของเลือดออกในสมอง
• มีเลือดไหลไม่หยุดจากแผลตามร่างกาย
• มีอาการตัวเหลือง ตาเหลืองมากขึ้น หรือท้องโตผิดปกติ

การดูแลสุขภาพในระยะนี้ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด เพียงแค่ทำความเข้าใจกลไกของโรค ปรับพฤติกรรมการกินยาและการใช้ชีวิตอย่างระมัดระวัง ก็จะช่วยให้สามารถควบคุมอาการและใช้ชีวิตร่วมกับโรคได้เป็นอย่างดีครับ