ยาปฏิชีวนะไม่ใช่ยาครอบจักรวาล: ใช้ให้ถูกวิธีเพื่อป้องกันดื้อยา

เข้าใจให้ชัด ยาปฏิชีวนะไม่ใช่ยาแก้อักเสบ

เวลาเจ็บคอหรือเป็นหวัด หลายคนมักเดินไปร้านขายยาแล้วบอกว่าขอซื้อยาแก้อักเสบ ซึ่งในความเป็นจริง ยาที่ได้รับมามักเป็นยาปฏิชีวนะ แต่ต้องทำความเข้าใจก่อนว่า ยาปฏิชีวนะ (Antibiotics) มีไว้สำหรับฆ่าเชื้อแบคทีเรียเท่านั้น ไม่ใช่ยาที่ใช้ลดการอักเสบหรือฆ่าเชื้อไวรัสที่เป็นสาเหตุของไข้หวัดทั่วไป หากเราใช้ยาผิดประเภท นอกจากจะไม่ได้ช่วยให้หายเร็วขึ้นแล้ว ยังเป็นการนำร่างกายไปเสี่ยงกับภาวะดื้อยาโดยไม่จำเป็น

ทำไมถึงห้ามซื้อยาปฏิชีวนะกินเองเวลาเป็นหวัด

สาเหตุหลักของอาการหวัด ไอ หรือเจ็บคอส่วนใหญ่มักเกิดจากเชื้อไวรัส ซึ่งยาปฏิชีวนะไม่มีผลต่อเชื้อไวรัสเลยแม้แต่น้อย การใช้ยาโดยไม่มีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ที่ชัดเจน ส่งผลให้เชื้อแบคทีเรียในร่างกายเกิดการปรับตัวและเรียนรู้ที่จะต้านทานยา ผลที่ตามมาคือเมื่อเราป่วยด้วยแบคทีเรียจริงๆ ในอนาคต ยาที่เคยได้ผลดีกลับใช้ไม่ได้ผลอีกต่อไป เพราะเชื้อโรคกลายเป็นสายพันธุ์ดื้อยาไปแล้ว

กินยาปฏิชีวนะให้ครบโดสสำคัญแค่ไหน

เมื่อแพทย์วินิจฉัยแล้วว่าจำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะ สิ่งสำคัญที่สุดคือการกินยาให้ครบตามจำนวนและระยะเวลาที่กำหนด หลายคนเมื่อกินยาไปได้สองสามวันแล้วรู้สึกอาการดีขึ้นก็หยุดกินยาเอง ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่อันตราย เพราะเชื้อแบคทีเรียอาจจะยังถูกกำจัดไม่หมด เมื่อเราหยุดยาเร็วเกินไป เชื้อที่เหลือรอดจะแข็งแกร่งขึ้นและพัฒนากลายเป็นเชื้อดื้อยาได้ง่ายขึ้น

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเรากำลังเสี่ยงเรื่องเชื้อดื้อยา

การสังเกตอาการตัวเองเป็นเรื่องสำคัญ หากใช้ยาไปตามคำสั่งแพทย์แล้วอาการไม่ดีขึ้นภายใน 3-5 วัน หรือมีอาการทรุดลงกว่าเดิม ควรกลับไปปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินซ้ำ อย่าพยายามเปลี่ยนชนิดยาเองหรือหาซื้อยาฆ่าเชื้อแรงๆ มาลองกินเพิ่ม เพราะการได้รับยาซ้ำซ้อนหรือใช้ยาไม่ตรงกับชนิดของเชื้อ จะยิ่งกระตุ้นให้เกิดปัญหาเชื้อดื้อยาในระดับที่รักษายากขึ้นกว่าเดิม

เคล็ดลับดูแลตัวเองให้หายไวโดยไม่ต้องพึ่งยาเกินจำเป็น

• พักผ่อนให้เพียงพอเพื่อให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้เต็มที่
• ดื่มน้ำสะอาดให้มากเพื่อช่วยระบายสารคัดหลั่งและเพิ่มความชุ่มชื้น
• ล้างมือบ่อยๆ เพื่อลดการแพร่กระจายของเชื้อโรคไปยังผู้อื่นและลดการติดเชื้อซ้ำซ้อน
• ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งก่อนตัดสินใจซื้อยาปฏิชีวนะมาใช้เอง