โรคพยาธิตัวตืด: เมื่อแขกไม่ได้รับเชิญมาอาศัยในลำไส้ของเรา

พยาธิตัวตืดคืออะไรและทำไมถึงมาอยู่ในท้องเราได้

หลายคนมักจะคุ้นหูกับคำว่าพยาธิตัวตืด แต่ภาพในหัวมักเป็นสิ่งมีชีวิตยาวๆ ที่ดูน่ากลัว จริงๆ แล้วพยาธิตัวตืดเป็นพยาธิแบนที่มีรูปร่างลักษณะคล้ายแผ่นเทปหรือเส้นก๋วยเตี๋ยวแบนๆ โดยวงจรชีวิตของมันเริ่มต้นจากการที่เราเผลอรับประทานไข่พยาธิหรือตัวอ่อนที่ปนเปื้อนมากับอาหาร โดยเฉพาะเนื้อสัตว์ดิบหรือกึ่งสุกกึ่งดิบ เช่น เนื้อหมู เนื้อวัว หรือเนื้อปลา ที่ผ่านกระบวนการปรุงไม่ถึงความร้อนที่เหมาะสม

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเราอาจมีพยาธิตัวตืดแอบซ่อนอยู่

ความน่ากลัวของโรคพยาธิตัวตืดคือ คนไข้ส่วนใหญ่มักไม่มีอาการแสดงที่ชัดเจนในระยะแรก หรือมีอาการเพียงเล็กน้อยจนละเลยไป อย่างไรก็ตาม หากเริ่มสังเกตเห็นความผิดปกติเหล่านี้ ควรตั้งข้อสงสัยเอาไว้บ้าง

• อาการหิวบ่อย กินเยอะแต่กลับน้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ
• อาการปวดท้องไม่สบายท้องบ่อยๆ หรือมีอาการคลื่นไส้อาเจียน
• อาการท้องเสียหรือท้องผูกสลับกันไปมา
• ตรวจพบปล้องพยาธิลักษณะสีขาวขุ่นคล้ายเม็ดมะขามหรือเส้นก๋วยเตี๋ยวปนออกมากับอุจจาระ
• ในรายที่มีการติดเชื้อรุนแรงอาจพบภาวะซีดหรือขาดสารอาหารจากการที่พยาธิแย่งสารอาหารไปจากร่างกาย

พยาธิเข้าสู่ร่างกายเราผ่านทางไหนบ้าง

เส้นทางหลักที่พยาธิตัวตืดเดินทางมาถึงตัวเราคือทางปาก ผ่านการรับประทานอาหารที่ไม่สะอาดหรือปรุงไม่สุก เมื่อตัวอ่อนพยาธิเข้าสู่ระบบทางเดินอาหาร มันจะใช้หัวยึดเกาะกับผนังลำไส้เล็กและค่อยๆ เจริญเติบโตโดยการแตกปล้องออกไปเรื่อยๆ จนยาวขึ้น และรอเวลาที่ปล้องพยาธิเหล่านั้นหลุดปนออกมากับอุจจาระเพื่อแพร่กระจายไข่พยาธิต่อไปในสิ่งแวดล้อม

วิธีป้องกันตัวเองให้ห่างไกลจากพยาธิตัวตืด

การป้องกันทำได้ไม่ยากหากเราปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินเพียงเล็กน้อย

• หลักการกินร้อนช้อนกลางล้างมือยังคงเป็นหัวใจสำคัญ
• ควรรับประทานเนื้อสัตว์ที่ปรุงสุกด้วยความร้อนจนทั่วถึงเสมอ โดยเฉพาะเมนูลาบ ก้อย หรือหมูกระทะที่ควรระวังเป็นพิเศษ
• ล้างผักสดและผลไม้ให้สะอาดด้วยน้ำไหลเพื่อกำจัดไข่พยาธิที่อาจปนเปื้อนมากับดินหรือปุ๋ย
• หลีกเลี่ยงการใช้ปุ๋ยคอกที่ยังไม่ผ่านการหมักที่ถูกต้องในการปลูกผัก

เมื่อสงสัยว่าเป็นพยาธิ ควรทำอย่างไรต่อ

หากสงสัยว่ามีพยาธิ อย่าเพิ่งรีบหาซื้อยาถ่ายพยาธิมาทานเองโดยไม่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ สิ่งที่แนะนำคือการมาพบแพทย์เพื่อส่งตรวจอุจจาระหาไข่พยาธิหรือปล้องพยาธิ เพราะชนิดของพยาธิแต่ละประเภทใช้ยาในการรักษาไม่เหมือนกัน การวินิจฉัยที่ถูกต้องจะช่วยให้รักษาได้ตรงจุดและหายขาดโดยไม่ต้องกังวลเรื่องผลข้างเคียงจากการใช้ยาเกินความจำเป็น