วิธีดูแลตัวเองเมื่อตับอักเสบมาพร้อมกับเกล็ดเลือดต่ำ

ทำไมตับอักเสบถึงทำให้เกล็ดเลือดต่ำลงได้

เวลาที่คนไข้มาตรวจผลเลือดแล้วพบว่าค่าตับสูงขึ้นจนอักเสบ แล้วดันมาเจอภาวะเกล็ดเลือดต่ำร่วมด้วย หลายคนมักจะกังวลและตกใจ ซึ่งจริงๆ แล้วมันเป็นกลไกที่อธิบายได้ครับ เมื่อตับเราเกิดการอักเสบ ไม่ว่าจะจากไวรัส แอลกอฮอล์ หรือไขมันพอกตับ ร่างกายจะเกิดการเปลี่ยนแปลงหลายอย่าง โดยเฉพาะม้ามที่มักจะโตขึ้นเนื่องจากการไหลเวียนเลือดที่ผิดปกติในตับ เมื่อม้ามโต ม้ามก็จะดึงเอาเกล็ดเลือดไปกักเก็บไว้มากกว่าปกติ ทำให้เกล็ดเลือดในกระแสเลือดน้อยลง นอกจากนี้ ตับที่อักเสบยังสร้างสารโปรตีนที่ช่วยในการสร้างเกล็ดเลือดได้ลดลงด้วยครับ

สัญญาณเตือนที่ต้องรีบสังเกตตัวเอง

เมื่อเกล็ดเลือดต่ำ สิ่งที่ต้องระวังที่สุดคือเรื่องของเลือดออกง่ายครับ คนไข้ต้องสังเกตอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นกับร่างกายตัวเองดังนี้

• จุดเลือดออกเล็กๆ สีแดงหรือม่วงคล้ายผดผื่นตามแขนขา
• รอยจ้ำเขียวช้ำตามตัวแม้จะไม่ได้ไปกระแทกกับอะไรมา
• เลือดกำเดาไหลหรือเลือดออกตามไรฟันบ่อยครั้ง
• ถ่ายอุจจาระเป็นสีดำ หรือถ่ายเป็นเลือดสด
• มีประจำเดือนมามากกว่าปกติ หรือมานานผิดปกติ

การใช้ยาที่คนไข้ต้องระวังเป็นพิเศษ

ผู้ป่วยที่มีปัญหาตับอักเสบร่วมกับเกล็ดเลือดต่ำ ห้ามซื้อยาทานเองเด็ดขาด โดยเฉพาะยาในกลุ่มแก้ปวดลดอักเสบที่ชื่อว่า NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน หรือแอสไพริน เพราะยาเหล่านี้มีผลโดยตรงต่อการทำงานของเกล็ดเลือดและอาจทำให้เลือดหยุดยาก รวมถึงทำให้อาการตับอักเสบรุนแรงขึ้นได้ หากมีอาการปวดหัวหรือปวดตัว แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เพื่อใช้ยาพาราเซตามอลในปริมาณที่จำกัดและปลอดภัยภายใต้การดูแลเท่านั้น

ปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตให้ตับและเกล็ดเลือดกลับมาสมดุล

การดูแลตัวเองขั้นพื้นฐานเป็นเรื่องสำคัญมากที่จะช่วยให้ตับฟื้นตัวและลดภาระของร่างกาย

• เลี่ยงแอลกอฮอล์เด็ดขาด: การดื่มแอลกอฮอล์ซ้ำเติมตับที่อักเสบอยู่แล้วให้แย่ลง และส่งผลต่อไขกระดูกในการสร้างเกล็ดเลือดได้อีกทางหนึ่ง
• ระวังอุบัติเหตุ: หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่เสี่ยงต่อการกระแทก เช่น กีฬาปะทะ หรือการทำกิจกรรมที่อาจทำให้เกิดแผลได้ง่าย
• ใช้แปรงสีฟันขนอ่อนนุ่ม: เพื่อป้องกันเลือดออกตามไรฟันขณะแปรงฟัน
• อาหารที่สะอาดและครบถ้วน: เน้นอาหารที่ปรุงสุกสะอาด ลดอาหารที่มีไขมันสูงและโซเดียม เพื่อให้ตับทำงานน้อยลง

เมื่อไหร่ที่อาการแบบนี้ถือว่าต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

หากมีอาการดังต่อไปนี้ อย่ารอให้ถึงวันนัดหมาย ให้รีบไปพบแพทย์ทันที

• มีอาการอาเจียนเป็นเลือดสดหรือมีเศษอาหารสีน้ำตาลเข้ม
• ถ่ายอุจจาระเป็นเลือดสดหรือมีสีดำสนิทเหมือนยางมะตอย
• มีอาการปวดหัวรุนแรงมากผิดปกติ หรือเห็นภาพซ้อน เพราะอาจเป็นสัญญาณของเลือดออกในสมอง
• มีไข้สูงร่วมกับอาการอ่อนเพลียอย่างหนัก

ภาวะตับอักเสบและเกล็ดเลือดต่ำไม่ใช่เรื่องที่ไกลเกินกว่าจะจัดการได้ หากเราเข้าใจกลไกของโรคและเคร่งครัดกับการรักษาตามที่แพทย์แนะนำ รวมถึงดูแลพฤติกรรมตัวเองอย่างสม่ำเสมอ ร่างกายก็สามารถฟื้นฟูตัวเองได้ครับ