เจาะลึกความแตกต่างระหว่างเชื้อเอนเทอโรไวรัส 71 กับไวรัสคอกซากีสายพันธุ์อื่นที่ก่อโรคมือเท้าปาก

ทำไมลูกถึงเป็นมือเท้าปากแต่ความรุนแรงถึงต่างกัน

คุณพ่อคุณแม่หลายท่านเวลาพาลูกมาหาหมอด้วยอาการมือเท้าปาก มักจะกังวลใจมาก เพราะได้ยินข่าวเรื่องความรุนแรงของโรคนี้มาพอสมควร จริงๆ แล้ว โรคมือเท้าปากไม่ได้เกิดจากไวรัสชนิดเดียว แต่เกิดจากกลุ่มไวรัสในตระกูลเอนเทอโรไวรัส (Enterovirus) ซึ่งมีหลายสายพันธุ์ แต่ละตัวก็มีนิสัยและการทำลายร่างกายที่ต่างกัน โดยเฉพาะตัวที่น่ากลัวที่สุดอย่าง เอนเทอโรไวรัส 71 กับคอกซากีไวรัสตัวอื่นๆ ที่เราเจอกันบ่อยกว่า

รู้จักเจ้าตัวร้าย: คอกซากีไวรัส ที่เจอได้บ่อย

คอกซากีไวรัส (Coxsackievirus) โดยเฉพาะสายพันธุ์ A16 เป็นสาเหตุหลักที่เราพบบ่อยที่สุดในคลินิก ส่วนใหญ่เด็กๆ ที่ติดเชื้อตัวนี้จะมีอาการไม่รุนแรงมาก จะเห็นเป็นตุ่มน้ำใสๆ ขึ้นที่มือ เท้า และมีแผลในปาก ซึ่งโดยปกติแล้วร่างกายเด็กจะค่อยๆ ฟื้นตัวได้เองภายใน 5 ถึง 7 วัน อาการมักจะจำกัดอยู่แค่การเจ็บปากจนกินข้าวไม่ได้ หรือไข้สูงในช่วงสองสามวันแรก ซึ่งหมอมักจะเน้นให้ประคองอาการไปตามเรื่องตามราว ดื่มน้ำเยอะๆ และดูแลเรื่องการกินอาหารอ่อนๆ ก็มักจะหายเป็นปกติ

ความแตกต่างระหว่างเชื้อเอนเทอโรไวรัส 71 ที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ

เมื่อเทียบกับคอกซากีตัวอื่นๆ เจ้าตัวเอนเทอโรไวรัส 71 (EV71) นี้ถือเป็นตัวอันตราย เพราะนิสัยของมันไม่ใช่แค่ทำลายผิวหนังหรือเยื่อบุในปาก แต่มันมีโอกาสสูงที่จะบุกรุกเข้าไปทำลายระบบประสาทส่วนกลาง กล้ามเนื้อหัวใจ หรือทำให้ปอดบวมน้ำได้เร็วกว่าสายพันธุ์อื่น อาการของเด็กที่ติดเชื้อตัวนี้มักจะดูหนักกว่าปกติ ไข้มักจะสูงลอยและลดลงยาก ซึมลงชัดเจน หรือมีอาการสะดุ้งผวา ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่าไวรัสอาจจะเริ่มกระทบกับระบบประสาทแล้ว

อาการแบบไหนที่บ่งบอกว่าไม่ใช่แค่คอกซากีธรรมดา

หากลูกหลานมีอาการเหล่านี้ ต้องรีบพามาพบหมอเพื่อประเมินอย่างละเอียดทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของเอนเทอโรไวรัส 71 ที่รุนแรง:

• ไข้สูงเกิน 38-39 องศาเซลเซียสติดต่อกันหลายวัน
• มีอาการซึมลง ไม่เล่นเหมือนปกติ
• มีอาการสะดุ้งผวาตัวสั่นเหมือนคนตกใจตลอดเวลา
• อาเจียนบ่อย กินอะไรไม่ได้เลยจนเริ่มมีภาวะขาดน้ำ
• หอบเหนื่อย หรือหายใจเร็วผิดปกติ

วิธีดูแลลูกรักให้ปลอดภัยในวันที่ระบาด

ไม่ว่าจะติดจากสายพันธุ์ไหน การป้องกันยังคงสำคัญที่สุด เริ่มจากการล้างมือให้สะอาดทั้งตัวเด็กและตัวผู้ปกครอง เพราะไวรัสกลุ่มนี้ติดต่อผ่านการสัมผัสสารคัดหลั่ง น้ำมูก น้ำลาย และอุจจาระ หากที่บ้านมีเด็กหลายคน ควรแยกของใช้และหมั่นเช็ดทำความสะอาดของเล่นด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ ส่วนเรื่องการรักษาในปัจจุบันยังไม่มียาฆ่าเชื้อไวรัสนี้โดยเฉพาะ การดูแลจึงเน้นไปที่การลดไข้ เช็ดตัว และสังเกตอาการผิดปกติอย่างใกล้ชิด หากดูแลที่บ้านแล้วลูกมีท่าทีเปลี่ยนไป อย่ารอดูอาการนานจนเกินไป การมาพบหมอเพื่อตรวจดูระบบประสาทและหัวใจถือเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับเด็กเล็กครับ