เจาะลึกความต่าง: ทำไมเชื้อเอนเทอโรไวรัส 71 ถึงน่ากลัวกว่าไวรัสคอกซากีทั่วไปในโรคมือเท้าปาก

โรคมือเท้าปากไม่ได้มีแค่สายพันธุ์เดียวอย่างที่คิด

หลายครั้งที่พ่อแม่พาเจ้าตัวเล็กมาหาหมอด้วยอาการตุ่มน้ำใสตามฝ่ามือ ฝ่าเท้า และในปาก แล้วมักจะได้ยินหมอพูดถึงชื่อเชื้อไวรัสที่ต่างกันออกไป จริงอยู่ที่โรคมือเท้าปากส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อในกลุ่มเอนเทอโรไวรัส (Enterovirus) แต่ความรุนแรงของโรคกลับขึ้นอยู่กับว่าลูกของเราติดเชื้อสายพันธุ์ไหนกันแน่ ซึ่งตัวการหลักที่เรามักกังวลใจกันมากที่สุดก็คือเชื้อเอนเทอโรไวรัส 71 (EV71) นั่นเอง

ทำความรู้จักกลุ่มไวรัสคอกซากี: ตัวการที่มักไม่ค่อยรุนแรง

ไวรัสกลุ่มคอกซากี (Coxsackievirus) โดยเฉพาะสายพันธุ์ A16 ถือเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของโรคมือเท้าปาก ลักษณะของโรคที่เกิดจากเชื้อกลุ่มนี้มักจะเป็นไปตามอาการมาตรฐาน คือมีไข้ มีตุ่มน้ำใสกระจายตัว และลูกมักจะงอแงเพราะเจ็บแผลในปาก โดยรวมแล้วเด็กส่วนใหญ่จะสามารถหายจากโรคได้เองภายใน 7-10 วันโดยไม่มีภาวะแทรกซ้อนรุนแรง ร่างกายของเด็กจะค่อยๆ สร้างภูมิคุ้มกันขึ้นมาจัดการกับไวรัสกลุ่มนี้ได้ดีในเวลาไม่นาน

ความแตกต่างระหว่างเชื้อเอนเทอโรไวรัส 71 ที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ

ในขณะที่คอกซากีมักทำให้เกิดอาการเฉพาะที่ผิวหนังและในช่องปาก แต่เจ้าเอนเทอโรไวรัส 71 (EV71) มีพฤติกรรมที่ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง เชื้อตัวนี้มีความสามารถในการกระจายตัวเข้าสู่ระบบประสาทส่วนกลางได้ง่ายกว่าสายพันธุ์อื่น ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของความรุนแรงที่เหนือกว่าปกติ

ความแตกต่างที่สำคัญต่อสุขภาพของลูกน้อย

• ความเสี่ยงต่อระบบประสาท: หากติดเชื้อ EV71 ร่างกายอาจเกิดการอักเสบของสมองหรือก้านสมอง ซึ่งทำให้เด็กมีอาการซึมลง สับสน หรือชักได้
• ภาวะแทรกซ้อนทางปอดและหัวใจ: เชื้อตัวนี้อาจทำให้เกิดภาวะหัวใจล้มเหลวเฉียบพลันหรือปอดบวมน้ำ ซึ่งถือเป็นภาวะวิกฤตที่ต้องได้รับการดูแลในห้องไอซียูทันที
• ความเร็วของอาการ: อาการแทรกซ้อนของ EV71 มักเกิดขึ้นรวดเร็วมาก บางครั้งเด็กอาจดูร่าเริงอยู่ในช่วงเช้า แต่อาจเริ่มซึมหรือหายใจหอบเหนื่อยในช่วงบ่ายได้

อาการแบบไหนที่บอกว่าลูกกำลังเจอสายพันธุ์อันตราย

ถ้าลูกป่วยเป็นมือเท้าปาก หมออยากให้คุณพ่อคุณแม่สังเกตอาการเหล่านี้อย่างใกล้ชิด หากพบสิ่งเหล่านี้แม้เพียงข้อเดียว ให้รีบพาลูกมาพบแพทย์ที่โรงพยาบาลทันทีโดยไม่ต้องรอให้ถึงวันนัด

• ลูกมีอาการซึมลงมากผิดปกติ หรือปลุกตื่นยาก
• มีอาการสะดุ้งผวาบ่อยๆ โดยเฉพาะช่วงที่กำลังจะหลับ
• อาเจียนบ่อย กินอะไรไม่ได้เลยจนปากแห้งหรือปัสสาวะน้อย
• มีอาการหอบเหนื่อย หายใจเร็ว หรือหน้าซีดเขียว
• มีอาการมือสั่น ขาสั่น หรือเดินเซผิดปกติ

คำแนะนำจากหมอ: ไม่ต้องตื่นตระหนก แต่ต้องไม่ประมาท

แม้ว่าเชื้อเอนเทอโรไวรัส 71 จะดูน่ากลัว แต่การป้องกันเบื้องต้นยังคงเหมือนกัน คือการล้างมือให้สะอาดและแยกของใช้ส่วนตัวให้ชัดเจนในช่วงที่ลูกป่วย หัวใจสำคัญไม่ใช่การจ้องหาชื่อสายพันธุ์ แต่คือการเฝ้าสังเกตอาการผิดปกติที่ระบบประสาทและระบบหายใจอย่างใกล้ชิด หากลูกยังเล่นได้ กินนมได้ดี และไม่มีอาการซึมลง การดูแลตามอาการที่บ้านก็เพียงพอ แต่หากเริ่มมีสัญญาณเตือนแม้เพียงนิดเดียว อย่าลังเลที่จะพาน้องไปหาหมอครับ