ลูกดูเพลียตลอดเวลา? เรื่องภาวะอดนอนและเหนื่อยล้าเรื้อรังที่พ่อแม่ต้องรู้

ทำไมลูกถึงดูเหนื่อยล้ามากกว่าปกติ

คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจเคยสงสัยว่า ทำไมลูกที่เคยร่าเริง ถึงดูซึมลง ไม่สดใสเหมือนเดิม หรือมีอาการง่วงนอนบ่อยทั้งที่ดูเหมือนได้นอนหลับเต็มอิ่ม อาการเหล่านี้อาจไม่ได้เกิดจากความขี้เกียจหรือการเล่นซนจนเหนื่อยเพียงอย่างเดียว แต่เป็นสัญญาณเตือนของ ภาวะอดนอนและเหนื่อยล้าเรื้อรัง ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้ อาจส่งผลกระทบต่อทั้งพัฒนาการทางร่างกายและอารมณ์ของเด็กในระยะยาว

ภาวะอดนอนเรื้อรังในเด็กเกิดจากอะไรได้บ้าง

คำว่าอดนอนไม่ใช่แค่การที่เด็กไม่ยอมเข้านอน แต่รวมถึงคุณภาพการนอนที่ไม่ดีด้วย แม้ลูกจะเข้านอนเร็ว แต่หากมีการรบกวนระหว่างคืน ก็ถือว่าลูกมีภาวะอดนอนได้ สาเหตุหลักที่พบได้บ่อย ได้แก่

• การใช้หน้าจอสมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ตก่อนนอน ซึ่งแสงสีฟ้าจะไปยับยั้งฮอร์โมนเมลาโทนินที่ช่วยให้หลับสบาย
• ตารางกิจกรรมที่แน่นเกินไปจนเด็กไม่มีเวลาพักผ่อนสมอง
• ปัญหาเรื่องทางเดินหายใจ เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ หรือภูมิแพ้ที่ทำให้จมูกตันจนนอนกรน
• ความเครียดหรือความวิตกกังวลจากที่โรงเรียนหรือสภาพแวดล้อมที่บ้าน

สังเกตให้ไวว่าลูกกำลังเข้าสู่ภาวะเหนื่อยล้าเรื้อรังหรือไม่

อาการของเด็กที่ประสบภาวะเหนื่อยล้าเรื้อรังมักจะแสดงออกมาต่างจากผู้ใหญ่ โดยไม่ได้แสดงออกแค่การหาวหรืออยากนอนเท่านั้น แต่จะมาในรูปแบบของพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป เช่น

• หงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน หรือร้องไห้ง่ายผิดปกติ
• สมาธิสั้นลง เรียนรู้สิ่งใหม่ได้ช้าลง หรือจดจำเรื่องที่เคยทำได้ไม่ดี
• มีพฤติกรรมก้าวร้าวหรือต่อต้านมากกว่าปกติ
• ชอบงีบหลับในเวลาเรียนหรือกิจกรรมระหว่างวัน
• ป่วยบ่อย เพราะร่างกายขาดการพักผ่อนทำให้ภูมิคุ้มกันลดลง

ปรับพฤติกรรมอย่างไรให้ลูกกลับมาสดใสอีกครั้ง

การแก้ปัญหาเรื่องนี้ต้องอาศัยวินัยในครอบครัวเป็นหลัก โดยลองปรับเปลี่ยนกิจวัตรดังนี้

• กำหนดเวลาเข้านอนให้เป็นเวลาเดิมทุกวัน เพื่อให้ร่างกายจดจำนาฬิกาชีวิต
• หยุดการใช้หน้าจอทุกชนิดอย่างน้อย 1 ชั่วโมงก่อนนอน เพื่อให้สมองได้เตรียมตัวพักผ่อน
• จัดสภาพแวดล้อมห้องนอนให้มืด เงียบ และเย็นสบาย
• ชวนคุยหรือทำกิจกรรมผ่อนคลายก่อนนอน เช่น อ่านนิทาน แทนการเล่นเกมที่กระตุ้นความตื่นเต้น

เมื่อไหร่ที่อาการนี้ต้องปรึกษาหมอ

หากคุณพ่อคุณแม่ปรับพฤติกรรมแล้วเป็นเวลา 2-4 สัปดาห์ แต่ลูกยังดูเพลียซึม หรือมีอาการทางร่างกายอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น ปวดหัวบ่อย ปวดกล้ามเนื้อ หรือน้ำหนักตัวลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรพาลูกมาพบกุมารแพทย์ เพื่อตรวจเช็กให้แน่ใจว่าไม่มีภาวะทางการแพทย์อื่นซ่อนอยู่ เช่น ภาวะโลหิตจาง ปัญหาไทรอยด์ หรือความผิดปกติของการนอนหลับที่ต้องการการรักษาเฉพาะทางจากหมอ