ดูแลหัวใจให้แข็งแรง: เมื่อผู้สูงอายุเผชิญกับโรคหลอดเลือดหัวใจตีบตันและกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด

ทำไมผู้สูงอายุถึงมีความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจตีบตันและกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด

หลายครั้งที่หมอตรวจคนไข้ในคลินิก มักจะได้ยินคำถามว่าทำไมอยู่ดีๆ ถึงมาเป็นโรคหัวใจ ทั้งที่ตอนหนุ่มสาวสุขภาพดีมาตลอด ความจริงแล้วเมื่อร่างกายเราผ่านการใช้งานมานานหลายสิบปี หลอดเลือดที่เคยยืดหยุ่นก็เริ่มมีการสะสมของไขมันและหินปูนจนเกิดภาวะตีบตัน เปรียบเสมือนท่อประปาที่ใช้งานมานานแล้วเริ่มมีตะกรันเกาะ เมื่อเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจได้ไม่เพียงพอ โดยเฉพาะในเวลาที่ร่างกายต้องการออกซิเจนมากเป็นพิเศษ จึงทำให้เกิดอาการกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดขึ้นมาได้

สัญญาณเตือนที่ลูกหลานต้องคอยสังเกต

ผู้สูงอายุหลายท่านมักมีอาการที่ไม่ชัดเจนเหมือนคนหนุ่มสาว บางครั้งไม่ได้เจ็บหน้าอกรุนแรงเสมอไป แต่กลับแสดงออกในรูปแบบอื่นที่ดูเหมือนไม่เกี่ยวกับหัวใจ หมออยากให้สังเกตอาการเหล่านี้ให้ดี:

• เหนื่อยง่ายผิดปกติแบบไม่เคยเป็นมาก่อน แม้ทำกิจกรรมเพียงเล็กน้อย
• อาการจุกเสียดแน่นบริเวณลิ้นปี่ หรือแน่นหน้าอกเหมือนมีอะไรมาทับ
• เจ็บร้าวไปที่กราม คอ หรือแขนทั้งสองข้าง
• มีอาการอ่อนเพลีย วูบ หรือหน้ามืดเป็นพักๆ
• เหงื่อออกมากผิดปกติโดยไม่มีสาเหตุ

เมื่อต้องเผชิญภาวะหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน สิ่งที่ต้องทำทันที

วินาทีที่เกิดภาวะหลอดเลือดหัวใจอุดตันเฉียบพลันถือเป็นเรื่องความเป็นความตาย หากท่านหรือผู้สูงอายุที่บ้านมีอาการแน่นหน้าอกรุนแรง เหงื่อแตกตัวเย็น หรือหายใจไม่ออก สิ่งสำคัญที่สุดคือห้ามรอให้หายเองเด็ดขาด ให้รีบติดต่อรถพยาบาลหรือไปห้องฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุดทันที เพราะกล้ามเนื้อหัวใจมีเวลาจำกัดในการรับเลือด หากเปิดเส้นเลือดได้เร็วเท่าไหร่ โอกาสที่หัวใจจะกลับมาทำงานได้ปกติก็มีมากขึ้นเท่านั้น

ดูแลตัวเองอย่างไรไม่ให้หัวใจทำงานหนักเกินไป

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในวัยเกษียณเป็นเรื่องที่ช่วยลดความเสี่ยงได้มหาศาล โดยเริ่มต้นจากเรื่องใกล้ตัว:

• คุมระดับน้ำตาลและความดันโลหิตให้คงที่ตามที่แพทย์แนะนำ เพราะโรคเรื้อรังเหล่านี้คือตัวการที่ทำให้หลอดเลือดเสื่อมสภาพเร็วขึ้น
• ปรับอาหารการกิน ลดของทอด ของมัน และอาหารรสเค็มจัด เพื่อลดภาระการทำงานของหลอดเลือดและหัวใจ
• ขยับร่างกายเท่าที่ไหว การเดินเบาๆ หรือกายบริหารที่เหมาะสมช่วยให้ระบบไหลเวียนเลือดทำงานได้ดีขึ้น
• งดการสูบบุหรี่อย่างเด็ดขาด เพราะสารในบุหรี่ทำลายผนังหลอดเลือดโดยตรง

การตรวจสุขภาพหัวใจเป็นเรื่องที่รอไม่ได้

หมอมักแนะนำเสมอว่าการตรวจสุขภาพหัวใจเป็นระยะมีความสำคัญมาก ไม่จำเป็นต้องรอให้มีอาการจึงค่อยมาหาหมอ การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ การอัลตราซาวด์หัวใจ หรือการตรวจสมรรถภาพหัวใจขณะออกกำลังกาย ช่วยให้หมอสามารถมองเห็นความเสี่ยงที่ซ่อนอยู่ก่อนที่จะกลายเป็นวิกฤต การป้องกันจึงเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการรักษาหัวใจให้คงอยู่กับเราไปได้นานๆ