เตือนภัยเงียบ: เมื่อผู้สูงอายุมีไขมันพอกตับแล้วแถมภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยตามมา

ไขมันพอกตับกับกล้ามเนื้อที่ค่อยๆ หายไป: เรื่องใกล้ตัวที่คนมักมองข้าม

เวลาตรวจสุขภาพแล้วหมอบอกว่าคุณพ่อคุณแม่เริ่มมีภาวะไขมันพอกตับ หลายคนอาจจะคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดาของคนสูงวัย แค่ลดของทอดของมันก็น่าจะจบ แต่ในความเป็นจริงแล้ว โรคตับกับกล้ามเนื้อในร่างกายของเรานั้นเชื่อมโยงกันมากกว่าที่คิด โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่มีภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือซาร์โคพีเนียพ่วงมาด้วย ซึ่งเปรียบเสมือนระเบิดเวลาลูกเล็กๆ ที่รอวันส่งผลเสียต่อสุขภาพโดยรวม

ทำไมผู้สูงอายุที่เป็นไขมันพอกตับ ถึงเสี่ยงกล้ามเนื้อลีบเร็วกว่าปกติ?

ตับของเราเปรียบเสมือนโรงงานใหญ่ที่คอยจัดการสารอาหารทุกอย่างในร่างกาย เมื่อตับเริ่มมีไขมันสะสมและเกิดการอักเสบเรื้อรัง การทำงานของตับในการสร้างโปรตีนและการเผาผลาญจะเริ่มรวนไปหมด ส่งผลให้ร่างกายนำสารอาหารไปเลี้ยงกล้ามเนื้อได้ไม่เต็มที่ บวกกับเมื่ออายุมากขึ้น ฮอร์โมนและการเคลื่อนไหวที่ลดลง ทำให้มวลกล้ามเนื้อสลายตัวได้ง่ายขึ้น กลายเป็นวงจรอุบาทว์ที่ตับก็แย่ กล้ามเนื้อก็ฝ่อลงเรื่อยๆ จนเดินเหินไม่ค่อยไหว

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่บอกว่าคุณพ่อคุณแม่กำลังเผชิญปัญหานี้อยู่?

ภาวะนี้ไม่ได้มาแบบตูมเดียวจบ แต่ค่อยๆ คืบคลานเข้ามาอย่างเงียบๆ ลองสังเกตอาการเหล่านี้ใกล้ชิดว่าเกิดขึ้นกับคนที่เรารักหรือไม่

• แรงบีบมือลดลงอย่างเห็นได้ชัด: เปิดฝาน้ำอัดลมไม่ออก ถือของหนักไม่ไหวเหมือนเดิม
• เดินช้าลงและทรงตัวไม่ดี: เวลาลุกจากเก้าอี้ต้องใช้มือค้ำยัน หรือเดินแล้วเซง่าย
• แขนขาดูผอมลีบลง: แต่ช่วงหน้าท้องกลับป่องออก ซึ่งบางครั้งอาจแยกไม่ออกว่าเป็นพุงหรืออาการบวมน้ำจากโรคตับ
• เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย: ทำอะไรนิดหน่อยก็หมดแรง ไม่อยากลุกเดินไปไหน

วิธีดูแลและฟื้นฟูตับพร้อมๆ กับสร้างกล้ามเนื้อให้กลับมาแข็งแรง

การแก้ปัญหาไขมันพอกตับพร้อมกับภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือซาร์โคพีเนีย ต้องทำควบคู่กันไปอย่างสมดุล อาหารและการออกกำลังกายคือหัวใจสำคัญที่สุด

ปรับโภชนาการเน้นโปรตีนคุณภาพสูงเพื่อซ่อมแซมร่างกาย

ผู้สูงอายุหลายคนกลัวไขมัน กลัวเนื้อสัตว์ จนกินแต่ผักต้มและข้าวต้ม ซึ่งยิ่งทำให้กล้ามเนื้อสลายตัวเร็วขึ้นไปอีก สิ่งที่ควรทำคือการเพิ่มโปรตีนให้เพียงพอ เช่น ปลา ไข่ ไก่ หรือเต้าหู้ ในทุกมื้ออาหาร เพื่อให้ร่างกายมีวัตถุดิบไปสร้างกล้ามเนื้อ โดยไม่ต้องกังวลเรื่องไขมันพอกตับหากเลือกเนื้อสัตว์ที่ไม่ติดมัน และต้องหลีกเลี่ยงแป้งขัดขาวกับน้ำตาลทรายแดงอย่างเด็ดขาด

ขยับร่างกายด้วยเวทเทรนนิ่งเบาๆ เพื่อปลุกกล้ามเนื้อให้ตื่นตัว

การเดินอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับการสร้างมวลกล้ามเนื้อในผู้สูงอายุที่มีปัญหาเรื่องตับ การออกกำลังกายแบบมีแรงต้านเบาๆ เช่น การยกขวดน้ำเล็กๆ ขณะนั่งเก้าอี้ การลุกนั่งจากเก้าอี้โดยไม่ใช้มือช่วย หรือการใช้ยางยืดออกกำลังกาย จะช่วยกระตุ้นให้ร่างกายสร้างโปรตีนมาเก็บไว้ที่กล้ามเนื้อได้ดีขึ้น และช่วยเผาผลาญไขมันในตับออกไปได้เรื่อยๆ

ทางออกที่ดีที่สุดคือการป้องกันและตรวจเช็กอย่างสม่ำเสมอ

การปล่อยให้ไขมันพอกตับดำเนินไปจนตับแข็ง ร่วมกับกล้ามเนื้อลีบจนช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ เป็นเรื่องที่บั่นทอนคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุอย่างมาก การพาคุณพ่อคุณแม่ไปตรวจสุขภาพ ตรวจวัดมวลกล้ามเนื้อ และเช็กค่าการทำงานของตับเป็นประจำ จึงเป็นก้าวแรกที่ดีที่สุดในการปกป้องคนที่เรารักให้มีอายุยืนยาวและแข็งแรงไปนานๆ