เรื่องแปลกในห้องน้ำ: ทำไมฉี่ถึงเปลี่ยนเป็นสีเขียวเมื่อติดเชื้อแบคทีเรีย

เวลาเข้าห้องน้ำแล้วก้มลงมองโถส้วม สิ่งที่เราคาดหวังคือสีเหลืองใสหรือเหลืองเข้มตามปริมาณน้ำในร่างกาย แต่ถ้าวันไหนสังเกตเห็นว่าน้ำปัสสาวะกลายเป็นสีเขียวขึ้นมา ย่อมสร้างความตกใจและชวนให้กังวลใจไม่น้อยเลยทีเดียว หลายคนอาจนึกถึงอาหารที่เพิ่งกินเข้าไปหรือยาบางชนิด แต่ในทางการแพทย์ มีภาวะหนึ่งที่น่าสนใจและอาจเกิดขึ้นได้จริง นั่นคือ ภาวะปัสสาวะสีเขียวจากการติดเชื้อแบคทีเรียในระบบทางเดินปัสสาวะ ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนภัยจากร่างกายที่หมออยากชวนทุกคนมาทำความเข้าใจร่วมกัน

ฉี่เปลี่ยนเป็นสีเขียวได้อย่างไร เมื่อแบคทีเรียบุกรุกร่างกาย

ปกติแล้วเวลาที่เราติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ เรามักจะนึกถึงอาการแสบขัด ปัสสาวะบ่อย หรือปวดหน่วงบริเวณท้องน้อย แต่การที่ปัสสาวะเปลี่ยนเป็นสีเขียวนั้นไม่ได้เกิดจากตัวแบคทีเรียโดยตรง แต่มันเกิดจากกระบวนการต่อสู้กันระหว่างร่างกายของเรากับเชื้อโรค โดยเฉพาะเชื้อแบคทีเรียที่มีชื่อว่าซูโดโมแนส (Pseudomonas aeruginosa) เชื้อตัวนี้มีความสามารถพิเศษในการสร้างสารสีเขียวแกมน้ำเงิน เมื่อมันเข้าไปเจริญเติบโตในกระเพาะปัสสาวะและทำปฏิกิริยากับของ ภาวะปัสสาวะสีเขียวจากการติดเชื้อจึงปรากฏให้เห็นเด่นชัด นอกจากนี้ ในบางกรณีที่ผู้ป่วยได้รับยาบางชนิดร่วมกับการติดเชื้อ ก็อาจเป็นตัวเร่งให้สีของปัสสาวะแปลกตาไปยิ่งขึ้นไปอีก

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่านี่ไม่ใช่แค่เรื่องสีปัสสาวะเปลี่ยน

การที่ปัสสาวะเปลี่ยนสีเพียงอย่างเดียวอาจทำให้สับสนกับเรื่องอาหารการกินได้ แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ให้สันนิษฐานได้เลยว่าระบบทางเดินปัสสาวะกำลังมีปัญหาใหญ่:

• ปวดแสบปวดร้อนเวลาปัสสาวะ เหมือนมีเข็มทิ่ม
• รู้สึกปวดหน่วงตลอดเวลา อยากเข้าห้องน้ำอยู่เรื่อยๆ แต่ฉี่ออกทีละนิด
• มีไข้หนั่นสั่น หรือรู้สึกอ่อนเพลียไม่มีแรง
• ปวดหลังส่วนล่างหรือบริเวณบั้นเอว ซึ่งอาจแปลว่าเชื้อโรคเริ่มลามขึ้นไปที่ไตแล้ว

ความเข้าใจผิดยอดฮิตเกี่ยวกับปัสสาวะสีประหลาด

คนไข้หลายคนมักจะตื่นตระหนกทันทีที่เห็นสีของปัสสาวะผิดเพี้ยนไปจากเดิม จนลืมสังเกตพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ความจริงแล้ว อาหารบางประเภท เช่น หน่อไม้ฝรั่ง หรือวิตามินบีรวมปริมาณสูง ก็สามารถทำให้ปัสสาวะกลายเป็นสีเขียวหรือเหลืองจัดได้เช่นกัน แต่ความต่างที่สำคัญคือ ภาวะปัสสาวะสีเขียวจากการติดเชื้อแบคทีเรีย มักจะมาพร้อมกับอาการผิดปกติทางปัสสาวะอย่างชัดเจน เช่น กลิ่นที่รุนแรงกว่าปกติ มีตะกอนขุ่น หรือมีอาการเจ็บปวดร่วมด้วยเสมอ ซึ่งหากเกิดจากอาหาร สีผิดปกติเหล่านี้จะหายไปเองภายในหนึ่งถึงสองวันเมื่อหยุดกิน

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นและการรักษาจากแพทย์

เมื่อพบว่าปัสสาวะมีสีเขียวผิดปกติและมีอาการแสบขัดร่วมด้วย สิ่งแรกที่ควรทำคือการดื่มน้ำเปล่าให้มากๆ เพื่อช่วยขับเชื้อโรคออกจากกระเพาะปัสสาวะ และห้ามกลั้นปัสสาวะเด็ดขาด จากนั้นควรรีบมาพบแพทย์เพื่อตรวจปัสสาวะอย่างละเอียด เพราะหากเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียจริง การปล่อยทิ้งไว้ไม่รักษาอาจทำให้เชื้อลุกลามเข้าสู่กระแสเลือดและกลายเป็นอันตรายร้ายแรงได้ การรักษาหลักคือการใช้ยาปฏิชีวนะที่ตรงกับชนิดของเชื้อ ซึ่งแพทย์จะเป็นผู้ประเมินและจ่ายยาให้ตามความเหมาะสม

วิธีป้องกันไม่ให้กลับมาติดเชื้อซ้ำ

การป้องกันการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะเริ่มต้นได้ง่ายๆ จากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน การดื่มน้ำให้เพียงพอวันละแปดแก้วช่วยลดโอกาสที่แบคทีเรียจะเกาะติดผนังทางเดินปัสสาวะ การไม่กลั้นปัสสาวะเป็นเวลานานช่วยลดการสะสมของเชื้อโรค และสำหรับคุณผู้หญิง การทำความสะอาดจากหน้าไปหลังหลังขับถ่ายทุกครั้งก็เป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยตัดวงจรการแพร่กระจายของแบคทีเรียได้อย่างมีประสิทธิภาพ