เตือนภัยเงียบ: เมื่อผู้สูงอายุมีไขมันพอกตับแถมเสี่ยงภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือซาร์โคพีเนีย

ตรวจสุขภาพทีไร หมอมักจะเจอโรคไขมันพอกตับมาพร้อมกับร่างกายที่ผอมแห้งแรงน้อย

เวลาตรวจสุขภาพประจำปีให้กับผู้สูงอายุในครอบครัว หลายคนมักตกใจเมื่อหมอบอกว่าคุณพ่อคุณแม่เป็นโรคไขมันพอกตับ ทั้งที่ท่านไม่ได้อ้วนท้วนอะไรเลย บางคนกลับดูผอมลงด้วยซ้ำ แขนขาเล็กเรียว พุงป่องนิดหน่อย ซึ่งภาพที่เห็นนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นสัญญาณเตือนภัยของ ภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือซาร์โคพีเนีย ที่แอบมาแพ็กคู่กับไขมันพอกตับอย่างเงียบๆ

ทำความรู้จักโรคซาร์โคพีเนีย: เมื่อกล้ามเนื้อฝ่อลีบและถูกแทนที่ด้วยไขมัน

ตามธรรมชาติแล้ว เมื่อคนเราอายุมากขึ้น มวลกล้ามเนื้อจะค่อยๆ ลดลงไปทีละน้อยเป็นธรรมดา แต่ถ้าอัตราการสลายตัวเร็วกว่าปกติจนร่างกายสูญเสียทั้งแรงและมวลกล้ามเนื้อไปมาก เราจะเรียกสิ่งนี้ว่า ภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือซาร์โคพีเนีย ปัญหาใหญ่คือ เมื่อกล้ามเนื้อสลายตัว โปรตีนในร่างกายลดลง ร่างกายจะนำไขมันส่วนเกินไปสะสมตามอวัยวะภายใน โดยเฉพาะตับ กลายเป็นวงจรอุบาทว์ที่ทำให้ไขมันพอกตับแย่ลงไปอีกขั้น

ความเชื่อมโยงที่คาดไม่ถึง: ทำไมตับพังถึงทำให้กล้ามเนื้อหาย?

หลายคนสงสัยว่าตับกับกล้ามเนื้อเกี่ยวกันอย่างไร ความจริงคือ ตับเปรียบเสมือนโรงงานใหญ่ที่คอยเผาผลาญสารอาหารและสร้างโปรตีนมาหล่อเลี้ยงกล้ามเนื้อ เมื่อตับเริ่มมีไขมันสะสมและเกิดการอักเสบ โรงงานนี้จะเริ่มทำงานรวน ส่งผลให้กระบวนการเผาผลาญพังทลาย ร่างกายดื้ออินซูลินมากขึ้น และส่งสัญญาณผิดพลาดทำให้โปรตีนในกล้ามเนื้อถูกดึงออกมาใช้จนหมดไปเรื่อยๆ ผู้สูงอายุจึงรู้สึกไม่มีแรง เหนื่อยง่าย เดินช้าลง และลุกจากเก้าอี้ลำบาก

วิธีสังเกตอาการเตือน: ลูกหลานเช็กด่วนที่คุณพ่อคุณแม่เข้าข่ายนี้หรือเปล่า

• แรงบีบมือลดลง: ลองสังเกตเวลาท่านถือของ แกะฝาขวดน้ำ หรือจับมือเราแล้วรู้สึกว่าไม่มีแรงเหมือนเก่า
• เดินช้าลงผิดปกติ: การก้าวเดินเปลี่ยนไป ใช้เวลาเดินข้ามถนนนานขึ้น หรือเดินเซทรงตัวไม่ค่อยดี
• ลุกขึ้นยืนยาก: เวลาจะลุกจากโซฟาหรือเก้าอี้ ต้องใช้มือค้ำยันเข่าหรือพยายามดันตัวหลายครั้ง
• แขนขาลีบเล็กลง: เสื้อผ้าที่เคยใส่เริ่มหลวม บริเวณน่องหรือต้นแขนดูเล็กลง แต่หน้าท้องกลับขยายใหญ่ขึ้น

วิธีดูแลและฟื้นฟูร่างกายจากหมอ

ปรับโภชนาการเน้นโปรตีนคุณภาพสูง

การอดอาหารเพื่อลดไขมันพอกตับเป็นสิ่งที่คิดผิดถนัดสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะกล้ามเนื้อน้อย เพราะจะยิ่งทำให้กล้ามเนื้อสลายตัวเร็วขึ้นไปอีก สิ่งที่ต้องทำคือการกินโปรตีนให้เพียงพอ เช่น ปลา ไข่ขาว เนื้อสัตว์ไม่ไขมันสูง และนม เพื่อให้ร่างกายมีวัตถุดิบไปซ่อมแซมกล้ามเนื้อ พร้อมกับงดแป้งขัดขาว น้ำตาล และของทอดมัน เพื่อตัดวงจรไขมันพอกตับ

ออกกำลังกายแบบมีแรงต้านเพื่อสร้างกล้ามเนื้อ

แม้จะอายุมากแล้ว แต่การออกกำลังกายยังจำเป็น การขยับร่างกายเบาๆ เช่น การเดินเร่งฝีเท้า การยกขวดน้ำขนาดเล็กเพื่อบริหารกล้ามเนื้อแขน หรือการลุกนั่งจากเก้าอี้ซ้ำๆ จะช่วยกระตุ้นให้ร่างกายสร้างเส้นใยกล้ามเนื้อใหม่ขึ้นมาทดแทนส่วนที่สูญเสียไป และช่วยดึงน้ำตาลกับไขมันไปเผาผลาญได้ดีขึ้นด้วย

ดูแลสุขภาพตับและกล้ามเนื้อไปพร้อมกันเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี

ภาวะซาร์โคพีเนียและไขมันพอกตับในผู้สูงอายุไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ควรปล่อยทิ้งไว้จนเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง การใส่ใจเรื่องอาหารการกินและการขยับร่างกายตั้งแต่วันนี้ คือยาวิเศษที่ดีที่สุดที่จะช่วยให้ผู้สูงอายุในบ้านมีเรี่ยวแรง กลับมาเดินเหินได้อย่างคล่องแคล่ว และห่างไกลโรคตับเรื้อรังได้อย่างยั่งยืน