ตื่นมาแล้วจาม น้ำมูกใสไหลไม่หยุด: รู้ทันอาการแพ้อากาศและโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้

ตื่นนอนทีไรต้องหยิบกระดาษทิชชูทุกที: สัญญาณเตือนจากโพรงจมูก

หลายคนคงคุ้นเคยกับความรู้สึกตื่นนอนตอนเช้าแล้วต้องจามติดต่อกันหลายครั้ง ตามด้วยอาการคัดจมูกและน้ำมูกใสๆ ที่ไหลไม่หยุด บางวันเป็นหนักจนแทบจะหมดแรงไปทั้งวัน อาการเหล่านี้ไม่ใช่แค่เรื่องน่ารำคาญเล็กๆ น้อยๆ แต่เป็นสัญญาณที่ร่างกายกำลังบอกว่าเยื่อบุจมูกของเรากำลังไวต่อสิ่งกระตุ้นรอบตัวมากกว่าปกติ ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกว่าโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ หรือที่หลายคนคุ้นหูกันในชื่ออาการแพ้อากาศนั่นเอง

ทำไมจมูกถึงขี้แพ้ขนาดนี้: ไขปมความผิดปกติในร่างกาย

เวลาที่เราพูดถึงอาการแพ้อากาศ หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมคนอื่นยืนอยู่ด้วยกันถึงไม่เป็นอะไร แต่เรากลับจามไม่หยุด กลไกจริงๆ เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของเรามีความไวต่อสิ่งแวดล้อมรอบตัวมากเกินไป เมื่อร่างกายสูดเอาฝุ่นละออง เกสรดอกไม้ ขนสัตว์ หรือแม้แต่อากาศที่เปลี่ยนแปลงกะทันหันเข้าไป ระบบภูมิคุ้มกันจะเข้าใจผิดว่าสิ่งเหล่านี้คือผู้บุกรุกที่เป็นอันตราย จึงปล่อยสารฮีสตามีน (Histamine) ออกมาต่อสู้ ส่งผลให้หลอดเลือดในโพรงจมูกขยายตัว เกิดการอักเสบ บวม และสร้างน้ำMูกออกมาชะล้างสิ่งแปลกปลอม กลายเป็นอาการจาม คันจมูก และคัดจมูกที่เราต้องเผชิญอยู่ทุกวัน

ตัวการตัวร้ายในชีวิตประจำวัน: อะไรบ้างที่กระตุ้นให้ภูมิแพ้กำเริบ

การจะรับมือกับโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ให้ได้ผล เราต้องรู้ก่อนว่าอะไรคือชนวนเหตุที่ทำให้จมูกของเราออกอาการ โดยตัวการหลักๆ ที่พบได้บ่อยในบ้านเรามีดังนี้

• ไรฝุ่นและฝุ่นละออง: สิ่งมีชีวิตตัวจิ๋วที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า มักซ่อนตัวอยู่ตามที่นอน หมอน โซฟา และพรม
• สารเคมีและกลิ่นฉุน: น้ำหอม สเปรย์ปรับอากาศ ควันบุหรี่ และควันท่อไอเสีย
• สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง: อากาศที่หนาวขึ้น แอร์ที่เย็นจัด หรือความชื้นที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว
• สัตว์เลี้ยง: ขนและสะเก็ดผิวหนังของสุนัขหรือแมว

จัดการอย่างไรให้อาการดีขึ้น: แนวทางการดูแลตัวเองและการรักษา

การรักษาโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ไม่ได้แปลว่าเราจะต้องทนอยู่กับมันไปตลอดชีวิต แต่เราสามารถควบคุมอาการให้อยู่หมัดได้ด้วยการปรับพฤติกรรมและการใช้ยาอย่างถูกต้องตามคำแนะนำของแพทย์

วิธีปรับสิ่งแวดล้อมรอบตัวเพื่อลดการกระตุ้น

การหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นคือหัวใจสำคัญที่สุด เริ่มจากการหมั่นทำความสะอาดห้องนอน ซักผ้าปูที่นอนและปลอกหมอนด้วยน้ำร้อนเพื่อกำจัดไรฝุ่น หลีกเลี่ยงการใช้พรมหรือตุ๊กตาผ้าขนสัตว์สะสมฝุ่น และสวมหน้ากากอนามัยทุกครั้งที่ต้องออกไปเผชิญกับฝุ่นละอองหรือมลพิษข้างนอกบ้าน

การใช้ยาแก้แพ้และยาส่นจมูกให้ถูกวิธี

เมื่ออาการกำเริบ การใช้ยาต้านฮีสตามีนหรือยาแก้แพ้สามารถช่วยบรรเทาอาการจามและน้ำMูกไหลได้ดี แต่หากมีอาการคัดจมูกเรื้อรัง แพทย์มักจะแนะนำให้ใช้ยาสเตียรอยด์พ่นจมูก ซึ่งเป็นยาที่มีความปลอดภัยสูง ออกฤทธิ์เฉพาะที่ในโพรงจมูก ช่วยลดการอักเสบได้อย่างตรงจุดโดยไม่ทำให้เกิดอาการง่วงนอนระหว่างวัน

สัญญาณแบบไหนที่ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจภูมิแพ้ตัวจริง

หากอาการแพ้อากาศเริ่มรบกวนการนอน การทำงาน หรือทำให้เกิดโรคแทรกซ้อนอื่นๆ เช่น ไซนัสอักเสบ หูอื้อ หรือรบกวนการหายใจจนนอนกรน การปล่อยไว้เรื้อรังอาจทำให้เยื่อบุจมูกหนาตัวขึ้นและรักษายากขึ้น ในกรณีนี้ควรมาพบแพทย์เพื่อทำการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Skin Prick Test) หรือตรวจเลือด เพื่อหาว่าเราแพ้สารตัวไหนกันแน่ นำไปสู่การวางแผนรักษาในระยะยาวที่ตรงจุดที่สุด เช่น การฉีดวัคซีนภูมิแพ้ (Allergen Immunotherapy) ที่ช่วยปรับภูมิคุ้มกันให้ร่างกายคุ้นเคยกับสารก่อภูมิแพ้ได้ดีขึ้น