รู้จักกับการติดเชื้อไวรัสค็อกซากี: โรคใกล้ตัวลูกน้อยที่พ่อแม่ต้องระวัง

ลูกมีไข้และตุ่มใสในปาก: สัญญาณเตือนจากการติดเชื้อไวรัสค็อกซากี

ช่วงที่ลูกน้อยเริ่มไปโรงเรียนหรือเนอสเซอรี เป็นช่วงเวลาที่คุณพ่อคุณแม่มักจะต้องกุมข่ายกับสารพัดโรคติดต่อในเด็ก หนึ่งในโรคที่หมอตรวจพบได้บ่อยมากและมักสร้างความกังวลใจให้คนเป็นพ่อเป็นแม่เสมอคือโรคที่มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อไวรัสค็อกซากี หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับชื่อโรคปาก เท้า และมือ ซึ่งเจ้าไวรัสตัวนี้แหละที่เป็นตัวการหลัก

ในฐานะหมอเด็กและคนดูแลสุขภาพครอบครัว หมออยากชวนมาทำความรู้จักเจ้าไวรัสตัวนี้ให้ลึกซึ้งขึ้น เพื่อที่เราจะได้ตั้งรับ ดูแล และสังเกตอาการลูกรักได้อย่างถูกต้องโดยไม่ต้องตื่นตระหนกจนเกินไป

การติดเชื้อไวรัสค็อกซากีคืออะไร และทำไมถึงแพร่เร็วนัก?

ไวรัสค็อกซากีจัดอยู่ในกลุ่มเอนเทอโรไวรัส (Enterovirus) ซึ่งชอบความชื้นและสามารถแพร่กระจายได้ง่ายมากในหมู่เด็กเล็ก การติดต่อส่วนใหญ่เกิดขึ้นผ่านทาง, น้ำลาย, เสมหะ, น้ำจากตุ่มใส หรืออุจจาระของผู้ติดเชื้อ

เวลาที่เด็กๆ ไปเล่นของเล่นร่วมกัน หยิบจับสิ่งของเข้าปาก หรือไอจามใส่กันโดยไม่ปิดปาก เชื้อโรคตัวนี้จึงส่งต่อจากคนสู่คนได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนและฤดูร้อนที่ไวรัสบางชนิดเจริญเติบโตได้ดีเป็นพิเศษ

สังเกตอาการอย่างไรเมื่อลูกติดเชื้อไวรัสค็อกซากี?

หลังจากได้รับเชื้อเข้ามาในร่างกายแล้ว ลูกจะใช้เวลาประมาณ 3 ถึง 6 วันก่อนจะแสดงอาการออกมา โดยอาการที่เรามักจะพบได้บ่อยมีดังนี้

• มีไข้สูง: มักจะมาแบบตั้งตัวไม่ทัน ไข้ขึ้นสูงอยู่สัก 2 ถึง 3 วันแรก
• เจ็บคอและเบื่ออาหาร: เด็กจะเริ่มไม่อยากกินอะไรเลยเพราะเจ็บเพดานปากและคอหอย
• ตุ่มน้ำใสในปากและลำคอ: ถ้าส่องดูในปากจะเจอแผลร้อนในหรือตุ่มน้ำใสเล็กๆ ที่แตกง่าย ทำให้เด็กน้ำลายไหลและกลืนอาหารลำบาก
• ผื่นตุ่มใสที่มือและเท้า: อาจพบบริเวณฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือลามไปที่ก้นและหัวเข่า ลักษณะเป็นผื่นแดงหรือตุ่มน้ำใสที่ไม่คันมากนัก

วิธีดูแลรักษาอาการป่วยที่บ้าน

ข่าวดีคือการติดเชื้อไวรัสค็อกซากีส่วนใหญ่เป็นโรคที่หายเองได้หากร่างกายแข็งแรงดี แนวทางการรักษาของหมอจึงเป็นการรักษาตามอาการเพื่อให้เด็กสบายตัวขึ้น ดังนี้

• กินยาลดไข้และแก้ปวด: ให้ยาพาราเซตามอลตามน้ำหนักตัวเพื่อช่วยลดไข้และบรรเทาอาการเจ็บแผลในปาก
• เน้นอาหารอ่อนและเย็น: อาหารจำพวกโจ๊กอุ่นๆ นิ่มๆ หรือไอศกรีมรสจืด โยเกิร์ต จะช่วยลดความเจ็บเวลาเคี้ยวและช่วยให้เด็กได้รับพลังงาน
• จิบน้ำบ่อยๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ: สำคัญมากเพราะเด็กเจ็บคอจนไม่อยากกลืนน้ำ การให้จิบน้ำหรือนมทีละน้อยแต่บ่อยครั้งจะช่วยได้มาก

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพามาพบแพทย์ทันที?

แม้ส่วนใหญ่จะหายได้เอง แต่คุณพ่อคุณแม่ต้องคอยเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้ หากสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ควรรีบพามาโรงพยาบาลทันที

• ซึมมาก ไม่ยอม : หรือปลุกตื่นยาก ซึ่งอาจเป็นสัญญาณเตือนว่าเชื้อลามไปที่ระบบประสาท
• อาเจียนพุ่ง คอแข็ง หรือชัก: อาการเหล่านี้บ่งบอกถึงภาวะเยื่อหุ้มสมองอักเสบ ซึ่งต้องได้รับการดูแลจากแพทย์อย่างเร่งด่วน
• หายใจหอบเหนื่อยหรือเจ็บหน้าอก: ในบางกรณีที่หายาก ไวรัสอาจทำให้เกิดกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบได้

วิธีป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรคในบ้านและโรงเรียน

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการสร้างสุขอนามัยที่ดี หมั่นล้างมือให้เด็กๆ ด้วยสบู่และน้ำสะอาดบ่อยๆ โดยเฉพาะก่อนกินอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ รวมถึงการทำความสะอาดของเล่นและพื้นผิวสัมผัสด้วยน้ำยาฆ่าเชื้ออยู่เสมอ หากรู้ว่าลูกป่วยควรให้หยุดเรียนจนกว่าแผลและตุ่มน้ำจะแห้งสนิท เพื่อช่วยตัดวงจรการแพร่เชื้อไปยังเด็กคนอื่นๆ ในสังคม