ลูกเป็นไข้ป้อนยาเท่าไรดี? ไขข้อข้องใจเรื่องการใช้ยาลดไข้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัว

เวลาลูกตัวร้อนขึ้นมาทีไร คนเป็นพ่อเป็นแม่คงใจคอไม่ดีทุกที สิ่งแรกที่หยิบขึ้นมาดูคงหนีไม่พ้นขวดน้ำเชื่อมพาราเซตามอลในตู้ยาบ้าน แต่เชื่อไหมว่าจากประสบการณ์ที่ตรวจคนไข้เด็กที่คลินิก ผมยังเจอคุณพ่อคุณแม่หลายท่านที่กะปริมาณยาให้ลูกกินจากอายุ หรือกะเอาจากสายตา ซึ่งบอกเลยว่าอันตรายกว่าที่คิด เพราะเด็กในวัยเดียวกันอาจจะมีน้ำหนักตัวต่างกันได้เยอะมาก

ทำไมต้องยึดน้ำหนักตัวลูกเป็นหลัก ไม่ใช่เกณฑ์อายุ

หลายคนอาจคุ้นเคยกับการดูฉลากข้างขวดที่บอกว่า เด็กอายุ 1-3 ขวบให้กินเท่านั้นเท่านี้ แต่อยากให้จำหลักการแพทย์ที่ถูกต้องไว้เลยว่า ขนาดยาพาราเซตามอลที่ปลอดภัยและได้ผลดีที่สุดสำหรับเด็ก ต้องคำนวณจาก การใช้ยาลดไข้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัว เท่านั้น

สูตรมาตรฐานที่หมอเด็กใช้กันทั่วโลกคือ 10 ถึง 15 มิลลิกรัม่อนน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ต่อครั้ง ถ้าให้กินน้อยเกินไป ลูกก็จะไม่หายไข้ ตัวยังรุมๆ อยู่ แต่ถ้าให้กินมากเกินไป ก็จะไปสะสมและเป็นอันตรายต่อตับของเด็กได้ ดังนั้น ตาชั่งที่บ้านจึงมีความสำคัญไม่แพ้ปรอทวัดไข้เลยทีเดียว

วิธีคำนวณขนาดยาแบบง่ายๆ ที่พ่อแม่ทำเองได้

เพื่อให้เข้าใจง่าย สมมติว่าลูกน้อยของคุณชั่งน้ำหนักได้ 12 กิโลกรัม เราจะมาลองคำนวณหายาที่เหมาะสมกัน

สูตรคำนวณขนาดยาเป็นมิลลิกรัม (mg):
น้ำหนักตัว (กก.) คูณด้วย 10 ถึง 15 = ขนาดยาต่อครั้ง (mg)

เอาน้ำหนัก 12 กิโลกรัม คูณด้วย 10 จะได้ 120 มิลลิกรัม หรือถ้าคูณด้วย 15 จะได้ 180 มิลลิกรัม แปลว่าลูกควรได้รับยาพาราเซตามอลครั้งละ 120 ถึง 180 มิลลิกรัม

อ่านฉลากยาให้ชัวร์ก่อนเทใส่ช้อน

พอยรู้แล้วว่าลูกต้องกินกี่มิลลิกรัม ขั้นตอนต่อมาคือการดูความเข้มข้นของน้ำเชื่อมยาที่บ้าน ซึ่งส่วนใหญ่ในท้องตลาดจะมีสูตรยอดฮิตคือ 120 มิลลิกรัม ต่อ 5 ซีซี (หรือ 5 มิลลิลิตร)

จากตัวอย่างน้อง 12 กิโลกรัม ที่ต้องการยาประมาณ 120 มิลลิกรัม ก็เท่ากับว่าต้องป้อนยาในปริมาณ 5 ซีซีพอดี แต่ถ้ายาที่บ้านเป็นสูตรเข้มข้นพิเศษ ปริมาณซีซีที่ใช้ก็จะลดลงไปอีก นี่คือเหตุผลว่าทำไมการอ่านฉลากข้างขวดให้ละเอียดก่อนทุกครั้งจึงเป็นเรื่องคอขาดบาดตายที่ไม่ควรมองข้าม

ข้อควรระวังสำคัญในการป้อนยา

• เว้นระยะห่างให้ถูก: ต้องให้ยาห่างกันอย่างน้อย 4 ถึง 6 ชั่วโมง และห้ามกินเกิน 5 ครั้งใน 24 ชั่วโมงเด็ดขาด
• จดบันทึกเวลา: แนะนำให้เขียนใส่กระดาษหรือโน้ตไว้เลยว่าให้ยาไปกี่โมงแล้ว ป้องกันการจำสับสนเวลาพ่อผลัดเวรกับแม่มาดูแลลูกตอนดึก
• ใช้ช้อนตวงที่มากับกล่อง: อย่าใช้ช้อนกินข้าวทั่วไปตักยาเด็ดขาด เพราะขนาดจะไม่มาตรฐาน ให้ใช้ไซริงค์ (Syringe) หรือถ้วยตวงยาที่แถมมากับขวดเท่านั้น

เมื่อไรที่ไข้สูงจนยาพาราเซตามอลเอาไม่อยู่

ถ้าทำตามวิธีคำนวณน้ำหนักตัวแล้ว เช็ดตัวร่วมด้วย อาการไข้ของลูกควรจะเริ่มดีขึ้นภายใน 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมง แต่ถ้าผ่านไป 2 วันแล้วไข้ยังสูงลอย หรือลูกมีอาการซึมมาก อาเจียนตลอด หายใจหอบแรง ควรรีบพามาพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง เช่น ไข้เลือดออก หรือทอนซิลอักเสบ มากกว่าการซื้อยากินเองที่บ้านครับ