ไข้หวัดธรรมดาจากไรโนไวรัส: เข้าใจให้ชัดก่อนจะกังวลเกินไป

ทำความรู้จักเจ้าตัวร้าย ไรโนไวรัส คืออะไรกันแน่

เวลาคนไข้เดินเข้ามาหาหมอด้วยอาการคัดจมูก น้ำมูกไหล จามฟืดฟาด หลายคนมักจะถามว่าฉันเป็นไข้หวัดใหญ่หรือเปล่า จริงๆ แล้วกว่าครึ่งของอาการไข้หวัดธรรมดาที่พวกเราเจอในชีวิตประจำวัน มีสาเหตุมาจากเจ้าตัวร้ายที่ชื่อว่า ไรโนไวรัส (Rhinovirus) ครับ มันคือไวรัสตัวจิ๋วที่ชอบทำให้ทางเดินหายใจส่วนบนของเราอักเสบจนเกิดอาการน่ารำคาญใจนั่นเอง

ทำไมมันถึงทำให้เราป่วยได้ง่ายขนาดนี้

ไรโนไวรัสเป็นนักดัดแปลงพันธุกรรมตัวยงครับ มันมีสายพันธุ์ย่อยเยอะมาก ทำให้ร่างกายเราไม่สามารถสร้างภูมิคุ้มกันที่ครอบคลุมได้ทั้งหมด พอเราหายจากสายพันธุ์หนึ่ง อีกไม่นานก็อาจไปเจออีกสายพันธุ์หนึ่งเข้า และด้วยความที่มันชอบอุณหภูมิเย็นๆ บริเวณโพรงจมูกของเราเป็นพิเศษ มันจึงแบ่งตัวได้ดีมากเวลาที่อากาศเปลี่ยนหรือเมื่อเราพักผ่อนน้อยจนภูมิคุ้มกันตกลง

เมื่อไหร่ที่อาการจะเริ่มออกฤทธิ์

โดยปกติแล้ว หลังจากที่เราเผลอรับเชื้อผ่านการสัมผัสพื้นผิวที่มีเชื้อปนเปื้อนแล้วไปขยี้ตาหรือแคะจมูก เชื้อจะใช้เวลาฟักตัวประมาณ 1 ถึง 3 วัน จากนั้นอาการจะเริ่มปรากฏให้เห็น โดยเริ่มต้นจากอาการคันคอ ตามมาด้วยน้ำมูกใสๆ จามบ่อย และบางคนอาจมีอาการไอร่วมด้วย ซึ่งความรุนแรงของอาการจะพุ่งสูงสุดในช่วงวันที่ 2 ถึง 3 ของการป่วย

แยกให้ออกระหว่างไข้หวัดธรรมดา กับไข้หวัดใหญ่

คนไข้มักสับสนสองเรื่องนี้บ่อยมากครับ หลักการสังเกตง่ายๆ คือ ไข้หวัดธรรมดาจากไรโนไวรัสมักจะค่อยเป็นค่อยไป เริ่มจากอาการในลำคอและจมูกก่อน ส่วนไข้หวัดใหญ่นั้นมักจะมาแบบตูมเดียว คือมีไข้สูง ปวดเมื่อยตามตัวรุนแรง และอ่อนเพลียอย่างหนัก หากคุณเพียงแค่มีน้ำมูก คัดจมูก แต่ยังพอทำกิจวัตรประจำวันได้ ก็มีโอกาสสูงที่จะเป็นแค่ไข้หวัดธรรมดา

วิธีดูแลตัวเองให้หายไวขึ้นโดยไม่ต้องพึ่งยาฆ่าเชื้อ

ต้องขอย้ำอีกครั้งว่า ไรโนไวรัสเป็นไวรัส ไม่ใช่แบคทีเรีย ดังนั้นการกินยาฆ่าเชื้อหรือยาปฏิชีวนะไม่มีผลอะไรเลยแถมยังได้ผลเสียกลับมาด้วย วิธีที่ดีที่สุดคือการดูแลตัวเองแบบประคับประคองครับ

• พักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อให้ภูมิคุ้มกันทำงานได้เต็มที่
• ดื่มน้ำสะอาดในปริมาณที่มากขึ้น เพื่อช่วยละลายเสมหะและลดความเข้มข้นของน้ำมูก
• ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ เพื่อลดการสะสมของเชื้อโรคและสารก่อภูมิแพ้ในโพรงจมูก
• ใช้ยาแก้แพ้เพื่อลดน้ำมูก หรือยาลดไข้พาราเซตามอลเมื่อมีอาการปวดหัวหรือไข้ต่ำ

เมื่อไหร่ที่อาการแบบนี้ไม่ใช่แค่ไข้หวัดธรรมดา

แม้ไรโนไวรัสจะไม่ใช่เรื่องคอขาดบาดตาย แต่ถ้าเริ่มมีอาการเหล่านี้หมอแนะนำให้เข้ามาตรวจเช็กกันอีกทีครับ

• ไข้สูงลอยเกิน 3 วันไม่ยอมลดลง
• มีอาการหายใจหอบเหนื่อย หรือเจ็บหน้าอกขณะหายใจ
• อาการเหมือนจะดีขึ้นแล้ว แต่จู่ๆ ก็กลับมาป่วยหนักกว่าเดิม ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน
• มีน้ำมูกหรือเสมหะเปลี่ยนสีเป็นเขียวจัดหรือเหลืองเข้มร่วมกับปวดไซนัสรุนแรง