เตือนภัยเงียบ: เมื่อผู้สูงอายุมีไขมันพอกตับแถมกล้ามเนื้อลีบเรี่ยวแรงหาย

ความลับที่ตับและกล้ามเนื้อพยายามบอกเรา

เวลาตรวจสุขภาพประจำปีแล้วผลออกมาว่าคุณพ่อคุณแม่เริ่มมีภาวะไขมันพอกตับ หลายคนมักจะคิดว่าเป็นเรื่องไกลตัว หรือคิดแค่ว่าแค่อ้วนลงพุงธรรมดา แต่ในความเป็นจริงแล้ว ตับกับกล้ามเนื้อของเราคุยกันตลอดเวลา ยิ่งถ้าผู้สูงอายุเริ่มมีอาการเดินช้าลง ไม่มีแรงเปิดขวดน้ำ หรือลุกจากเก้าอี้ลำบาก นั่นอาจไม่ใช่แค่ความเสื่อมตามวัยธรรมดา แต่อาจกำลังเผชิญกับภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือซาร์โคที่แอบมาจับมือกับโรคไขมันพอกตับโดยที่เราไม่รู้ตัว

ทำไมไขมันพอกตับกับกล้ามเนื้อฝ่อถึงเป็นแพ็คเกจคู่ที่น่ากลัว

หลายคนอาจสงสัยว่าตับกับกล้ามเนื้อเกี่ยวกันอย่างไร ในทางการแพทย์ตับเปรียบเสมือนโรงงานเคมีใหญ่ของร่างกาย ส่วนกล้ามเนื้อคือเตาเผาพลังงานหลัก เมื่อผู้สูงอายุขยับตัวน้อยลง กินอาหารโปรตีนไม่พอ ตับที่เริ่มมีไขมันสะสมจะเริ่มดื้อต่ออินซูลิน ส่งผลให้ร่างกายเผาผลาญแย่ลง กล้ามเนื้อจึงถูกดึงเอาโปรตีนออกไปใช้จนฝ่อลีบลงเรื่อยๆ วงจรอุบาทว์นี้ทำให้ตับอักเสบง่ายขึ้น และกล้ามเนื้อก็ยิ่งหายไปเร็วขึ้น กลายเป็นว่าโรคหนึ่งไปเร่งให้อีกโรคหนึ่งแย่ลงไปอีก

สังเกตอย่างไรว่าคุณพ่อคุณแม่กำลังเสี่ยงภาวะนี้

การสังเกตคนในบ้านไม่ใช่เรื่องยาก ลองดูสัญญาณเตือนเหล่านี้ว่ามีหรือไม่:

• น้ำหนักตัวอาจจะไม่ได้ลดลงมาก แต่พุงป่องและแขนขาลีบลงอย่างเห็นได้ชัด
• แรงบีบมือลดลง เช่น บิดผ้าไม่ค่อยออก เปิดฝาขวดน้ำไม่ได้เหมือนเดิม
• เดินช้าลง เดินสะดุดง่าย หรือรู้สึกเหนื่อยล้าผิดปกติเวลาต้องเดินไปไหนมาไหน
• ลุกขึ้นยืนจากเก้าอี้โดยไม่มีที่พักแขนไม่ได้ ต้องใช้มือดันโต๊ะหรือเก้าอี้ช่วยตลอด

พลิกฟื้นตับและสร้างกล้ามเนื้อใหม่ให้แข็งแรงอีกครั้ง

ข่าวดีคือภาวะนี้สามารถชะลอและดีขึ้นได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างตรงจุด โดยไม่ต้องพึ่งยาแพงๆ เสมอไป

เติมโปรตีนให้ถึงในแต่ละมื้อ

ผู้สูงอายุส่วนใหญ่กินข้าวต้มหรืออาหารแป้งๆ เยอะเกินไป ลองเปลี่ยนมาเน้นอาหารจำพวกเนื้อปลา ไข่ขาว เต้าหู้ และเนื้อสัตว์ไม่เหนียว เคี้ยวง่าย ให้ได้รับโปรตีนประมาณ 1.0 ถึง 1.2 กรัมต่อน้ำหนักตัวหนึ่งกิโลกรัม เพื่อให้ร่างกายมีวัตถุดิบไปซ่อมแซมกล้ามเนื้อที่สูญเสียไป

ขยับร่างกายแบบมีแรงต้าน

การเดินเบาๆ อย่างเดียวอาจไม่พอสำหรับการสร้างกล้ามเนื้อ ลองเพิ่มการออกกำลังกายแบบใช้แรงต้านเบาๆ เช่น การนั่งแล้วลุกขึ้นยืนจากเก้าอี้ซ้ำๆ การยกขวดน้ำพลาสติกเบาๆ ขณะนั่ง หรือใช้ยางยืดออกกำลังกาย เพื่อกระตุ้นให้กล้ามเนื้อส่งสัญญาณบอกตับให้ลดการสะสมไขมัน

ดูแลสุขภาพตับและกล้ามเนื้อไปพร้อมกันเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี

การดูแลผู้สูงอายุที่มีทั้งไขมันพอกตับและภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือซาร์โคจำเป็นต้องอาศัยความเข้าใจและความสม่ำเสมอ ทั้งเรื่องการเลือกกินอาหารที่มีประโยชน์ เลี่ยงของหวานและไขมันทรานส์ รวมถึงการส่งเสริมให้ขยับร่างกายอย่างเหมาะสม หากลูกหลานสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้แต่เนิ่นๆ และพามาปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินร่างกาย ก็จะช่วยให้ผู้สูงอายุกลับมามีเรี่ยวแรง เดินเหินได้อย่างคล่องแคล่ว และห่างไกลจากภาวะตับแข็งในอนาคตได้อย่างแน่นอน