ปัสสาวะมีฟองแบบไหนที่เสี่ยงเป็นโรคไตวายเรื้อรังและโปรตีนรั่ว

สังเกตอย่างไรว่าฟองในโถสุขภัณฑ์แบบไหนเรียกว่าผิดปกติ

เวลาเรากดชักโครกแล้วเห็นฟองลอยอยู่ หลายคนอาจจะนึกว่าเป็นเรื่องปกติที่เกิดจากแรงดันน้ำ แต่ถ้าสังเกตเห็นว่าฟองนั้นมีลักษณะละเอียดเหมือนฟองเบียร์ หรือฟองสบู่ที่เกาะตัวหนาแน่นและไม่ยอมแตกตัวหายไปแม้จะผ่านไปหลายนาที นี่คือสัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่าอาจมีสิ่งแปลกปลอมบางอย่างหลุดออกมากับปัสสาวะ ซึ่งปกติแล้วปัสสาวะของคนเราควรจะมีฟองน้อยมากหรือถ้ามีก็ควรจะจางหายไปได้อย่างรวดเร็ว

กลไกที่ทำให้เกิดโปรตีนรั่วในปัสสาวะ

โดยปกติแล้วไตของเราทำหน้าที่เหมือนตะแกรงคอยกรองของเสียออกจากเลือด โดยจะเก็บโปรตีนที่มีประโยชน์ไว้ในร่างกายและขับเฉพาะของเสียทิ้งไป แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่หน่วยกรองของไตเกิดการอักเสบหรือเสื่อมสภาพจากการทำงานหนักมานานหลายปี ตะแกรงที่ว่านี้จะเริ่มรั่ว ทำให้โปรตีนที่ควรจะอยู่ในเลือดหลุดออกมาปะปนกับปัสสาวะ เมื่อโปรตีนเหล่านี้ออกมาเจอกับแรงดันน้ำจึงทำให้เกิดแรงตึงผิวที่ผิดปกติจนกลายเป็นฟองนั่นเอง

ความสัมพันธ์ของภาวะปัสสาวะมีฟองมากจากโรคไตวาย

ภาวะปัสสาวะมีฟองมากจากโรคไตวายมักเป็นสัญญาณที่บ่งบอกถึงความเสียหายที่เกิดขึ้นในระดับเนื้อเยื่อไตแล้ว การที่ไตสูญเสียความสามารถในการคัดกรองโปรตีนไม่ได้เป็นแค่เรื่องของความสกปรก แต่เป็นจุดเริ่มต้นของวงจรความเสื่อม เพราะการมีโปรตีนรั่วออกมามากจะไปกระตุ้นให้ไตอักเสบเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนนำไปสู่การเป็นแผลในเนื้อไตและกลายเป็นไตวายเรื้อรังในที่สุด หากปล่อยไว้นานโดยไม่ตรวจรักษา การทำงานของไตจะค่อยๆ ลดลงจนไม่สามารถขับของเสียออกได้ตามปกติ

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้ไตทำงานหนักจนเกิดภาวะโปรตีนรั่ว

• โรคเบาหวานที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้ ซึ่งน้ำตาลในเลือดสูงจะเข้าไปทำลายหลอดเลือดในหน่วยกรองของไตโดยตรง
• โรคความดันโลหิตสูงเรื้อรังที่ทำให้แรงดันเลือดภายในไตสูงจนตะแกรงกรองไตเสียรูป
• การกินเค็มจัดต่อเนื่องเป็นเวลานาน ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการทำงานของไตและระดับความดันโลหิต
• การใช้ยาแก้ปวดกลุ่มต้านการอักเสบติดต่อกันนานเกินไปจนเนื้อไตได้รับความเสียหาย

เมื่อไหร่ที่ต้องมาพบหมอเพื่อตรวจปัสสาวะ

หากเริ่มสังเกตเห็นว่าปัสสาวะมีฟองบ่อยครั้งติดต่อกันหลายวัน หรือมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น มีอาการบวมตามหน้า แข้ง หรือเท้า ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน หรือมีภาวะเหนื่อยง่ายโดยไม่มีสาเหตุ ไม่ควรซื้อยาทานเองหรือรอดูอาการต่อไป การมาตรวจปัสสาวะเพื่อหาค่าโปรตีน (Urine Protein) และตรวจเลือดเพื่อดูค่าการทำงานของไต (Creatinine และ eGFR) คือวิธีที่ดีที่สุดที่จะช่วยให้เราประเมินความเสียหายและเริ่มวางแผนรักษาเพื่อยืดอายุการทำงานของไตเอาไว้ให้ได้นานที่สุด