เจ็บจี๊ดเพราะเผลอกัดกระพุ้งแก้มตัวเอง: แผลแบบนี้ดูแลอย่างไรให้หายไว

เชื่อว่าหลายคนคงเคยมีประสบการณ์น่าหงุดหงิด ตอนกำลังเคี้ยวอาหารเพลิดเพลินอยู่ดีๆ แต่ดันพลาดเคี้ยวโดนเนื้อเยื่อด้านในช่องปากตัวเองเข้าอย่างจัง จนสะดุ้งสุดตัวและมีอาการเจ็บแปลบขึ้นมาทันที พอกระจกส่องดูก็พบว่าเป็นรอยช้ำหรือแผลถลอกตื้นๆ ซึ่งนอกจากจะสร้างความรำคาญเวลาเคี้ยวข้าวแล้ว เจ้าแผลชิ้นเล็กๆ นี้ยังระบมเอาการเลยทีเดียว

ทำไมเวลาเคี้ยวอาหาร ถึงชอบพลาดไปโดนกระพุ้งแก้มอยู่เรื่อย

อุบัติเหตุจากการกัดเนื้อเยื่อในปาก ไม่ว่าจะเป็นกระพุ้งแก้มหรือริมฝีปากด้านใน มักเกิดขึ้นจากหลายสาเหตุร่วมกัน ส่วนใหญ่เกิดจากการรีบเคี้ยวอาหารเร็วเกินไป หรือเผลอพูดคุยในขณะที่อาหารยังอยู่ในปาก ทำให้จังหวะการบดเคี้ยวของฟันบนและฟันล่างไม่ประสานกัน นอกจากนี้ บางคนที่มีปัญหาเรื่องการสบฟัน ฟันเก หรือมีคมจากวัสดุอุดฟันและฟันปลอม ก็มีโอกาสที่จะเผลอกัดเนื้อเยื่อในปากได้บ่อยกว่าปกติ ใครที่มักจะเกิดแผลจากอุบัติเหตุการกัดกระพุ้งแก้มซ้ำๆ ที่เดิม ลองสังเกตสภาพฟันของตัวเองร่วมด้วยก็น่าจะดีไม่น้อย

ช่วงสองสามวันแรก: ระยะเวลาที่แผลจะระบมและบวมมากที่สุด

หลังจากเผลอกัดกระพุ้งแก้มใหม่ๆ ในช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรก บริเวณนั้นมักจะมีอาการบวมแดงและเจ็บมากเป็นพิเศษ เนื่องจากเนื้อเยื่ออ่อนในช่องปากมีความไวต่อความรู้สึกสูงมาก บางครั้งอาจสังเกตเห็นเป็นรอยแผลสีขาวหรือสีเทาอ่อนล้อมรอบด้วยขอบแดง ซึ่งธรรมชาติของแผลในปากจะดูน่ากลัวกว่าแผลภายนอกร่างกายเล็กน้อย เนื่องจากต้องสัมผัสกับน้ำลายและความชื้นตลอดเวลา ทำให้แผลดูเปื่อยและหายช้ากว่าผิวหนังส่วนอื่น

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเพื่อให้แผลหายเจ็บและหายไวขึ้น

การดูแลรักษาแผลในช่องปากส่วนใหญ่เป็นการรักษาตามอาการเพื่อให้ร่างกายซ่อมแซมตัวเองได้ดีที่สุด มีข้อปฏิบัติง่ายๆ ที่ช่วยให้แผลฟื้นตัวเร็วขึ้นดังนี้

• บ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่นๆ: เกลือมีฤทธิ์ช่วยลดแบคทีเรียและบรรเทาอาการอักเสบ ให้ผสมเกลือป่นประมาณครึ่งช้อนชาในน้ำอุ่นหนึ่งแก้ว แล้วอมกลั้วปากเบาๆ นานสามสิบวินาที วันละหลายๆ ครั้ง
• หลีกเลี่ยงอาหารรสจัดและของร้อน: อาหารเผ็ดจัด เปรี้ยวจัด หรือเครื่องดื่มร้อนๆ จะกระตุ้นให้แผลแสบและอักเสบมากขึ้น ช่วงนี้ควรทานอาหารรสจืดและมีอุณหภูมิห้อง
• งดเคี้ยวอาหารแข็งหรือกรอบ: อาหารที่มีความคมหรือแข็ง เช่น ขนมกรุบกรอบ อาจไปครูดซ้ำบริเวณแผลทำให้แผลฉีกขาดกว้างขึ้นได้
• ระวังอย่าเอาลิ้นหรือฟันไปดลแผล: แม้จะรู้สึกรำคาญและอยากเอาลิ้นไปดุนสำรวจแผลแค่ไหน แต่พยายามอดใจไว้ เพราะการไปรบกวนแผลจะทำให้เยื่อบุผิวที่กำลังสร้างขึ้นใหม่หลุดลอกและหายช้าลง

ตัวช่วยเสริม: ยาทาแผลในปากและวิธีแก้ปวดเฉพาะหน้า

หากมีอาการเจ็บระคายเคืองมากจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน สามารถใช้ขี้ผึ้งป้ายแผลในปากชนิดที่หาซื้อได้ตามร้านขายยา ซึ่งตัวยาจะช่วยเคลือบแผลไม่ให้อาหารและน้ำลายมาสัมผัสโดยตรง ทำให้ลดอาการแสบลงได้เวลาเคี้ยวอาหาร ส่วนในกรณีที่ปวดระบมมากๆ สามารถทานยาแก้ปวดพื้นฐานอย่างพาราเซตามอลเพื่อบรรเทาอาการได้ตามความเหมาะสม

ลักษณะอาการแบบไหนที่ควรไปให้ทันตแพทย์ตรวจดู

โดยทั่วไปแล้ว แผลจากการกัดกระพุ้งแก้มควรจะมีขนาดเล็กลงและหายสนิทได้เองภายในระยะเวลาหนึ่งถึงสองสัปดาห์ แต่หากพบว่าแผลมีลักษณะเหล่านี้ ควรนัดหมายทันตแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด

• แผลมีขนาดใหญ่ขึ้น หรือมีอาการปวดบวมลามมากขึ้นเรื่อยๆ หลังจากผ่านไปสามวัน
• มีหนองไหลออกมาจากบริเวณแผล หรือมีไข้ร่วมด้วย ซึ่งอาจแสดงถึงการติดเชื้อแบคทีเรีย
• แผลไม่ยอมหายเลยแม้จะผ่านไปนานเกินสองสัปดาห์
• เกิดขึ้นที่ตำแหน่งเดิมซ้ำๆ ทุกครั้งที่เคี้ยวอาหาร ซึ่งอาจเกิดจากปัญหาการสบฟันหรือคมของฟันที่ต้องได้รับการแก้ไข