รู้จักโรคลิ้นหัวใจอักเสบ: เมื่อหัวใจเราติดเชื้อและต้องการการดูแล

ลิ้นหัวใจอักเสบคืออะไร และทำไมถึงปล่อยไว้ไม่ได้

เวลาคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาหมอแล้วบอกว่ามีอาการไข้เรื้อรัง เหนื่อยง่าย หรือจู่ๆ ก็มีเสียงฟู่ที่หัวใจจากการฟัง หมอมักจะนึกถึงภาวะการอักเสบของลิ้นหัวใจไว้เสมอครับ โรคนี้จริงๆ แล้วคือการที่เยื่อบุภายในหัวใจหรือตัวลิ้นหัวใจเองเกิดการติดเชื้อ ซึ่งส่วนใหญ่มักเกิดจากเชื้อแบคทีเรียที่เล็ดลอดเข้าไปในกระแสเลือดและไปเกาะตัวอยู่บนลิ้นหัวใจ ทำให้ลิ้นหัวใจทำงานผิดปกติหรือเกิดความเสียหายได้ถ้าไม่รีบรักษา

สาเหตุที่ทำให้เชื้อโรคไปเกาะที่ลิ้นหัวใจ

หลายคนสงสัยว่าเชื้อโรคเข้าไปในเลือดได้อย่างไร คำตอบคือช่องทางใกล้ตัวครับ เชื้อแบคทีเรียในช่องปากจากการทำฟัน การแปรงฟันที่แรงเกินไปจนเหงือกอักเสบ หรือแม้แต่การมีแผลติดเชื้อตามร่างกาย หากร่างกายมีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ หรือคนที่มีประวัติลิ้นหัวใจผิดปกติมาแต่กำเนิดอยู่แล้ว เชื้อเหล่านี้ก็มีโอกาสไปเกาะและแบ่งตัวจนเกิดเป็นก้อนฝีที่ลิ้นหัวใจได้

สัญญาณเตือนที่ร่างกายพยายามบอกเรา

อาการของโรคนี้มักไม่ชัดเจนในช่วงแรก ทำให้หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นไข้หวัดหรืออ่อนเพลียธรรมดา โดยอาการที่หมออยากให้สังเกตมีดังนี้

• มีไข้ต่ำๆ เรื้อรังติดต่อกันหลายวัน
• รู้สึกเหนื่อยง่ายผิดปกติ ทั้งที่ไม่ได้ออกแรงมาก
• เหงื่อออกตอนกลางคืนอย่างหนัก
• มีจุดเลือดออกเล็กๆ ตามผิวหนัง มือ หรือเท้า
• ปวดตามข้อหรือกล้ามเนื้อโดยหาสาเหตุไม่ได้

การตรวจวินิจฉัยเพื่อยืนยันอาการ

เมื่อหมอสงสัยภาวะลิ้นหัวใจอักเสบ ขั้นตอนการตรวจที่สำคัญที่สุดคือการเพาะเชื้อในกระแสเลือด (Blood Culture) เพื่อหาว่าเชื้อที่ทำให้เกิดเรื่องคือตัวไหน และการทำอัลตราซาวด์หัวใจ (Echocardiogram) ซึ่งวิธีนี้จะช่วยให้หมอเห็นภาพการทำงานของลิ้นหัวใจชัดเจนว่ามีก้อนฝีหรือรอยรั่วเกิดขึ้นหรือไม่

วิธีรักษาและการดูแลระยะยาว

หัวใจสำคัญคือการให้ยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำในปริมาณที่เหมาะสมและยาวนานพอ ซึ่งอาจต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ในโรงพยาบาล ในกรณีที่ลิ้นหัวใจถูกทำลายจนรุนแรง หรือเกิดภาวะหัวใจล้มเหลว หมออาจต้องปรึกษาศัลยแพทย์หัวใจเพื่อผ่าตัดซ่อมแซมหรือเปลี่ยนลิ้นหัวใจใหม่

วิธีป้องกันตัวเองให้ห่างไกลจากโรคนี้

การป้องกันเริ่มต้นที่สุขภาพช่องปากครับ การหมั่นดูแลเหงือกและฟันให้สะอาดคือวิธีที่ง่ายและได้ผลดีที่สุด หากคนไข้ทราบว่าตัวเองมีภาวะลิ้นหัวใจผิดปกติอยู่แล้ว การแจ้งให้ทันตแพทย์ทราบก่อนทำฟันทุกครั้งเป็นเรื่องจำเป็นมาก เพื่อให้หมอพิจารณาให้ยาปฏิชีวนะป้องกันก่อนทำหัตถการ หากใครมีอาการไข้ไม่สบายเกิน 1-2 สัปดาห์โดยหาสาเหตุไม่ได้ อย่าชะล่าใจ ควรมาตรวจร่างกายให้แน่ใจครับ