วิธีเลือกขนาดสายดูดเสมหะให้เหมาะสมกับคนไข้ ทำเองได้ที่บ้านไม่ให้ระคายเคือง

ทำไมเรื่องขนาดสายดูดเสมหะถึงเป็นเรื่องใหญ่สำหรับคนไข้

เวลาที่ต้องดูแลญาติผู้ป่วยที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ หรือผู้ป่วยที่เจาะคอ การดูดเสมหะเป็นกิจวัตรที่สำคัญมาก แต่บ่อยครั้งที่ญาติมักจะกังวลว่าเลือกสายผิดขนาดจะทำให้คนไข้เจ็บ หรือดูดไม่ออกเพราะสายเล็กเกินไป การเข้าใจเรื่องขนาดสายดูดเสมหะที่เหมาะสม ไม่เพียงแต่ช่วยให้เสมหะออกได้ดีขึ้น แต่ยังช่วยลดการบาดเจ็บของเยื่อบุทางเดินหายใจอีกด้วย

หน่วยวัดที่ควรรู้: เบอร์ French คืออะไร

ในวงการแพทย์เราจะเรียกขนาดของสายดูดเสมหะด้วยหน่วยที่เรียกว่า French หรือตัวย่อคือ Fr ยิ่งตัวเลขน้อย ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของสายก็จะยิ่งเล็ก ความเข้าใจที่ว่าสายใหญ่จะดูดเสมหะได้แรงกว่านั้นเป็นเรื่องจริง แต่ถ้าใหญ่เกินไปจนไปเบียดทางเดินหายใจ จะทำให้เกิดแผลหรือเลือดออกได้ง่าย

เลือกขนาดสายดูดเสมหะให้เหมาะกับวัยและภาวะผู้ป่วย

การเลือกขนาดที่ถูกต้องควรยึดหลักการที่ว่า ใช้สายให้เล็กที่สุดเท่าที่จะดูดเสมหะออกมาได้ เพื่อลดโอกาสการเกิดการบาดเจ็บต่อเยื่อบุ โดยมีแนวทางโดยสังเกตดังนี้

สำหรับเด็กเล็กและทารก

กลุ่มนี้เยื่อบุทางเดินหายใจบอบบางมาก เราจะใช้สายขนาดค่อนข้างเล็กเพื่อป้องกันการระคายเคืองโดยไม่จำเป็น

• ทารกแรกเกิดถึงเด็กเล็ก: มักใช้ขนาด 6Fr ถึง 8Fr
• เด็กโต: สามารถใช้ขนาด 8Fr ถึง 10Fr ขึ้นอยู่กับขนาดตัวและปริมาณเสมหะ

สำหรับผู้ใหญ่ที่มีเสมหะทั่วไป

โดยส่วนใหญ่แล้วในผู้ใหญ่ เรานิยมใช้ขนาดมาตรฐานที่ครอบคลุมการใช้งานทั่วไปได้ดีที่สุด

• ขนาด 12Fr และ 14Fr: เป็นขนาดมาตรฐานที่นิยมใช้มากที่สุดในผู้ใหญ่ สามารถดูดเสมหะที่มีความเหนียวข้นได้ดีโดยไม่ทำให้คนไข้เจ็บจนเกินไป
• ขนาด 16Fr: ใช้ในกรณีที่ผู้ป่วยมีเสมหะเหนียวข้นมาก หรือเสมหะปริมาณมากจริงๆ เท่านั้น ซึ่งต้องอาศัยความระมัดระวังในการสอดสายมากกว่าปกติ

เทคนิคสังเกตว่าเราเลือกขนาดสายได้เหมาะสมหรือไม่

นอกจากการดูที่อายุแล้ว ให้สังเกตสัญญาณเหล่านี้ระหว่างทำการดูดเสมหะ

• ถ้าดูดเสมหะไม่ออกเลยแม้จะตั้งแรงดันเครื่องดูดเสมหะถูกต้องแล้ว อาจเป็นไปได้ว่าสายเล็กเกินไปจนอุดตันด้วยเสมหะเอง
• ถ้าใส่สายลงไปแล้วคนไข้ไอโขกผิดปกติ หรือมีเลือดปนออกมากับเสมหะบ่อยครั้งโดยไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ อาจเป็นสัญญาณว่าสายอาจใหญ่เกินไปหรือแข็งเกินไปจนไปครูดกับผนังทางเดินหายใจ
• ความสะดวกในการผ่านสาย: หากใส่สายลงไปแล้วรู้สึกว่าต้องใช้แรงดันในการยัดสายเข้าไปมากเกินไป ควรเปลี่ยนมาใช้ขนาดที่เล็กลงแทน อย่าฝืนใส่สายที่ใหญ่เกินไปเด็ดขาด

ข้อควรระวังเรื่องแรงดันเครื่องดูดเสมหะ

การเลือกสายว่าสำคัญแล้ว แรงดันของเครื่องดูดเสมหะก็สำคัญไม่แพ้กัน เพราะหากใช้สายขนาดพอดีแต่ปรับแรงดันเครื่องสูงเกินไป ก็จะทำให้เยื่อบุเสียหายได้เช่นกัน ควรปรับแรงดันให้เหมาะสมกับสภาพเสมหะและภาวะของคนไข้ และอย่าลืมปล่อยรูระบายอากาศที่โคนสายทุกครั้งในขณะที่สอดสายเข้าไป เพื่อป้องกันไม่ให้สายดูดติดกับผนังทางเดินหายใจครับ