โรคพยาธิปากขอ: ภัยเงียบที่มากับพื้นดินที่เราเดิน

พยาธิปากขอคืออะไร และทำไมเราถึงต้องระวัง

หลายคนอาจจะเคยได้ยินชื่อพยาธิปากขอมาบ้าง แต่เชื่อไหมว่ายังมีคนอีกไม่น้อยที่เข้าใจผิดว่าพยาธิชนิดนี้มักจะมากับอาหารที่เรากินเท่านั้น จริงๆ แล้วพยาธิปากขอมีพฤติกรรมที่น่ากลัวกว่านั้น เพราะมันสามารถชอนไชผ่านผิวหนังของเราได้โดยตรง เพียงแค่เราเดินเท้าเปล่าบนพื้นดินที่มีตัวอ่อนของพยาธิอาศัยอยู่

ตัวอ่อนพยาธิเข้าสู่ร่างกายเราได้อย่างไร

พยาธิปากขอชอบอาศัยอยู่ในดินที่ชื้นแฉะและมีร่มเงา เมื่อตัวอ่อนของมันสัมผัสกับผิวหนังคน เช่น ฝ่าเท้าหรือระหว่างง่ามนิ้วเท้า มันจะใช้ส่วนปากที่แข็งแรงชอนไชผ่านชั้นผิวหนังเข้าไปในกระแสเลือด จากนั้นจึงเดินทางผ่านหัวใจไปสู่ปอด และไต่ขึ้นมาถึงหลอดคอเพื่อให้เรากลืนลงสู่ระบบทางเดินอาหาร จนกระทั่งไปเติบโตและเกาะอยู่ที่ผนังลำไส้เล็กเพื่อดูดเลือดของเราเป็นอาหาร

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเราอาจกำลังติดพยาธิ

ในระยะเริ่มต้นที่พยาธิชอนไชเข้าผิวหนัง เราอาจสังเกตเห็นตุ่มนูนแดงหรือมีอาการคันยิบๆ บริเวณที่โดนเจาะ ต่อมาเมื่อพยาธิไปถึงลำไส้ อาการที่พบบ่อยได้แก่:

• อาการปวดท้อง ท้องอืด หรืออาหารไม่ย่อย
• ถ่ายอุจจาระมีสีคล้ำหรือมีเลือดปน
• รู้สึกอ่อนเพลีย เหนื่อยง่ายผิดปกติ
• ซีดจางจากภาวะโลหิตจาง เพราะพยาธิแย่งดูดเลือดไปจากร่างกาย

วิธีรักษาและการกำจัดพยาธิให้สิ้นซาก

หากสงสัยว่าติดเชื้อ วิธีที่ง่ายและแม่นยำที่สุดคือการตรวจอุจจาระเพื่อหาไข่พยาธิภายใต้กล้องจุลทรรศน์ เมื่อตรวจพบ แพทย์จะสั่งจ่ายยาถ่ายพยาธิที่มีประสิทธิภาพสูง ซึ่งจะทำหน้าที่ยับยั้งการดูดซึมน้ำตาลของพยาธิ ทำให้มันอ่อนแอและหลุดออกจากผนังลำไส้เพื่อขับถ่ายออกมาพร้อมกับอุจจาระในที่สุด นอกจากนี้ หากคนไข้มีภาวะโลหิตจางรุนแรง แพทย์อาจต้องเสริมธาตุเหล็กควบคู่ไปด้วยเพื่อให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วขึ้น

วิธีป้องกันตัวเองให้ห่างไกลจากพยาธิปากขอ

การป้องกันทำได้ไม่ยาก แต่ต้องอาศัยวินัยในชีวิตประจำวัน:

• สวมรองเท้าทุกครั้งเมื่อต้องเดินบนพื้นดินหรือพื้นที่เสี่ยง
• รักษาความสะอาดของสุขา โดยการถ่ายอุจจาระในส้วมที่ถูกสุขลักษณะ เพื่อไม่ให้ไข่พยาธิปนเปื้อนลงสู่ดิน
• ล้างมือให้สะอาดก่อนรับประทานอาหารทุกครั้ง
• หลีกเลี่ยงการสัมผัสดินด้วยมือเปล่าหากไม่จำเป็น หรือสวมถุงมือขณะทำสวน

เมื่อไหร่ที่ควรมาปรึกษาหมอ

หากเริ่มรู้สึกว่ามีอาการซีด อ่อนเพลียเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีอาการผิดปกติในระบบขับถ่าย การซื้อยาถ่ายพยาธิมากินเองอาจไม่เพียงพอเสมอไป โดยเฉพาะถ้ามีการติดเชื้อรุนแรง การมาพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยให้แน่ชัดและประเมินระดับความรุนแรงของภาวะซีดจะเป็นผลดีต่อสุขภาพในระยะยาวมากกว่าครับ