ลูกไอเรื้อรังหรือหอบหืดไหม? มาทำความรู้จักการตรวจสมรรถภาพปอดในเด็กกัน

ลูกน้อยต้องเป่าลมเข้าเครื่องตรวจไปเพื่ออะไร?

คุณพ่อคุณแม่หลายท่านมักกังวลเมื่อเห็นลูกไอเรื้อรัง หายใจมีเสียงวี้ด หรือเหนื่อยหอบบ่อยครั้งจนต้องพามารักษากับหมอที่คลินิกอยู่บ่อยๆ บางครั้งเราอาจสงสัยว่าอาการเหล่านี้เกิดจากภูมิแพ้ หอบหืด หรือเป็นเพราะหลอดลมตีบแคบกันแน่ การตรวจสมรรถภาพปอดจึงเปรียบเสมือนเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้หมอเห็นภาพการทำงานของปอดและหลอดลมของลูกน้อยได้อย่างชัดเจนที่สุด แทนที่จะเดาจากอาการเพียงอย่างเดียว

การตรวจนี้เหมาะกับเด็กวัยไหนและต้องเตรียมตัวอย่างไร

การตรวจสมรรถภาพปอดหรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Spirometry เป็นการตรวจที่ไม่เจ็บตัวเลย แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากเด็กพอสมควร โดยทั่วไปเด็กที่เริ่มตรวจได้ดีมักจะมีอายุตั้งแต่ 5 ถึง 6 ปีขึ้นไป เพราะต้องเข้าใจคำสั่งและมีแรงเป่าลมที่สม่ำเสมอ

ก่อนพาลูกมาตรวจ หมอแนะนำให้เตรียมตัวดังนี้

• งดออกกำลังกายหนักๆ หรือวิ่งเล่นก่อนถึงเวลาตรวจประมาณ 1-2 ชั่วโมง
• หลีกเลี่ยงการทานมื้อหนักจนอิ่มเกินไปก่อนตรวจ
• หากลูกใช้ยาพ่นขยายหลอดลมอยู่เป็นประจำ ควรแจ้งหมอให้ทราบ เพราะหมออาจต้องให้งดยาบางตัวก่อนตรวจเพื่อผลลัพธ์ที่แม่นยำ

บรรยากาศในห้องตรวจ: สนุกเหมือนเล่นเกมเป่าลม

หลายคนกังวลว่าลูกจะกลัวหรือร้องไห้ แต่ในความเป็นจริงหมอมักจะสอนให้เด็กๆ มองว่าการตรวจนี้เหมือนการเล่นเกมเป่าลม หมอจะให้ลูกอมปลายท่อที่มีที่หนีบจมูกเบาๆ แล้วให้สูดลมหายใจเข้าลึกที่สุด จากนั้นเป่าลมออกแรงและเร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้เหมือนเป่าเทียนวันเกิด

ในระหว่างตรวจ หมอและเจ้าหน้าที่จะคอยเป็นกำลังใจและให้สัญญาณอย่างใกล้ชิดเพื่อให้เด็กๆ ทำออกมาได้เต็มที่ การทำซ้ำหลายๆ รอบมีความสำคัญมาก เพื่อให้แน่ใจว่าค่าที่ได้เป็นค่าที่สะท้อนการทำงานของปอดจริงๆ ไม่ใช่ความผิดพลาดจากการเป่าไม่สุดแรง

อ่านผลตรวจอย่างไรให้เข้าใจง่ายที่สุด

หลังการทดสอบเสร็จสิ้น หมอจะนำกราฟและตัวเลขที่ได้มาวิเคราะห์ร่วมกับอาการของเด็ก โดยปกติเราจะดูว่าหลอดลมของลูกมีความตีบแคบมากกว่าปกติหรือไม่ หรือเมื่อเป่าลมออกมาแล้วมีปริมาณลมที่ค้างอยู่ในปอดผิดปกติไหม ซึ่งผลตรวจนี้จะช่วยให้หมอตัดสินใจได้แม่นยำขึ้นว่าลูกควรได้รับยาพ่นขยายหลอดลมต่อเนื่อง หรือควรปรับแนวทางการรักษาอย่างไรให้ตรงจุดที่สุด

เมื่อไหร่ที่หมอจะแนะนำให้ตรวจซ้ำ

การตรวจสมรรถภาพปอดไม่ได้ทำแค่ครั้งเดียวแล้วจบเสมอไป แต่หมอมักจะนัดมาตรวจติดตามผลเป็นระยะ โดยเฉพาะในเด็กที่มีโรคประจำตัวอย่างหอบหืด เพื่อดูว่าปอดมีการพัฒนาที่ดีขึ้นหรือไม่หลังจากได้รับการรักษา หรือใช้เพื่อประเมินความพร้อมก่อนที่จะค่อยๆ ลดยาพ่น เพื่อให้แน่ใจว่าลูกน้อยจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีและสามารถไปวิ่งเล่นกับเพื่อนๆ ได้อย่างมั่นใจเหมือนเด็กคนอื่น