การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคลเพื่อป้องกันการลุกลามของโรคและเชื้อโรค

ทำไมเรื่องเล็กๆ น้อยๆ อย่างสุขอนามัยถึงกลายเป็นเรื่องใหญ่ของร่างกาย

เวลาเราป่วยหรือมีบาดแผลเล็กน้อย หลายคนมักมองข้ามเรื่องการดูแลตัวเองไป บางครั้งอาการที่ดูเหมือนจะเป็นแค่เรื่องผิวเผินกลับลุกลามใหญ่โตจนต้องมาพบแพทย์ที่คลินิกอยู่บ่อยครั้ง สาเหตุสำคัญมักมาจากการที่เชื้อโรคกระจายตัวจากจุดหนึ่งไปยังจุดอื่น หรือการติดเชื้อซ้ำซ้อนจากสิ่งแวดล้อมรอบตัว การทำความเข้าใจเรื่องการดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคลเพื่อป้องกันการลุกลามจึงไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นเกราะป้องกันด่านแรกที่สำคัญที่สุด

จุดบอดที่ทำให้เชื้อโรคแพร่กระจายและลุกลาม

หลายคนมักคิดว่าแค่ล้างมือด้วยน้ำเปล่าก็เพียงพอแล้ว แต่ในความเป็นจริง เชื้อโรคบางชนิดไม่สามารถกำจัดออกได้ด้วยน้ำเพียงอย่างเดียว โดยเฉพาะเมื่อเรามีแผลหรือกำลังป่วย ภูมิคุ้มกันของร่างกายจะอ่อนแอลง ทำให้เชื้อแบคทีเรียหรือไวรัสฉวยโอกาสแทรกซึมเข้าสู่ผิวหนังหรือระบบทางเดินหายใจได้ง่ายขึ้น การสัมผัสสิ่งของสาธารณะแล้วมาจับใบหน้าหรือแผลที่ยังไม่หายดี คือช่องทางหลักที่ทำให้การติดเชื้อรุนแรงขึ้นกว่าเดิม

วิธีจัดการตัวเองเมื่อเริ่มมีอาการผิดปกติ

เมื่อเริ่มรู้สึกถึงความผิดปกติ เช่น มีตุ่มหนอง แผลที่บวมแดง หรือผื่นที่คันผิดปกติ สิ่งแรกที่ต้องทำคือการหยุดพฤติกรรมเสี่ยง

• งดการแกะ เกา หรือสัมผัสแผลโดยตรงด้วยมือเปล่า เพราะมือเป็นแหล่งสะสมของเชื้อโรคที่มองไม่เห็น
• เปลี่ยนอุปกรณ์เครื่องใช้ส่วนตัว เช่น ผ้าเช็ดตัว ฟองน้ำ หรือแม้แต่ผ้าปูที่นอน เพื่อลดการหมักหมมของเชื้อโรค
• แยกสิ่งของเครื่องใช้สำหรับทำความสะอาดแผล ไม่ให้ปนกับสิ่งของทั่วไปในบ้าน

เมื่อไหร่ที่ต้องเลิกดูแลเองและรีบมาปรึกษาหมอ

แม้จะพยายามรักษาสุขอนามัยอย่างเต็มที่แล้ว แต่ถ้าสัญญาณเตือนเหล่านี้ปรากฏขึ้น ขอให้หยุดซื้อยาทาเองแล้วรีบเดินทางมาที่คลินิกทันที

• แผลเริ่มมีอาการบวมร้อน หรือมีหนองไหลออกมาอย่างต่อเนื่อง
• มีไข้ร่วมกับอาการปวดแผล ซึ่งอาจหมายถึงการติดเชื้อในกระแสเลือดหรือการลุกลามเข้าสู่ชั้นเนื้อเยื่อที่ลึกขึ้น
• อาการแดงหรือบวมเริ่มขยายวงกว้างออกไปเรื่อยๆ รอบจุดที่มีปัญหา
• มีเส้นสีแดงลากออกมาจากบริเวณแผล ซึ่งเป็นสัญญาณบ่งชี้ว่าเชื้อโรคกำลังลามเข้าสู่ระบบน้ำเหลือง

สรุปสั้นๆ ให้จำง่ายสำหรับทุกคน

การป้องกันการลุกลามของโรคไม่ได้หมายถึงการทำความสะอาดจนเกินพอดี แต่คือการรักษาความสะอาดที่ถูกจุดและถูกเวลา การให้ความสำคัญกับการดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคลเพื่อยับยั้งวงจรการแพร่เชื้อ จะช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วขึ้น และช่วยลดโอกาสที่จะต้องจบลงด้วยการใช้ยาปฏิชีวนะขนานแรงหรือการผ่าตัดเล็กเพื่อระบายหนอง หากดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้ว 2-3 วันอาการไม่ดีขึ้น การมาพบแพทย์เพื่อตรวจดูอาการอย่างละเอียดคือทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุดเสมอ