ถูกสัตว์กัดหรือข่วนจัดการแผลอย่างไรให้ปลอดภัยและลดความเสี่ยงโรคพิษสุนัขบ้า

นาทีชีวิตหลังถูกสัตว์กัดหรือข่วน สิ่งแรกที่ต้องรีบทำทันที

เหตุการณ์ไม่คาดฝันอย่างการถูกสุนัข แมว หรือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมกัดหรือข่วนเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้เสมอ สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่การตื่นตระหนก แต่คือการตั้งสติและรีบล้างแผลโดยเร็วที่สุดเพื่อลดจำนวนเชื้อโรคและไวรัสที่อาจเข้าสู่ร่างกาย ยิ่งล้างแผลได้เร็วและล้างอย่างถูกวิธี ยิ่งลดความเสี่ยงในการติดเชื้อได้มาก

วิธีล้างแผลที่ถูกต้องช่วยลดความเสี่ยงได้มหาศาล

หลายคนอาจนึกถึงการใช้แอลกอฮอล์หรือเบตาดีนทันที แต่ขั้นตอนที่ถูกต้องที่สุดคือการล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ ซึ่งเป็นวิธีที่กำจัดเชื้อไวรัสได้ดีที่สุด ให้ทำตามขั้นตอนดังนี้

• เปิดน้ำสะอาดไหลผ่านแผลให้แรงพอประมาณ เพื่อชะล้างน้ำลายและสิ่งสกปรกออกไป
• ใช้สบู่ฟอกทำความสะอาดแผลให้ทั่ว โดยเฉพาะบริเวณที่เป็นแผลลึกหรือแผลฉกรรจ์ ให้ฟอกนานอย่างน้อย 15 นาที
• พยายามล้างลึกเข้าไปถึงก้นแผล เพราะเชื้อโรคอาจหลบซ่อนอยู่ในจุดนั้น
• หลังจากล้างสะอาดแล้ว ให้ใช้ผ้าสะอาดซับแผลให้แห้ง แล้วค่อยใช้ยาฆ่าเชื้อ เช่น โพวิโดนไอโอดีน แต้มบริเวณแผล

อย่าเพิ่งรีบปิดแผลจนสนิท

หลายคนเข้าใจผิดว่าการปิดแผลด้วยพลาสเตอร์หนาๆ จะช่วยป้องกันเชื้อโรค แต่ในกรณีถูกสัตว์กัด การปิดแผลที่สนิทเกินไปอาจกลายเป็นที่กักเก็บเชื้อโรคและทำให้แผลอักเสบได้ หากแผลมีเลือดไหลซึม ให้ใช้ผ้าสะอาดกดไว้เพื่อห้ามเลือดก่อน หากจำเป็นต้องปิดแผล ควรใช้เพียงผ้าก๊อซสะอาดปิดแบบหลวมๆ เพื่อระบายอากาศ และควรพบแพทย์เพื่อพิจารณาการเย็บแผลอย่างถูกวิธี

อาการแบบไหนที่เตือนว่าต้องรีบไปพบแพทย์ทันที

การไปพบแพทย์เพื่อฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าและวัคซีนบาดทะยักเป็นสิ่งที่ห้ามละเลยเด็ดขาด ไม่ว่าสัตว์ตัวนั้นจะมีเจ้าของหรือเป็นสัตว์จรจัดก็ตาม ให้สังเกตสัญญาณเตือนดังนี้

• แผลฉกรรจ์ มีเลือดไหลไม่หยุด หรือมีรอยเขี้ยวลึก
• แผลอยู่บริเวณใกล้จุดเสี่ยง เช่น ใบหน้า ลำคอ หรือมือ ซึ่งเป็นจุดที่มีเส้นประสาทจำนวนมาก
• สัตว์ที่กัดมีพฤติกรรมดุร้ายผิดปกติ หรือหายตัวไปหลังกัด
• เริ่มมีอาการไข้ ปวดบวมแดงบริเวณแผล หรือมีหนองไหลออกมา

ทำไมต้องฉีดวัคซีนให้ครบตามนัด

การฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าไม่ใช่แค่เข็มเดียวจบ แต่ต้องมาตามนัดอย่างเคร่งครัด เพราะภูมิคุ้มกันจะค่อยๆ สร้างขึ้นในระดับที่เพียงพอต่อการป้องกันเชื้อไวรัส หากพลาดนัดหรือหยุดฉีดกลางคัน ความเสี่ยงที่จะเกิดโรคจะสูงขึ้นมาก เพราะโรคพิษสุนัขบ้าเมื่อแสดงอาการแล้วเป็นโรคที่มีอัตราการเสียชีวิตสูงเกือบ 100 เปอร์เซ็นต์ การดูแลแผลเบื้องต้นที่ดีบวกกับการฉีดวัคซีนให้ครบถ้วนคือเกราะป้องกันเดียวที่มีประสิทธิภาพที่สุด