หลังผ่าตัดทางเดินอาหาร สังเกตสีอุจจาระอย่างไรให้รู้ว่าเราปลอดภัย

อาการหลังผ่าตัดทางเดินอาหารที่คนไข้มักกังวล

การผ่าตัดทางเดินอาหารเป็นการผ่าตัดใหญ่ที่ร่างกายต้องใช้เวลาฟื้นตัว นอกเหนือจากการดูแลแผลที่หน้าท้องแล้ว สิ่งหนึ่งที่หมอมักจะกำชับคนไข้และญาติอยู่เสมอ คือการสังเกตเรื่องการขับถ่าย เพราะอุจจาระเปรียบเสมือนดัชนีชี้วัดที่บอกได้ว่าระบบภายในของเรากำลังฟื้นตัวได้ดีแค่ไหน หรือมีภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวังหรือไม่ การติดตามอาการหลังการผ่าตัดทางเดินอาหารผ่านการสังเกตสีอุจจาระ จึงเป็นวิธีที่ง่ายที่สุดที่คุณสามารถทำได้ด้วยตัวเองที่บ้าน

สีอุจจาระแบบไหนที่ปกติในช่วงแรกหลังผ่าตัด

ในช่วงสองสามวันแรกหลังผ่าตัด สีของอุจจาระอาจมีความแตกต่างจากปกติไปบ้าง ขึ้นอยู่กับอาหารที่ได้รับและยาที่หมอจ่ายให้ หากในช่วงที่เริ่มกลับมาทานอาหารอ่อนแล้วอุจจาระมีสีน้ำตาลอ่อนไปจนถึงน้ำตาลเข้มตามปกติ ถือว่าเป็นสัญญาณที่ดีว่าระบบทางเดินอาหารเริ่มกลับมาทำงานได้ตามกลไกปกติ อย่างไรก็ตาม หากอุจจาระมีสีเข้มกว่าปกติเล็กน้อยในช่วงที่เพิ่งกลับมาทานอาหารได้ ก็ไม่ต้องตกใจจนเกินไปหากอาการอื่นๆ ยังปกติดี

สัญญาณอันตรายจากสีอุจจาระที่ต้องรีบแจ้งหมอ

สิ่งที่เราต้องเฝ้าระวังให้ดีที่สุดคือความผิดปกติที่บ่งบอกถึงการมีเลือดออกในทางเดินอาหาร ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้แม้จะผ่านการผ่าตัดไปแล้วระยะหนึ่ง โดยสีของอุจจาระที่ถือเป็นสัญญาณอันตรายมีดังนี้

• อุจจาระสีดำสนิทและมีกลิ่นเหม็นคาวรุนแรง: ลักษณะนี้มักเกิดจากการที่มีเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนบน เลือดที่ถูกย่อยแล้วจะมีสีดำคล้ายยางมะตอย ซึ่งถือเป็นภาวะเร่งด่วนที่ต้องมาพบหมอทันที
• อุจจาระปนเลือดสด: หากเห็นเลือดสีแดงสดปนออกมากับอุจจาระ ไม่ว่าจะเป็นหยดหรือเคลือบก้อนอุจจาระ อาจหมายถึงแผลผ่าตัดบริเวณลำไส้ส่วนล่างมีปัญหา หรือมีริดสีดวงทวารที่ได้รับผลกระทบจากการเบ่งถ่าย

สิ่งที่ควรบันทึกไว้เมื่อกลับไปพักฟื้นที่บ้าน

การติดตามอาการหลังการผ่าตัดทางเดินอาหารให้ได้ผลดีที่สุด คือการจดบันทึกสั้นๆ ในแต่ละวัน เพื่อให้ข้อมูลกับหมอในวันนัดตรวจติดตามผล โดยข้อมูลที่ควรจดมีดังนี้

• ลักษณะและสีของอุจจาระในแต่ละวัน
• ความถี่ในการขับถ่าย
• อาการปวดท้องหรือมวนท้องที่เกิดขึ้นระหว่างขับถ่าย
• อาหารที่รับประทานในวันนั้นๆ เพื่อดูว่ามีผลต่อระบบขับถ่ายหรือไม่

เมื่อไหร่ที่ควรกลับมาโรงพยาบาลทันที

นอกจากเรื่องสีอุจจาระแล้ว หากคนไข้มีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ขอให้งดรอและรีบมาพบหมอโดยเร็วที่สุด ได้แก่ มีไข้สูง คลื่นไส้อาเจียนรุนแรง ปวดท้องมากจนทนไม่ไหว หรือแผลผ่าตัดมีอาการบวมแดงหรือมีน้ำหนองซึมออกมา อาการเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายอาจเกิดการอักเสบหรือติดเชื้อ ซึ่งต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดจากทีมแพทย์เฉพาะทาง