คุณแม่หลายคนอาจเคยได้ยินเรื่องโรคหนองในว่าเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่พบได้บ่อย แต่หลายครั้งเราก็มองข้ามอันตรายที่แฝงมากับโรคนี้ไป ทั้งที่จริงแล้วเจ้าโรคหนองในเนี่ยแหละค่ะ เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ผู้หญิงหลายคนต้องเผชิญกับภาวะมีบุตรยาก หรือแม้กระทั่งการตั้งครรภ์นอกมดลูกที่เป็นอันตรายถึงชีวิตได้
ในฐานะคุณหมอที่ดูแลผู้ป่วยมา เราอยากจะมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ ว่าหนองในมันเกี่ยวโยงกับเรื่องท้องๆ ได้ยังไงบ้าง เพื่อให้ทุกคนได้รู้เท่าทัน และดูแลตัวเองได้อย่างถูกวิธี
หนองในคืออะไร? ทำไมเราถึงต้องรู้จักโรคนี้
หนองในเป็นโรคที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย Neisseria gonorrhoeae ซึ่งหลักๆ แล้วจะติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์ ไม่ว่าจะเป็นทางช่องคลอด ทวารหนัก หรือปาก แบคทีเรียตัวนี้ชอบไปเจริญเติบโตในที่อบอุ่นและชื้นแฉะในร่างกายเรา อย่างเช่น อวัยวะเพศ ท่อปัสสาวะ ทวารหนัก หรือแม้กระทั่งคอและตา
ปัญหาคือ หนองในมักจะไม่มีอาการชัดเจนในระยะแรก โดยเฉพาะในผู้หญิง ทำให้ผู้ป่วยไม่รู้ตัวว่าติดเชื้อและไม่ได้เข้ารับการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ และนี่เองค่ะคือจุดเริ่มต้นของปัญหาใหญ่ที่ตามมา
หนองในกับ 'ภาวะมีบุตรยาก' เกี่ยวข้องกันยังไง?
เมื่อการติดเชื้อหนองในไม่ได้รับการรักษา ปัญหาที่ซ่อนอยู่ก็จะค่อยๆ พัฒนาไปสู่ภาวะที่ซับซ้อนและรุนแรงขึ้น หนึ่งในนั้นคือภาวะมีบุตรยาก ทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย
ในผู้หญิง: ทำไมไข่ถึงเดินทางไม่ได้
ในผู้หญิง การติดเชื้อหนองในที่ปากมดลูก อาจลุกลามขึ้นไปที่มดลูก ท่อนำไข่ และรังไข่ ทำให้เกิดภาวะที่เรียกว่า โรคอุ้งเชิงกรานอักเสบ (Pelvic Inflammatory Disease - PID) ขึ้นมาได้ค่ะ
- ท่อนำไข่อักเสบและตีบตัน: เมื่อท่อนำไข่อักเสบเรื้อรัง เนื้อเยื่อข้างในก็จะเกิดแผลเป็น พังผืด และเกิดการตีบตันขึ้นมา ทำให้ไข่ที่ตกออกมาไม่สามารถเดินทางไปผสมกับอสุจิได้ตามปกติ หรือถ้าผสมได้ ตัวอ่อนก็ไม่สามารถเดินทางไปฝังตัวในมดลูกได้
- ไข่ไม่สามารถตกจากรังไข่ได้: ในบางกรณี การอักเสบอย่างรุนแรงอาจส่งผลต่อการทำงานของรังไข่ ทำให้การตกไข่ผิดปกติได้เช่นกัน
ผลลัพธ์ก็คือ คุณผู้หญิงก็จะเผชิญกับภาวะมีบุตรยากนั่นเองค่ะ
ในผู้ชาย: ภัยเงียบที่ส่งผลต่ออสุจิ
แม้จะพบน้อยกว่าในผู้หญิง แต่หนองในก็สามารถทำให้ผู้ชายมีบุตรยากได้เช่นกันค่ะ
- ท่ออัณฑะอักเสบ: การติดเชื้ออาจลุกลามไปยังท่อพักอสุจิและอัณฑะ ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง จนท่อเหล่านี้เกิดพังผืดและตีบตันได้ ส่งผลให้อสุจิไม่สามารถเดินทางออกมาได้
- คุณภาพอสุจิแย่ลง: การอักเสบในระบบสืบพันธุ์อาจส่งผลกระทบต่อการสร้างและคุณภาพของตัวอสุจิโดยตรง ทำให้โอกาสในการปฏิสนธิน้อยลง
หนองในทำให้ 'ท้องนอกมดลูก' ได้ด้วยจริงหรือ?
