โรคต้อหินมุมปิดปฐมภูมิ: ภัยเงียบในดวงตาที่เฉียบพลันและอันตรายกว่าที่คิด

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนมาปรึกษาด้วยอาการปวดตาข้างเดียวอย่างรุนแรง พร้อมกับตามัวลง มองเห็นแสงสีรุ้งรอบดวงไฟ และบางคนถึงขั้นคลื่นไส้อาเจียนจนคิดว่าเป็นโรคกระเพาะหรือไมเกรน แต่พอมาตรวจดูจริงๆ ถึงได้รู้ว่าเป็นโรคต้อหินมุมปิดปฐมภูมิ ซึ่งเป็นภาวะที่เฉียบพลันและต้องได้รับการดูแลจากจักษุแพทย์อย่างเร่งด่วน

ต้อหินมุมปิดปฐมภูมิคืออะไร และทำไมถึงอันตรายจนทำให้ตาบอดได้?

เวลาที่เราพูดถึงโรคตา หลายคนมักจะนึกถึงต้อกระจกที่รักษาได้ด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนเลนส์ แต่สำหรับต้อหินนั้นน่ากลัวกว่ามากเพราะมันมักไม่แสดงอาการเตือนล่วงหน้า สำหรับ โรคต้อหินมุมปิดปฐมภูมิ นั้น เกิดจากความผิดปกติทางกายวิภาคของลูกตาที่มีขนาดเล็กหรือสั้นกว่าปกติ ทำให้ช่องระบายน้ำในลูกตาแคบลงจนถูกปิดกั้น

เมื่อน้ำในตาไม่สามารถระบายออกได้ตามปกติ ความดันภายในลูกตาจึงพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว เปรียบเสมือนลูกโป่งที่ถูกอัดลมเข้าไปจนแน่น แรงดันนี้เองไปกดทับเส้นประสาทตา ส่งผลให้เส้นประสาทเสียหายทีละน้อยจนสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวรในที่สุด หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษาภายในไม่กี่วัน อาจทำให้ตาบอดสนิทได้เลย

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นโรคนี้?

โรคนี้ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคนครับ แต่มักจะพบได้บ่อยในกลุ่มคนที่มีลักษณะทางกายภาพของดวงตาเฉพาะตัว ดังนี้:

• ผู้ที่มีอายุเกิน 40 ปีขึ้นไป: เพราะโครงสร้างดวงตาเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงตามวัย
• คนสายตายาว: เนื่องจากกระบอกตามักจะมีขนาดสั้นกว่าปกติ ทำให้พื้นที่ภายในลูกตาน้อย ช่องระบายน้ำจึงแคบโดยกำเนิด
• ชาวเอเชีย: สถิติพบว่าคนเอเชียมีโอกาสเป็นต้อหินมุมปิดมากกว่าคนผิวขาว
• ผู้หญิง: พบอัตราการเกิดโรคนี้ในผู้หญิงสูงกว่าผู้ชายอย่างเห็นได้ชัด
• คนที่มีประวัติครอบครัว: ถ้าพ่อแม่หรือพี่น้องเคยเป็นโรคนี้ ความเสี่ยงของเราจะสูงขึ้นตามไปด้วย

สังเกตอาการเตือน: แบบไหนที่เรียกว่าวิกฤตต้อหินเฉียบพลัน?

ความน่ากลัวของต้อหินมุมปิดปฐมภูมิคือมันมาแบบไม่ทันตั้งตัว อาการเตือนที่ต้องรีบสังเกตตัวเองมีดังนี้:

• ปวดตาและปวดศีรษะรุนแรง: มักปวดลามไปรอบเบ้าตาและขมับข้างเดียว
• ตามัวลงกะทันหัน: การมองเห็นแย่ลงอย่างรวดเร็วในเวลาอันสั้น
• เห็นแสงสีรุ้ง: เวลาจ้องมองหลอดไฟในที่มืด จะเห็นวงแหวนสีรุ้งรอบดวงไฟ
• ตาแดงและสู้แสงไม่ได้: กระจกตาจะดูขุ่นมัวเล็กน้อย
• คลื่นไส้ อาเจียน: อาการนี้ทำให้หลายคนเข้าใจผิดคิดว่าเป็นโรคระบบทางเดินอาหาร จนมารู้ทีหลังว่าเป็นโรคตา

วิธีการตรวจวินิจฉัยของจักษุแพทย์

เมื่อคนไข้มาด้วยอาการดังกล่าว แพทย์จะทำการตรวจอย่างละเอียดเพื่อยืนยันโรค เริ่มจากการวัดความดันตา ตรวจดูมุมระบายน้ำในตาด้วยเลนส์พิเศษ และตรวจขั้วประสาทตาเพื่อประเมินความเสียหาย นอกจากนี้ยังมีการตรวจวัดสายตาและการมองเห็นร่วมด้วย เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับคนไข้แต่ละราย

วิธีรักษาและการดูแลตัวเองให้ปลอดภัยจากภาวะตาบอด

เป้าหมายหลักของการรักษาคือการลดความดันในลูกตาให้กลับสู่ภาวะปกติโดยเร็วที่สุด เพื่อป้องกันไม่ให้เส้นประสาทตาถูกทำลายไปมากกว่าเดิม

• การใช้ยาหยอดตาและยารับประทาน: แพทย์จะให้ยาเพื่อลดการสร้างน้ำในตาและช่วยเปิดช่องระบายน้ำ
• การรักษาด้วยเลเซอร์ (Laser Peripheral Iridotomy - LPI): เป็นวิธีที่นิยมมากในปัจจุบัน โดยแพทย์จะใช้เลเซอร์เจาะรูเล็กๆ ที่ม่านตา เพื่อสร้างทางเดินให้น้ำในตาสามารถไหล 0ออกได้สะดวกขึ้น ลดโอกาสเกิดภาวะต้อหินเฉียบพลันซ้ำ
• การผ่าตัด: ในรายที่ใช้ยาและเลเซอร์ไม่ได้ผล แพทย์อาจพิจารณาผ่าตัดเพื่อสร้างทางระบายน้ำใหม่

สุดท้ายนี้ หากใครที่มีอายุเกิน 40 ปี หรือมีคนในครอบครัวเป็นต้อหิน ควรได้รับการตรวจสุขภาพตากับจักษุแพทย์เป็นประจำทุกปี เพราะดวงตาเป็นอวัยวะที่บอบบาง และการตรวจพบความผิดปกติตั้งแต่เนิ่นๆ คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดที่จะช่วยรักษาการมองเห็นของเราไว้ได้นานที่สุด