เจาะลึกเรื่องการติดเชื้อไวรัสฮิวแมนปัปปิลโลมาสายพันธุ์ความเสี่ยงสูง: รู้ทันความเงียบที่อันตราย

เวลามีคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจเรื่องผลตรวจภายในหรือผลคัดกรองมะเร็งปากมดลูก แล้วพบชื่อเจ้าเชื้อตัวยาวนี้อยู่ในใบรายงานผล หลายคนมักจะหน้าเสียและมีความกังวลใจเป็นอย่างมาก เพราะชื่อทางการแพทย์ฟังดูน่ากลัวและยากที่จะเข้าใจ ในความเป็นจริงแล้ว การติดเชื้อไวรัสฮิวแมนปัปปิลโล เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมากในคนที่มีเพศสัมพันธ์ แต่ประเด็นสำคัญที่หมออยากชวนมาทำความเข้าใจกันวันนี้ คือกลุ่มสายพันธุ์ความเสี่ยงสูง ที่เราต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ

เจ้าไวรัสตัวนี้คืออะไร และทำไมถึงเข้ามาอยู่ในร่างกายเราได้?

ไวรัสฮิวแมนปัปปิลโลมา หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า HPV เป็นกลุ่มของไวรัสที่มีมากกว่าร้อยสายพันธุ์ โดยธรรมชาติแล้วพวกมันชอบอาศัยอยู่ตามผิวหนังและเยื่อบุต่างๆ ของร่างกาย ช่องทางหลักในการติดต่อคือการมีเพศสัมพันธ์ ไม่ว่าจะเป็นทางช่องคลอด ทางทวารหนัก หรือทางปาก โดยไม่ต้องมีการสอดใส่ลึกก็สามารถรับเชื้อได้จากการสัมผัสแนบเนื้อ

เมื่อร่างกายได้รับเชื้อ ระบบภูมิคุ้มกันส่วนใหญ่จะสามารถกำจัดออกไปได้เองภายในหนึ่งถึงสองปี เปรียบเสมือนหวัดธรรมดาที่หายได้เอง แต่มีกลุ่มเฉพาะที่เรียกว่ากลุ่มความเสี่ยงสูง ที่เจ้าไวรัสพวกนี้มีความสามารถพิเศษในการซ่อนตัวและแอบแฝงอยู่ในเซลล์เยื่อบุเป็นเวลานานหลายปีโดยไม่แสดงอาการใดๆ เลย

ความแตกต่างระหว่างสายพันธุ์ความเสี่ยงต่ำและสายพันธุ์ความเสี่ยงสูง

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน หมออยากแบ่งหน้าตาของเชื้อกลุ่มนี้ออกเป็นสองพวกใหญ่ๆ เพื่อความเข้าใจที่ง่ายขึ้น

• กลุ่มความเสี่ยงต่ำ: สายพันธุ์กลุ่มนี้ เช่น สายพันธุ์ 6 และ 11 เป็นตัวการหลักของหูดหงอนไก่ที่บริเวณอวัยวะเพศ แม้จะสร้างความรำคาญใจและรักษาหายยาก แต่ไม่ได้พัฒนาไปเป็นมะเร็ง
• กลุ่มความเสี่ยงสูง: สายพันธุ์กลุ่มนี้ เช่น สายพันธุ์ 16 และ 18 คือผู้ร้ายตัวจริงที่แพทย์ทั่วโลกกังวล เพราะถ้าปล่อยให้ติดเชื้อเรื้อรังนานนับสิบปี พวกมันจะไปสั่งการให้เซลล์ปกติกลายพันธุ์และกลายเป็นมะเร็งในที่สุด โดยเฉพาะมะเร็งปากมดลูก มะเร็งช่องปาก และมะเร็งทวารหนัก

ทำไมการติดเชื้อสายพันธุ์ความเสี่ยงสูงถึงน่ากลัวเพราะไม่มีอาการเตือน

สิ่งที่เป็นจุดอันตรายที่สุดของการติดเชื้อไวรัสฮิวแมนปัปปิลโลมาสายพันธุ์ความเสี่ยงสูง คือความเงียบของมัน คนไข้หลายคนคิดว่าตัวเองสุขภาพแข็งแรง ไม่มีตกขาวผิดปกติ ไม่มีเลือดออก หรือไม่มีอาการเจ็บปวดใดๆ ย่อมแปลว่าปลอดภัย แต่ในความเป็นจริง เซลล์ที่กำลังถูกไวรัสกัดกินอยู่นั้นไม่ได้ส่งสัญญาณเตือนภัยอะไรเลย กว่าจะรู้ตัวอีกที เซลล์ก็อาจจะพัฒนาไปสู่ระยะก่อนมะเร็งหรือระยะลุกลามแล้ว นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการตรวจคัดกรองจึงมีความสำคัญมากกว่าการรอให้มีอาการป่วย

เราจะปกป้องตัวเองและตรวจเช็กความเสี่ยงนี้ได้อย่างไร?

ข่าวดีคือ แม้เราจะหลีกเลี่ยงการสัมผัสเชื้อนี้ได้ยาก แต่เรามีเครื่องมือทางการแพทย์ที่มีประสิทธิภาพสูงมากในการรับมือ

• การตรวจคัดกรองสม่ำเสมอ: การตรวจแปปสมียร์ หรือการตรวจหาเชื้อเอชพีวีโดยตรง ช่วยให้เรามองเห็นความผิดปกติได้ตั้งแต่ยังเป็นระยะเริ่มต้น ซึ่งรักษาให้หายขาดได้ง่ายและใช้เวลาน้อยมาก
• การฉีดวัคซีนป้องกัน: วัคซีนที่มีอยู่ในปัจจุบันสามารถป้องกันสายพันธุ์ความเสี่ยงสูงหลักๆ ได้ ซึ่งช่วยลดโอกาสการเกิดโรคได้อย่างมหาศาล ไม่ใช่แค่ผู้หญิงเท่านั้น ผู้ชายก็ควรได้รับวัคซีนนี้เช่นกันเพื่อตัดวงจรการแพร่ระบาด

สุดท้ายนี้ หมออยากฝากไว้ว่า การตรวจพบเชื้อสายพันธุ์ความเสี่ยงสูงไม่ได้แปลว่าชีวิตอับจนหนทาง แต่มันคือสัญญาณเตือนจากร่างกายที่บอกให้เราหันมาใส่ใจดูแลตัวเองและพบแพทย์อย่างสม่ำเสมอเพื่อการดูแลที่ตรงจุดครับ