คำตอบคือ จริงแท้แน่นอนค่ะ และเป็นภาวะที่อันตรายมากๆ ด้วย
ท่อนำไข่ที่เสียหาย...ส่งผลให้ท้องนอกมดลูกได้อย่างไร
อย่างที่เราได้คุยกันไปแล้วว่า หนองในทำให้ท่อนำไข่อักเสบและเกิดพังผืดขึ้น การที่ท่อนำไข่มีพังผืดหรือโครงสร้างภายในเสียหาย ไม่ได้หมายความว่ามันจะตีบตันไปเสียทั้งหมดนะคะ แต่บางครั้งมันอาจจะแค่ "เสียหายบางส่วน" ทำให้หน้าที่ของมันในการขนส่งไข่และตัวอ่อนเสียไป
- ไข่ที่ผสมกับอสุจิแล้วกลายเป็นตัวอ่อน จะไม่สามารถเดินทางลงไปฝังตัวในมดลูกได้ตามปกติ แต่กลับไปติดค้างอยู่ภายในท่อนำไข่นั่นเอง
- เมื่อตัวอ่อนไปฝังตัวและเจริญเติบโตในท่อนำไข่ เราเรียกภาวะนี้ว่า การตั้งครรภ์นอกมดลูก ซึ่งอันตรายมาก เพราะท่อนำไข่ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้ยืดขยายได้เหมือนมดลูก เมื่อตัวอ่อนโตขึ้น ท่อนำไข่ก็จะแตกออก ทำให้มีเลือดออกในช่องท้องอย่างรุนแรง เป็นอันตรายถึงชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที
สังเกตอาการหนองใน...จะได้รีบไปหาหมอ
การรู้เท่าทันและสังเกตอาการตัวเองเป็นสิ่งสำคัญมากค่ะ เพราะยิ่งรู้เร็ว รักษาเร็ว โอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนก็ยิ่งน้อยลง
อาการที่มักเจอในผู้หญิง
ส่วนใหญ่มักไม่มีอาการชัดเจนในระยะแรก แต่ถ้ามีอาจพบได้ดังนี้
- ตกขาวผิดปกติ มีสีเหลืองปนเขียว มีกลิ่นเหม็น
- ปัสสาวะแสบขัด
- มีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด
- ปวดท้องน้อย หรือปวดหน่วงๆ ในอุ้งเชิงกราน
- เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์
อาการที่มักเจอในผู้ชาย
มักมีอาการชัดเจนกว่าผู้หญิง
- มีหนองไหลออกมาจากปลายอวัยวะเพศ
- ปัสสาวะแสบขัด
- ปวดหรือบวมที่อัณฑะข้างใดข้างหนึ่ง
เมื่อไหร่ที่ต้องรีบไปพบแพทย์?
หากคุณมีอาการเหล่านี้ หรือสงสัยว่าตนเองหรือคู่นอนอาจมีความเสี่ยงติดเชื้อหนองใน สิ่งสำคัญที่สุดคือ ต้องรีบไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด อย่ารอช้า หรืออายที่จะไปตรวจนะคะ เพราะสุขภาพของคุณสำคัญที่สุดค่ะ
เมื่อสงสัยว่าเป็นหนองใน...ต้องทำอย่างไรต่อ
ไม่ต้องกังวลใจไปค่ะ ถ้าสงสัยหรือมีอาการ การรีบไปปรึกษาคุณหมอคือทางออกที่ดีที่สุด
การตรวจวินิจฉัยที่ถูกต้อง
คุณหมอจะทำการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และอาจเก็บตัวอย่างสารคัดหลั่งจากช่องคลอด ปากมดลูก ท่อปัสสาวะ หรือลำคอ ไปตรวจในห้องปฏิบัติการเพื่อยืนยันการติดเชื้อ การตรวจวินิจฉัยที่แม่นยำจะช่วยให้คุณหมอวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม
วิธีการรักษา: ยิ่งเร็ว ยิ่งดี
หนองในเป็นโรคที่รักษาให้หายขาดได้ด้วยยาปฏิชีวนะค่ะ แต่สิ่งสำคัญคือต้องได้รับยาในขนาดที่เหมาะสมและครบตามที่คุณหมอกำหนด และ ต้องพาคู่นอนไปตรวจและรักษาพร้อมกันด้วย เพื่อป้องกันการกลับมาติดเชื้อซ้ำไปซ้ำมา
ยิ่งรักษาเร็วเท่าไหร่ โอกาสที่เชื้อจะลุกลามไปสร้างความเสียหายให้ระบบสืบพันธุ์ จนเกิดภาวะมีบุตรยากหรือตั้งครรภ์นอกมดลูกก็จะยิ่งน้อยลงค่ะ
ป้องกันหนองใน...ป้องกันภาวะมีบุตรยากและการท้องนอกมดลูก
การป้องกันเป็นสิ่งสำคัญที่สุดเสมอค่ะ เพื่อปกป้องสุขภาพและอนาคตของคุณ
- การมีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย: ใช้ถุงยางอนามัยอย่างถูกวิธีและสม่ำเสมอทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์
- มีคู่นอนเพียงคนเดียว: การมีคู่นอนหลายคนเพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อ
- การตรวจคัดกรอง: หากมีความเสี่ยง หรือสงสัยว่าเคยสัมผัสโรค ควรเข้ารับการตรวจคัดกรองเป็นประจำ เพื่อให้แน่ใจว่าปราศจากเชื้อ
โรคหนองในไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด ถ้าเรารู้จักและเข้าใจมันอย่างถ่องแท้ การดูแลสุขอนามัยทางเพศ และการเข้ารับการตรวจรักษาแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้คุณห่างไกลจากภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงที่อาจกระทบต่อโอกาสในการมีลูกและสุขภาพของคุณในอนาคต
จำไว้เสมอว่า คุณหมอพร้อมให้คำปรึกษาและช่วยเหลือเสมอ อย่าอายที่จะมาปรึกษากันนะคะ
